recensie film

Wie De Kleine Zeemeermin op een zwarte lijst zet, zorgt er niet voor dat kinderen hun leven stereotype-vrij doorkomen

Ariël in De Kleine Zeemeermin

Keira Knightley heeft een zwarte lijst van films die haar dochter (drieënhalf jaar) niet mag zien. Ze lachte erbij, toen ze het vertelde in de talkshow Ellen, maar het was geen grapje. Assepoester is verboden terrein in huize Knightley. ‘Omdat die alleen maar zit te wachten op een rijke prins die haar moet komen redden. Nee. Red jezelf.’ Ook niet toegestaan: De Kleine Zeemeermin. ‘De liedjes zijn leuk hoor, maar je stem opgeven voor een man? Hallo!’

Prima filmanalyse met bonuspunten voor dwarsigheid: Knightley bracht dit nota bene ter sprake bij een perstour voor een Disneyfilm (The Nutcracker and the Four Realms) en ze is blijkbaar niet bang voor ‘feminazi’-gezeur dat ze met zo’n opmerking onherroepelijk over zich afroept.

Toch een puntje van kritiek: Knightleys dochtertje is 3. Haar zwarte lijst-opmerking doet denken aan jonge ouders die vinden dat hun kinderen alleen met houten blokken mogen spelen. Ook die eindigen vaak met een huis vol luidruchtige, plastic zooi. En precies zo is de Disneyprinses onontkoombaar. Laat er één toe in je huishouden – Knightley keurt Moana en de Frozen-zusjes wél goed – en voor je het weet zijn zij en hun jurken er allemaal. Via Disneys prinsessenmerchandise, waarop de dames vaak samen zijn afgebeeld, wezenloos langs elkaar heen kijkend, krijg je te maken met een invasie van tule en tiara’s.

Dat hoeft niet erg te zijn. Mijn zus en ik hebben De Kleine Zeemeermin grijsgedraaid, maar geen van ons is er nu van overtuigd dat het normaal is om je stem op te geven voor een man. Knightley ook niet. Niemands wereldbeeld hangt alleen af van Disneyfilms.

Desalniettemin: goed dat Knightley zich kritisch uitlaat over de vrouwelijke rolmodellen die films ons voorspiegelen – dat soort voortschrijdend inzicht levert steeds interessantere vrouwenrollen op. Maar moeten we dan doen alsof de oude films waar wel het een en ander op aan te merken valt, niet bestaan? Een disclaimer erbij misschien, zoals Amazon deed bij Tom en Jerry-filmpjes, vanwege de raciale stereotypen? Dat wordt nogal ingewikkeld: dat je-bent-pas-echt-gelukkig-met-een-man’ is een moraal die ook in grotemensenfilms hardnekkig is.

Kortom: wie Assepoester en De Kleine Zeemeermin op een zwarte lijst zet, zorgt er nog niet automatisch voor dat kinderen hun leven stereotype-vrij doorkomen. Daar kun je je kinderen maar beter bewust van maken. En juist films kunnen een prachtig middel zijn om ze te leren de eigen veronderstellingen kritisch te ondervragen – zowel films die vooroordelen onderuithalen als films die ze bevestigen. Het is altijd beter als kinderen zelf leren nadenken dan dat jij dat voor ze doet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.