RecensiePrometheus

Welk mystiek spektakel Skrjabin voor ogen had, weet niemand. Toch waagde het Concertgebouworkest het erop ★★★☆☆

Gastdirigent Andris Nelsons sloeg zich redelijk nuchter door de partituur. 

Dirigent Andris Nelsons.Beeld Marco Borggreve

Tot de mysteries van de klassieke muziek behoort het ‘lichtklavier’ van de componist Aleksandr Skrjabin. De mystiek aangelegde Rus bedacht het rond 1908 voor zijn orkestwerk Prométhée, ou Le poème du feu. Het ‘vuurgedicht’ draait rond de mythe van Prometheus, de titaan die het vuur stal bij de goden en het doorgaf aan de mens.

Welk mystiek klank- en lichtspektakel Skrjabin precies voor ogen had, weet niemand. Verder dan een setje gekleurde gloeilampen en raadselachtige aanwijzingen in de partituur kwam hij niet. Het weerhield het Koninklijk Concertgebouworkest er niet van om het voor het eerst sinds 1912 weer eens te proberen, op gezag van een Amerikaanse musicoloog die de kwestie had uitgeplozen.

Boven het orkest verscheen een witte schijf met een stralenkrans van twaalf ledbalken. Trouw aan de partituur gloeiden en kleurden ze mee met Skrjabins broeierige akkoorden. Langs de wanden en over het plafond van het Concertgebouw golfde een ander lichtplan. Dat volgde de door Skrjabin uitgestippelde theosofische verhaallijn, over de zeven evolutionaire stadia van het mensdom.

Resultaat: een psychedelische lichtshow die meer vragen opriep dan hij beantwoordde. Had Skrjabin inderdaad een voorliefde voor fletse zuurstokkleuren? Kwamen de stroboscopische flikkeringen uit zijn eigen brein? En zou de naar transcendentie strevende Rus niet hebben gewenst dat zijn Gesamtkunstwerk uitliep op een sublieme ervaring?

Nu zagen we een Letse gastdirigent, Andris Nelsons, die zich redelijk nuchter door de partituur sloeg. Tot slot straalde het in violet uitgelichte en geheimzinnig meehummende Groot Omroepkoor toch nog iets mystieks uit.

Prometheus

Klassiek

★★★☆

Skrjabin, Beethoven en Dean, door het Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Andris Nelsons. 17/1, Concertgebouw, Amsterdam. NPO Radio 4, 26/1, 14.00 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden