TV-RECENSIEArno Haijtema

Why We Hate en Dus ik volg zijn goed getimed met haatzaaiende presidenten en internet(pop)sterren

null Beeld

Omroep Human zet op de zondagavonden in twee documentaireseries de zintuigen op scherp met een grote en een kleine levensvraag. Het zesdelige Why We Hate, geproduceerd door Oscarwinnaars Steven Spielberg en Alex Gibney, onderzoekt de verschillende facetten van haat. Meteen erna speurt in Dus ik volg filosoof Stine Jensen in vier delen op prettig nonchalante toon naar de motieven van mensen om spirituele, activistische en digitale leiders te volgen.

Het zijn kwesties die ons sinds Kaïn en Abel en Jezus van Nazareth uit de slaap kunnen houden, maar met haatzaaiende presidenten en internet(pop)sterren hernieuwde urgentie hebben. In Why We hate volgen wetenschappers elkaar op met hun ideeën over de oorsprong van haat, over het onderscheidingsvermogen van zuigelingen tussen goede intenties en vermeend onrecht, over pesten, gegriefdheid en wraakgevoelens.

Interessant zijn vooral de openhartige getuigenissen van degenen die zelf haatzaaiers zijn geweest en met de kennis van nu vertellen over de psychologische mechanismen achter die destructieve emotie. Een scholier die zich ontpopte als pestkop en een vrouw die jarenlang lid is geweest van een sekte die het als goddelijke opdracht zag homo’s, Joden en alle andere denkbare minderheden dood te wensen kwamen tot inkeer toen iemand zich geduldig tot hen richtte en zo hun psychologische ontwapening in gang heeft gezet.

Zijn duidende hooggeleerden in docu’s over de condition humaine al onvermijdelijk, de vergelijking met chimpansees en bonobo’s, waarvan immers 99 procent van het DNA overeenkomt met dat van de mens, ligt ook voor de hand. Mooi dat de bonobo’s vredelievend zijn, omdat hun leefgebied rijkelijk is voorzien van voedingsbronnen – chillend leven ze bezuiden de Congo – waar de chimps ten noorden van de rivier het schaarse voedsel moeten delen, met rivaliteit en haatdragende vijandschap tot gevolg. Wat die kennis bijdraagt aan inzicht in het menselijk gedrag blijft giswerk. Ons DNA is dan wel haast identiek aan de apen, maar ik zie nog genoeg verschillen.

Jensen begint Dus ik volg dicht bij huis. De eerste vraag die ze opwerpt, is of haar 10-jarige dochter Vicky niet te veel dweept met Billie Eilish, de jonge popster met zwaarmoedige liedjes en felgekleurd haar. Vicky wil óók blauw haar. Het is zo’n vraag waarop het antwoord zich laat raden.

Stine Jensen. Beeld
Stine Jensen.

Beetje gemakzuchtig om Vicky’s hippe voorkeuren tot kwestie te maken, gezien de andere, uitvoerig geïnterviewde ervaringsdeskundigen: een boeddhistisch filosoof die zich lang geleden liet betoveren door een Amerikaanse goeroe en een Vlaamse criminoloog die ooit, aangemoedigd door een niet nader omschreven man, branden stichtte uit naam van het dierenbevrijdingsfront.

De eigentijdse volgers en influencers kwamen er, althans in deel 1, bekaaid van af, op de lotgevallen van Jensens dochter na. Hoe vergaat het Vicky, nadat ze bij de kapper haar haar blauw heeft laten verven? Spoiler alert. Jensen: ‘Ik wacht rustig af tot mijn eigen heldin die van haar niet meer nodig heeft.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden