Weizman wil bij NNT weer theater 'met lef' maken

Hij kijkt graag naar het lijden van anderen. Guy Weizman, de nieuwe regisseur van het Noord Nederlands Toneel, maakte een voorstelling waarin de spelers tot het uiterste gaan. Met liefde, zag de Volkskrant.

Beeld uit de voorstelling met performer Igor aan het woord. Beeld Andreas Etter

Om nou eens écht te voelen wat het met je doet, zijn ze het gewoon samen aangegaan. Begin februari hebben de spelers van het Noord Nederlands Toneel (NNT) samen een marathon van 24 uur gedanst. Ze zetten de deuren van het theater wijd open, Groningen kon komen kijken.

Regisseur Guy Weizman: 'Al na vier uur werd het de hel. Je leven verkleint, je leeft van pauze naar pauze (om de twee uur een kwartier). En het werd erger: van drie tot zeven uur 's ochtends kwam wat we noemden de graveyard shift. Het publiek was inmiddels weg, en dat was moeilijk! Toen we niet meer werden gezien, was onze pijn ondraaglijk. Misschien een reden om te blijven kijken naar beelden van leed, van mensen in nood. Omdat het veel verschrikkelijker is, als het níét wordt gezien.'

Dansmarathons

Carrousel heet de nieuwe productie van het NNT, de eerste van regisseur Guy Weizman (43) bij het - ook geheel vernieuwde - Groningse gezelschap. Carrousel is losjes gebaseerd op de film They Shoot Horses, Don't They? van Sydney Pollack uit 1969, met hoofdrollen voor Jane Fonda en Michael Sarrazin. Het was een bewerking van de gelijknamige roman van Horace McCoy uit 1935. Tijdens de Grote Depressie in de VS ontstonden groots georganiseerde en zeer populaire dansmarathons. Het ging daarbij om geld, maar soms hoopten mensen zich ook in de kijker te spelen voor een filmrol in Hollywood. Door het oprekken van de spelregels verwerden de marathons tot fysieke en mentale uitputtingsslagen, van weken tot maanden. Steeds na twee of drie uur dansen was er een kwartier pauze, maar dat voorwam niet dat deelnemers soms dodelijk uitgeput raakten. In de jaren veertig liep de publieke belangstelling terug en hield het fenomeen op te bestaan.

Weizman: 'Ik zag die film toen ik een jaar of 16 was, en laatst heb ik hem teruggekeken. Supersaai, duurt eindeloos! Maar ik ben 'm nooit vergeten omdat het écht was. Het is niet iets mafs wat iemand heeft bedacht, het is een stukje geschiedenis. Ik heb een hekel aan de realityseries van nu, maar ik ben wel gefascineerd door de vraag: waarom kijken we graag naar het leed van anderen? Ik ben verslaafd aan nieuws. Aan die verschrikkelijke beelden van aanslagen, honger, oorlog, elke ochtend begin ik ermee. Ik kan niet zonder.

'De kwestie is: wat doet die informatie met ons? Worden we empathischer of juist onverschilliger? Dat laatste, vrees ik soms. Doordat de ellende een soort entertainment is geworden. Als je geen zin meer hebt, klap je je computer dicht of grijp je naar de afstandsbediening. Dit verschijnsel wil ik de komende tijd in mijn werk verder onderzoeken - de werking van empathie. Hoe kijkt het publiek naar de dansers? Hoe reageren die op elkaar?'

They Shoot Horses, Don't They?

De carrousel van het leven

Carrousel is niet het letterlijke verhaal van de film en ook niet direct dat van oorlog en politiek, maar wel van menselijke, existentiële strijd. Weizman vroeg de Vlaamse schrijver Bernard Dewulf om een bewerking en die is poëtisch en modern; met het Hollywood van toen heeft het niets meer van doen. 'Bernard kwam ook met de titel', zegt Weizman. 'De dansmarathon is nog wel het uitgangspunt, maar hij schreef een nieuw verhaal over vijf koppels die het hebben over het leven en het lijden - maar vooral over hun ongelooflijke hoop om ooit te kunnen ontsnappen uit de tredmolen, de vicieuze cirkel, de carrousel van het leven. Daar zit je als publiek naar te kijken, en dat blijft fascineren.'

Even daarvoor geeft Weizman enthousiast een kleine rondleiding door de verbouwde Machinefabriek aan de Bloemstraat in Groningen, onderkomen van het NNT waar hij net is aangetreden als artistiek en algemeen directeur - zoals het officieel heet. De goedlachse Weizman ziet er verder verre van officieel uit; losjes jack, vrolijk overhemd. Beweeglijk ook, hij is danser en choreograaf van origine. Geboren in Israël en zijn danscarrière begonnen in Tel Aviv, kwam hij na enige artistieke omzwervingen hier terecht, in Groningen. Hij maakte er deel uit van Galili Dance en stichtte er het internationale dansgezleschap Club Guy & Roni (met partner Roni Haver).

Hij kwam al in de Machinefabriek over de vloer toen theatermaker Koos Terpstra hier (van 1999 tot 2009) het gezelschap leidde; daarna werkte hij af en toe samen met diens opvolger Ola Mafaalani, die vorig seizoen nog met haar NNT de succesvoorstelling Borgen maakte.

Weizman opent de deur van een kleine zaal en trekt zijn neus op: 'We moeten het hier ook nog een beetje aanpassen.' De geur van sigarettenrook huist in de blauwgroene tapijttegels, maar lekker rustig is het hier wel. Zijn bekertje koffie zet hij neer en hij vertelt. De regisseur is een uitgesproken voorstander van het slechten der scheidingen tussen de disciplines: dans en theater gaan in zijn regies hand in hand. Met Carrousel geeft hij zijn visitekaartje af. Precies wat hij voorstaat met zijn NNT: 'Theater Plus', een bundeling van theater, dans en muziek. De Vlaamse regisseur Julie Van den Berghe komt het toneeldeel versterken; later in het seizoen komt zij met een voorstelling. Want zo gaat dat met een wisseling van de wacht: op een enkeling na treedt een totaal nieuwe ploeg aan. Met nieuwe plannen.

Hondsmoeilijk

Vanuit de belendende repetitieruimte klinkt zachtjes muziek: de leden van K[h]AOS lopen zich vast warm. Het zeskoppige orkest is een nieuw initiatief vanuit het moderne muziekensemble ASKO|Schönberg dat jonge musici stimuleert multidisciplinaire muziek- en theatervormen te ontwikkelen. Carrousel is hun eerste project. 'Het is hedendaagse muziek, maar geen piep-knor', aldus Weizman. 'Er zitten invloeden in van pop en folk en het mag weer goed klinken, harmonisch én toch gelaagd en spannend.' De muziek vormt beslist geen soundtrack, verklaart de regisseur. Het is nog een beetje zoeken: soms mag ze op de voorgrond treden en soms doet ze een stapje terug.

De spelers komen geleidelijk binnendruppelen voor de repetitie, allemaal in soepelvallende (dans-)kleding: een mix van acteurs en dansers, de laatsten afkomstig van Club Guy & Roni. Ze zoeken hun plek in het decor, een soort halfpipe van hout, met gladde wanden die weinig houvast bieden. Even later licht een digitale klok op, die de tijd aangeeft dat de personages op dat moment aan het dansen zijn, dertig dagen inmiddels. Ze zijn dan ook uitgeput en hun bewegingen lijken in weinig meer op dans.

Het is hondsmoeilijk voor de spelers: hun podium draait, een deel host met de klok mee, een ander deel danst ertegenin, de tempi zijn wisselend en ze moeten oppassen niet tegen elkaar aan te botsen. Om beurten maakt zich korte tijd een koppel los uit het dansgewoel, die we volgen in hun dialoog:

Nadia: Wat is de beloning?

Bram: Dat we aan het dansen zijn.

Nadia: Dat begrijp ik niet.

Bram: Wat begrijp je niet?

Nadia: Dat we doorgaan, omdat dansen onze beloning is.

Bram: Wat had je gedacht?

Nadia: Ik weet het niet. Een oplossing. Een verlossing. Een bevrijding.

Guy Weizman Beeld Valentina Vos

Voertaal: Engels

Dewulf schreef het stuk voor de acteurs: Nadia is Nadia Amin, Bram is Bram van der Heijden, beiden verbonden aan het nieuwe NNT. In totaal staan er zeventien man op toneel; Carrousel is daarmee een grote productie. De voertaal tijdens de repetities - en een deel van de voorstelling - is Engels, want de Guy & Roni's zijn afkomstig uit alle delen van de wereld.

Tijdens een korte pauze schuift Bram van der Heijden (31) aan voor een gesprekje. Hij is de enige van het Mafaalani-team die is 'gebleven', maar de omschakeling naar het nieuwe Noord Nederlands Toneel valt mee, zegt hij: 'De geest van het oude NNT zit hier ook in: het experimentele, het brutale. De repetitie zonet gaf een goed voorproefje van onze zoektocht. De tekst is behoorlijk filosofisch. Moet je die de ruimte geven, of inbedden in de dans? Natuurlijk is het frustrerend als je een supermoeilijke choreografie staat te doen en tegelijk een ingewikkelde tekst moet zeggen. Maar het is ook cool, om zo van alles te proberen. En het is fijn dat je dat in het relatieve isolement van Groningen kunt doen. Daar komen voorstellingen met lef van.'

K[h]AOS

Asko|Schönberg is een toonaangevend ensemble dat in verschillende bezettingen muziek van de 20ste- en 21ste-eeuw uitvoert. Dit seizoen kwam het met een nieuw initiatief: K[h]AOS. Jonge musici, componisten en theatermakers worden uitgenodigd om multidisciplinaire muziek- en theatervormen te onderzoeken, te ontwikkelen en te presenteren. Zij krijgen met de voorstelling Carrousel de kans zich te presenteren. Naast de dansers en acteurs maken de musici deel uit van de enscenering en zijn betrokken bij de realisatie en uitwerking van de partituur.

Zijn maatje Igor komt binnen. Igor Podsiadly (31) is danser sinds zijn 6de en komt uit Polen. Op zijn 18de werd hij aangenomen op de Rotterdamse dansacademie en haast bij toeval kwam hij terecht in een Guy & Roni-voorstelling ('ze hadden een grote vent nodig die mensen kon tillen') en ging met hen mee naar het noorden. 'Ik ben meer een Groninger dan een Pool.'

Van der Heijden en Podsiadly ontmoetten elkaar op een moment dat ze andere disciplines aan het verkennen waren. 'Bram de dans, ik toneel. Een danser komt er vaak laat achter waarom hij danst. Ouders nemen de beslissing, het kind danst. Ik bleef dansen. Om me geleidelijk te realiseren dat er mensen zijn die wél praten op toneel. Dat het kan, als je het wilt. Dat was een ontdekking voor mij. Dat combineren met dans, vind ik geweldig.' Podsiadly werd een paar jaar terug gelauwerd als breed getalenteerde performer. In Carrousel speelt hij de master of ceremony, de gastheer, de man die het publiek verwelkomt en de carrousel in de gaten houdt.

Igor: 'Ladies and gentlemen, here we go again. Give a big round of applause for our contestants. Our gladiators, our heroes, our gods.'

Carrousel door het Noord Nederlands Toneel/Club Guy & Roni/ASKO| Schönbergs K[h]aos; 4/3 première Stadsschouwburg Groningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden