Review

Wie iets wil begrijpen van de huidige conservatieve haat tegen alles wat progressief en liberaal is: lees dit boek

Zinaïda Hippius begon te schrijven aan het eind van de negentiende eeuw, en was deel van een overwegend conservatieve protestgeneratie die het idealisme en het vooruitgangsgeloof van de vorige generatie aanviel.

Beeld de Volkskrant

Met ongehoorde gedrevenheid zocht zij naar een herleving van het irrationele, het religieuze, het intuïtieve en het obscure, als tegenwicht voor de volgens haar destructieve kracht van ratio en vooruitgang.

Hippius werd beschouwd als vrouw, maar had verschillende geslachtskenmerken, en dat was toen een nog minder benijdenswaardige positie dan tegenwoordig. Ze worstelde met haar verlangen naar intimiteit en met haar ondergeschikte positie als vrouw, die zij extra vernederend vond omdat zij zich maar in beperkte mate met vrouwen identificeerde. Zelfhaat en diepe innerlijke tegenstrijdigheid kenmerken haar persoonlijkheid net zo als haar literatuur. Haar gedicht 'Zij', een soort zelfportret, zal ik hier niet citeren omdat ik bang ben dat het door het dunne krantenpapier zal branden. Een indrukwekkender zelfkastijding heb ik nooit gelezen.

In deze bundel staan vijf verhalen, allemaal mooi. Vooral het langste, 'Een geesteszieke', is schitterend. In een provinciaal gezin komen een licht hypocriete, erg vriendelijke, progressieve man, en zijn benepen, al even progressieve zus in aanvaring met de vrouw des huizes, een woeste, obscurantistische conservatief. Stel je Steve Bannon, Gloria Wekker en Lodewijk Asscher voor, samenwonend in een Vinexwijk bij Apeldoorn. En dan zien wat er gebeurt.

Een allerdaagse gebeurtenis

Fictie
Zinaïda Hippius
Uit het Russisch vertaald door Wanda Bruining, Ineke Grondel en Eva van Santen
Pegasus; 192 pagina's; €16,50.

Hippius gunt de lezer geen respijt en de diepte van dit conflict wordt nergens gerelativeerd. De conservatief is een verschrikking, maar de progressieven zijn ook niet te harden. 'Ik ben erg verdraagzaam', zegt er een, 'maar als het om mijn overtuigingen gaat, geef ik geen duimbreed toe.' Haha, de westerse tolerantie in een notendop.

Wie iets wil begrijpen van de huidige conservatieve haat tegen alles wat progressief en liberaal is, leze dit boek. Maar let op: Hippius geeft geen oplossing en zelfs geen enkele hoop daarop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden