Beschouwing

Wie gaat er met een Oscar vandoor?

Wie wint en wie zeker niet? En wie haalt wie onderuit? De Oscartijd betekent oorlog voor lobbyisten en statistiek voor voorspellers. Wat zijn de belangrijkste kwesties?

Beeld Ivo van der Bent

Vogelman versus jongetje

De voornaamste categorie, die voor beste film,wordt voor Oscarjaar 2015 in de filmwereld vooraf becommentarieerd als ging het om een baseballwedstrijd; de statistiek zegt alles. En die laat dit jaar grofweg twee opties open:

1 Het al een jaar lang favoriete Boyhood (zes nominaties) zegeviert. Immers: de film won óók al de Golden Globe en BAFTA in diezelfde categorie. En de BAFTA-winnaar geldt als zeer voorname voorspeller; de laatste jaren zaten de Britten altijd goed in deze categorie.

2 Birdman komt langszij, want die film werd tot beste uitgeroepen door de Directors Guild, die geldt als nóg betrouwbaarder voorspeller. Al zeven jaar op rij liep hun uitverkiezing in de pas met de iets later te verdelen Oscars.

Kortom: nobody knows anything. Maar dat die vogelman in midlifecrisis en dat opgroeiende jongetje aan kop gaan, lijkt iedereen duidelijk.

Verdelende rechtvaardigheid

Veel filmliefhebbers beschouwen het als not done: de Oscars voor beste film en beste regie verdelen over twee films. Want wie de beste film maakt, is daarmee toch automatisch ook de beste regisseur? Zoals de coureur die de raceauto als eerste over de finish rijdt of de ruiter op een paard óók gewoon de beste is?

Maar het komt vaak voor de laatste jaren, dat splitsen. Ben Affleck werd niet eens genomineerd voor beste regie, in het jaar dat hij won met Argo (2013). En vorig jaar won Alfonso Cuarón (Gravity) de prijs voor beste regie en betrad filmmaker Steve McQueen het podium officieel slechts voor zijn rol als producent, toen 12 Years a Slave de prijs voor beste film won.

Ook dit jaar lijkt de kans op zo'n tweedeling groot.

Nederlandse kanshebbers

Job Roggeveen, Joris Oprins en Marieke Blaauw, makers van A Single Life, dingen mee in de categorie Beste Korte Animatiefilm. Het genomineerde drietal is in Los Angeles, waar de grafisch ontwerpers uit Utrecht de afgelopen week te gast waren bij diverse filmstudio's. Twee minuten en vijftien seconden duurt hun filmpje slechts, over een alleenstaande vrouw die een grammofoonplaat opzet. Maar er gebeurt meer dan in een gemiddelde speelfilm.
Het trio studeerde aan de Design Academy in Eindhoven en maakte al vaker bekroonde korte films en videoclips. Nederland won al eerder in deze categorie, voor Father & Daughter van Michael Dudok de Wit in 2001.

De beste acteurs zijn bekend

Zekerheden zat, dit jaar. Vooral in de acteurscategorie lijkt alles wel zo goed als beslist. Patricia Arquette gaat sowieso naar huis met de Oscar voor beste vrouwelijke bijrol, voor haar over vele jaren uitgestrekte moederrol in Boyhood. Vrijwel even secuur: het beeldje voor beste mannelijke bijrol, voor J.K. Simmons' sadistische muziekdocent in de drumfilm Whiplash. Twee alom gewaardeerde acteurs, die zich na een lange carrière eindelijk eens afdoende beloond zien, precies met de juiste rol. Dat gaat ook op voor Michael Keaton in Birdman - de comebackrol van het jaar. En Julianne Moore - al driemaal eerder genomineerd - heeft al een tijd recht op het beeldje en zal winnen voor haar spel als vrouw met vroeg intredende dementie in Still Alice. Vier Oscarwaardige optredens van acteurs die hun sporen al verdiend hadden - die kans laat de Academy niet glippen.

ANTIRECLAME IS OOK RECLAME

Veel Oscarkanshebbers lagen dit jaar even onder vuur. Ondanks alle imagoversterkende campagnes vielen vooral negatieve berichten op - volgens ingewijden nogal eens ingestoken door lobbyisten van de concurrentie.

Selma: Kritiek: omgekeerd racistisch
Rond Kerst plaatste The Washington Post een opiniestuk over Selma, geschreven door een voormalige assistent van Lyndon B. Johnson. Daarin stond dat de filmmakers de voormalige president ten onrechte afschilderen als blanke boosdoener om hun eigen held, Martin Luther King, extra goed te laten uitkomen. Hij kreeg bijval en de vaktijdschriften vroegen zich in minder dan geen tijd af of de 'controverse' Selma zou schaden. Eigenlijk was dat het schadelijkst.

The Imitation Game: Kritiek: historisch incorrect

Ook deze film kwam onder vuur te liggen vanwege 'historische onjuistheden'. In de film bouwt wiskundige Alan Turing eigenhandig een machine waarmee hij de Duitse Enigmacode weet te breken. Waarschijnlijk heeft Turing echter nooit één schroef aangedraaid en de filmmakers gaan even voorbij aan al die andere mensen die hem hebben geholpen of het voorwerk hebben verricht. Ten koste van anderen glorie opeisen voor je miskende hoofdpersoon - slechte beurt.

American Sniper: Kritiek: verheerlijken van oorlog en moord

'Fun' vond scherpschutter Chris Kyle het neerschieten van Iraakse soldaten, aldus zijn autobiografie. Dat zegt het personage Chris Kyle natuurlijk niet, in Clint Eastwoods film, maar volgens linkse critici wordt dodelijk geweld daarin wel verheerlijkt. Irakezen worden afgeschilderd als minderwaardig. Zo'n man of zo'n film eren - is dat wel kies, vroegen mensen als Michael Moore zich af.

Foxcatcher: Kritiek: belazeren van de hoofdpersoon

In eerste instantie was worstelaar Mark Schultz best tevreden met Foxcatcher. Totdat recensenten een seksuele spanning dachten te voelen in de relatie tussen hem en de excentrieke miljonair die hem in zijn team opnam. 'Ziekmakende, beledigende leugen', noemde Schultz de suggestie.

Boyhood: Kritiek: plagiaat

Volgens een groot stuk in The New York Times van afgelopen december is Boyhood een rip-off van de documentaireserie Up, waarin documentairemaker Michael Apted elke zeven jaar dezelfde mensen opzoekt om ze te portretteren.

Nu is zowel Apted als Boyhood-regisseur Richard Linklater het daar niet mee eens, maar de timing is wonderlijk: waarom dat stuk plaatsen op de dag dat de Academy-leden hun stembiljetje in de bus krijgen, terwijl de film al maanden uit is? Het laat vooral zien dat werkelijk iedere potentiële kanshebber in de aanloop naar de Oscars bedacht moet zijn op 'controverse'.

NOMONATIES BESTE FILM:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.