Weird Al Yankovic op één: wat maakt zijn parodieën nog steeds zo populair?

Veel mensen gaan inmiddels zo snel mogelijk op zoek naar de deur als ze ergens de falsetstem van Pharrell 'Happy' horen zingen, of Robin Thicke in Blurred Lines 'I know you want it' horen kreunen. Maar door de parodiesongs 'Tacky' en 'Word Crimes' steeg Weird Al Yankovic met zijn nieuwe album Mandatory Fun tot nummer 1 in de Amerikaanse hitlijsten. Waarom is de inmiddels 54-jarige muzikant nog steeds zo populair?

Er was eens een tijd dat er op MTV muziekvideo's te zien waren. Clips waarvoor je de hele dag je televisie aan liet staan, totdat dat ene liedje met die fascinerende video voorbij kwam. De lange versie van Michael Jacksons Thriller, een wild dansende Christopher Walken in die clip van Fatboy Slim, seks, drugs en geweld in de 16+-video Smack my B*tch up van The Prodigy.

Het was een tijd zonder YouTube. En het woord viral was alleen te horen in het lab. Als je geluk had werd je aangevraagde video gedraaid op The Box, voor de rest was je overgeleverd aan de redactie van de muziekomroepen.

We hebben het hier over de jaren '80 en '90. De muziekwereld is sindsdien getransformeerd naar een wereld waarin de kijkers en luisteraars de dienst uitmaken. Originele, inventieve video's kunnen compenseren voor soms middelmatige muziek, zie bijvoorbeeld de nerderige video's van OK Go.

Frank Zappa stelde de vraag al met zijn album Does Humor Belong in Music?. Het bevestigende antwoord kwam met Weird al Yankovic, de vader van de viral video's. Hij heeft in de afgelopen dertig jaar laten zien dat parodie en humor wel degelijk hun plek hebben in muziek.

Beeld Albumhoes Does Humor belong in Music

Napster
Twintigers en dertiger van nu kunnen het zich waarschijnlijk nog wel herinneren. Bij de paar videoclips die je met een inbelverbinding via Napster had gedownload zat in ieder geval Fat, de parodie op Michael Jacksons Bad: eenzelfde verlaten parkeergarage en met leer en kettingen behangen tuig. Alleen hier geen strakke dansers, maar obese mannen en Weird al Yankovic in een dikmaakpak dat richting de 300 kilo gaat (video hierboven).

Dat was eind jaren 80. Deze week steeg Yankovic' laatste album Mandatory Fun tot de eerste plek in de Amerikaanse hitlijsten. 'Van alle muzikanten die opgroeiden in de jaren 80, is degene die het relevantste is gebleven een verrassende: namelijk Weird Al Yankovic', schrijft popblog A.V. Club naar aanleiding van Mandatory Fun.

Nog steeds is zijn populariteit voor een groot deel te danken aan video's. De marketingstrategie deze keer: 8 video's in 8 dagen, uiteraard met een eigen hashtag: #8videos8days. Maar zeggen dat Yankovic zijn populariteit alleen te danken heeft aan zijn video's is te kort door de bocht. Waarom blijft de Amerikaanse muzikant zo populair, terwijl (muziek)parodie inmiddels gemeengoed is geworden op internet?

Dr. Demento
Om te beginnen was hij dus de een van de eersten. Ja, Zappa - door Yankovic geparodieerd in Genius in France - maakte eind jaren zestig de hippies al belachelijk in zijn parodie op Hey Joe ('Flower Punk'), maar Yankovic drong in de eighties echt door in de popcultuur met My Bologna (The Knack - My Sharona, zie hier de uitvoering van Yankovic in 1979) en Eat it.

Zijn radiodebuut maakte Yankovic, geboren Alfred Matthew Yankovic in 1959 in Downey Californië, in 1980 in de radioshow van Dr. Demento. Het nummer Another One Rides The Bus maakte van hem een lokale cultheld. Nog geen jaar laten mocht Yankovic, van huis uit accordeonist, het nummer op nationale televisie spelen in de late-nighttalkshow The Tomrrow Show. 'Zonder Dr. Demento zou ik nu een gewone baan hebben', zei hij daar later over.

Het was nieuw, verfrissend. Hij groeide langzaam uit van lokale naar wereldwijde cultheld, mede door het steeds belangrijker wordende internet. In plaats van popsterren op hun voetstuk te laten staan, liet Yankovic zien dat met slechts een kleine aanpassing van de grootste hits niets serieus meer overbleef. En droogkomisch: wie moet er niet - stiekem - grinniken bij het lezen van songtitels als Girls Just Wanna have Lunch, Pretty Fly for a Rabbi en Like a Surgeon.

Herkenbaar ook. Het tokkeltje van I Want it That Way van Backstreet Boys) wordt één-op-één nagespeeld in (I Bought it on) eBay, Mission Statement op zijn laatste album begint met de iconische riff van Carry On. Alle generaties, en liefhebbers van grunge (Smells Like Nirvana) tot elektropop (Lorde) vinden iets van hun gading op de albums van Yankovic.

Weird Al Yankovic speelt My Bologna Beeld Screenshot

Popcultuur
De humor van veel liedjes ligt in het contrast (geen Gangster's Paradise, maar Amish Paradise) en engagement. Ze raken direct aan de heersende conventies in popcultuur en Yankovic levert vaak onverhulde kritiek.

Nummers met titels als Don't Download this Song en eBay spreken voor zich. In Word Crimes op zijn laatste plaat geeft Yankovic een taallesje aan reaguurders:

Just keep in mind that
'be', 'see', 'are', 'you'
Are words, not letters
Get it together
Use your spellchecker

In First World Problems wordt domme rijkdom op de hak genomen:

My maid is cleaning my bathroom
So I can't take a shower
When I do
The water starts getting cold after an hour

Beeld Albumhoes Mandatory Fun

Flauw
Flauw, makkelijk en inmiddels: achterhaald, een trucje. Kritiek genoeg op Yankovic. Inderdaad, die handscheetjes, stemmetjes en typetje zijn vaak kinderachtig en flauw. Maar muzikaliteit kun je 'm niet ontzeggen. Yankovic won niet voor niets een Grammy voor beste comedy-album (Poodle Hat). Hij maakte onder andere eigen nummers in de stijl van Bob Dylan, Bob Marley, Phil Spector's wall of sound en op zijn laatste plaat in die van Pixies-zanger Francis Black.

Niet alle artiesten vonden het even leuk dat hun muziek werd gekaapt door die rare Yankovic. Coolio vond het maar niks dat zijn Gangsters Paradise werd gebruikt. En Kinks-zanger Ray Davies ging pas vijf jaar nadat Yankovic Yoda (Lola) schreef overstag, aanvankelijk vond hij het nummer te persoonlijk.

Mark Knopfler gaf toestemming om parodie Money For Nothing/Beverly Hillbillies te gebruiken in een film, op voorwaarde dat Knopfler zelf de lead gitaar in mocht spelen.

Michael Jackson - zelfverklaard Yankovic- fan - stond zelfs toe dat Yankovic dezelfde filmset mocht gebruiken. Fat won zelfs een Grammy voor best en voor beste conceptuele muziekvideo. Alleen Black & White (Snack All Night) mocht van Jackson niet geparodieerd worden, daarvoor was de boodschap te belangrijk.

Die andere Jackson-parodie Eat It was lange tijd zijn grootste hit. scoorde hij pas in 2006, met White and Nerdy (naar Ridin' van Chamillionaire en Krayzie Bone). En nu dus sinds vorige week is er de nummer 1 notering met zijn veertiende album, dat in de eerste week meer dan 100.000 keer over de toonbank ging.

Waar Robin Thicke niet op de plank op zijn eigen populariteitsgolf kon blijven staan - het album dat volgde op Blurred Lines werd een gigantische flop met in Groot-Brittannië slechts iets meer dan 500 platen verkocht in de eerste week - is juist parodie Word Crimes (video onderaan artikel) met bijna 11 miljoen views in een week een van grote hits op Yankovic' nieuwe album.

Weird Al Yankovic in 2004 met een Grammy voor beste comedy-album Beeld ap

'Masterpiece'
'A stone-cold masterpiece', schrijft The Los Angeles Times dat de maximale score geeft. 'Het doel blijft hetzelfde sinds Yankovic met My Bologna en Eat It t en tonele verscheen: het parodiëren van liedjes om bij te schaterlachen. Dertig jaar later zijn alle noten van 'The Weird One' raak.'

Rolling Stone Magazine: 'Natuurlijk, enige hypocrisie is iemand zo 'tacky' en schaamteloos is als Weird Al niet te ontzeggen. Maar ja, wat geeft dat als het allemaal zo grappig is.'

Yankovic op Twitter: 'Als je me dit dertig jaar geleden had verteld, had ik het nooit geloofd. Als je het me twee weken geleden had verteld, had ik het nooit geloofd.'

Weird Al Yankovic - Word Crimes

Wieird Al Yankovic - Eat It

Weird Al Yankovic - Like a Surgeon

Weird Al Yankovic - Another One Rides the Bus (live in 1981 bij The Tomorrow Show)

Wierd Al Yankovic - Tacky

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.