Wertheim oogt chaotisch, maar hij heeft een masterplan

 

Micha Wertheim in Voor zichzelf. Beeld Ben van Duin

Waarom gaan mensen naar een show van cabaretier Micha Wertheim? Omdat ze, aldus de theorie van Wertheim zelf, zo het signaal afgeven dat ze het 'intelligentere cabaretsegment' bezoeken. 'Jullie feliciteren jezelf ten koste van mij', zegt Wertheim met een sardonisch lachje halverwege zijn duizelingwekkende voorstelling Voor zichzelf, waarin hij het publiek op talloze manieren treitert, uitdaagt en op het verkeerde been zet.

De laatste voorstellingen van Micha Wertheim lijken steeds weer een ander aspect van theater maken te onderzoeken. De show Voor de zoveelste keer (2010) ging over het eindeloos spelen van een voorstelling, Voor je het weet (2013) over het bedenken en schrijven van een voorstelling en de nieuwste, Voor zichzelf, gaat vooral over de relatie tussen de artiest en zijn publiek. Die studie Cultuurwetenschappen die hij ooit volgde aan de Universiteit Maastricht heeft duidelijk haar sporen nagelaten, want veel van wat Wertheim op het podium doet, raakt aan de theoretische kanten van kunst. Hoe groot is het verschil tussen wat de artiest in zijn voorstelling stopt en wat de toeschouwer eruit haalt? Kan een artiest zich nog vrij bewegen nu de zaal een bepaald verwachtingspatroon heeft en dat op hem projecteert? Hebben Wertheim en zijn publiek na tien jaar cabaret zo'n intieme band opgebouwd dat hij helemaal niets meer hoeft te zeggen?

Het zijn allemaal vragen die aan de orde komen tijdens het onnavolgbare en bij vlagen hilarische verhaal dat Wertheim vertelt vanuit zijn knusse huiskamertje vol retromeubels. Vanaf het openingsmuziekje is Voor zichzelf een ongemakkelijke, moeilijk te duiden voorstelling, waarin je je voortdurend het hoofd breekt over waar die rare verteller achter zijn microfoonstandaard nu in hemelsnaam naartoe wil. Hij zegt voortdurend dat hij de voorstelling enkel voor zichzelf speelt en dat hij op zoek is naar de ultieme vrijheid. De vrijheid die hij ervoer toen hij ongeremd danste als kind en toen hij als beginnend cabaretier optrad voor een handjevol mensen zonder grote verwachtingen. Tussen deze overpeinzingen door strooit Wertheim met geestige anekdotes, over een schrijfcursus met Herman Koch als docent, de terugkeer van zijn tweeling na een schoolreis en een experimenteel toneelstuk waar hij zich de hele avond kapot heeft verveeld.

Het oogt allemaal uitermate chaotisch, maar het is uiteraard - want zo goed kennen we deze cabaretier inmiddels - voorzien van een masterplan. Voor zichzelf mondt uit in een fabelachtig mooie finale die onderstreept dat Micha Wertheim een vorm van cabaret maakt die uniek is.

Voor zichzelf door Micha Wertheim. Regie: Dick van den Toorn. In De Kleine Komedie Amsterdam, 12/3. Tournee t/m 30/5.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.