Westerse fascinatie voor Palmyra ontsprong in Deventer

Tentoonstelling in Museum De Waag

Een wrange realiteit: de antieke Syrische stad Palmyra vorig jaar ineens in het brandpunt van de belangstelling. Niet door belangrijke vondsten, maar door de verwoesting door Islamitische Staat in mei 2015. De westerse fascinatie voor Palmyra, inmiddels Unesco-werelderfgoed, begon zo'n drie eeuwen geleden bij een Deventer burgemeester. Om die reden heeft de culturele organisatie Deventer Verhaal nu een expositie aan de oude stad gewijd.

'Gezicht op Palmyra'(1694), met in het midden de schilder Hofstede van Essen.

Hij moet diep onder de indruk zijn geweest, burgemeester Gisbert Cuper, toen hij in 1694 het ruim vier meter brede Gezicht op Palmyra uitrolde. Het panorama, door de Nederlandse schilder Hofstede van Essen verstuurd uit Aleppo, toont de Romeinse ruïnes van de oase Palmyra, waaronder de tempel van Bel en triomfboog. In het midden staat Hofstede zelf, als bewijs dat hij er echt was geweest.

Het was bijzonder dat Hofstede de stad echt had bezocht. De aandacht voor exotische culturen was groot in de 17de eeuw, maar deze oase, die ook in de Bijbel wordt genoemd, onder de naam Tadmor, was moeilijk te bereiken: midden in de woestijn en omringd door gewelddadige nomaden. Hofstede kon mee met een Engelse expeditie en kreeg zo de kans de eerste afbeelding van Palmyra te maken.

Het schilderij markeert het begin van een wereldwijde belangstelling voor de 'Stad van Duizend Zuilen'. Tot 2011 trok ze talloze toeristen, archeologen en andere onderzoekers. De een was geïntrigeerd door de opschriften in het Palmyreense schrift, de ander door de versmelting van de lokale en de Romeinse cultuur.

Helaas was ook Islamitische Staat geïnteresseerd: in mei 2015 bombardeerden ze de ruïnestad, puur uit propaganda. Palmyra is dé trots van Syrië, de triomfboog staat zelfs op Syrische bankbiljetten. Dat de stad werd verwoest, en de enige achtergebleven archeoloog, Khaled Asaad, werd onthoofd, kwam hard aan in zowel Syrië als de rest van de wereld. Toen de stad in mei 2016 werd heroverd, hielden de Russen een groot concert in het amfitheater onder de naam 'Een gebed voor Palmyra'.

Op de tentoonstelling Palmyra - Stad van Duizend Zuilen in Museum De Waag staat de bijzondere band van Deventer en de fascinatie voor de Syrische stad centraal. Op de tweede verdieping loop je over de plattegrond van Palmyra langs portretten van onderzoekers uit verschillende eeuwen en zie je hun archeologische vondsten en andere ontdekkingen. Op de eerste verdieping kijken twee reusachtige ogen uit een portret van Cuper naar Deventer en Palmyra. Achterin hangt het vier meter brede schilderij van Hofstede, voor de gelegenheid even terug in Deventer, met drie man voorzichtig de trap op getild.

Palmyra - Stad van Duizend Zuilen, Museum De Waag, Deventer t/m 12 februari 2017

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.