Wellington bejubeld met kogelgefluit van Beethoven

Dat kunst die geld opbrengt niet per se de beste kunst hoeft te zijn, daar waren critici in de tijd van Beethoven het (toen al) vrij snel over eens....

Van de opbrengsten zou Beethoven nog jarenlang een aardigerente trekken, en verder leek de repliek 'een drol van mij isaltijd nog beter dan een bedenksel van jou' hem voldoende.

De Beethovenmatinee van afgelopen zaterdag, die vanavond tehoren is op Radio 4, is de reconstructie van een benefietconcertanno 1814 in Wenen. Op het programma stonden onder meer deZevende en de Achtste Symfonie, maar de reden om tot kopiërenover te gaan - daar kan de dirigent Jan Willem de Vriend gerustvan worden verdacht - zal geweest zijn dat destijds ookWellingtons Sieg werd uitgevoerd. De kans om met de Union Jackte zwaaien en slagwerkers uit te dossen als Franse en Engelsemilitairen uit de tijd van Napoleon, krijg je niet elke dag. Hetwas duidelijk dat De Vriend haar met beide handen aangreep.

Zelden was er zo'n aardige Beethovenmatinee. Beginnend meteen in martiale tempi genomen tinnen soldaatjes-Achtste. Waarnahet Rule Brittannia en de Marlborough-mars een botsing dermogendheden inluidden en Wellington Napoleon een lesje inschieten en beuken leerde. Wat er vooral aan opviel - De Vriendweet hoe hij een orkest op scherp moet zetten - was hoe knapBeethoven dit staaltje van zogenoemd hackwork eigenlijk in elkaarheeft gezet.

Best mogelijk dat het de instrumentmaker Johann Mälzel wasdie hem de potpourri aanreikte; Beethoven schreef het stukaanvankelijk voor diens mechanische 'orchestrion'. Maar voor deschijnbare wanorde (in feite een hogere ritmische orde) waarmeekogelgefluit en vioolgekerm hier gecombineerd wordt met zwaargesyncopeerde trommensalvo's, is meer nodig dan trek in geld. Hetstuk schijnt overigens vooral populair te zijn geweest bijoorlogsinvaliden.

Dat de muziek die een componist goed vindt niet zijn bestemuziek hoeft te zijn, bleek uit het door Beethoven zelf hoogaangeslagen, terecht zelden uitgevoerde Tremate empi, trematevoor orkest en drie vocalisten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden