Achtergrond De week in boeken

Week in Boeken: de autobiografie van Hitler

In het heruitgegeven Adolf Hitler, zijn leven, zijn redevoeringen bedient de auteur zich volop van de clichés van de Duitse ­Bildungsroman.

Beeld Getty

Wie Mein Kampf – Hitlers belijdenis van het geloof in zichzelf – in het Nederlands wilde lezen, moest zich tot dusverre behelpen met Mijn Kamp van Steven Barends uit 1939. Deze, destijds 23-jarige, NSB’er (en latere SS’er) wilde vooral getuigen van zijn bewondering voor de auteur. Daarvan hebben de historici die Mein Kampf opnieuw hebben vertaald (en bewerkt) geen last. Zij hebben Hitlers gedachten onschadelijk gemaakt door ze in de historische context te plaatsen. Het 856 pagina’s tellende Mijn Strijd is daardoor, in de kenschets van NIOD-directeur Frank van Vree, ‘een boek in een boek’ ­geworden.

De nazorg die de lezers van Mijn Strijd wordt geboden, ontbreekt goeddeels in de heruitgave van wat Hitlers eerste autobiografie zou zijn: Adolf Hitler, zijn leven, zijn redevoeringen. Dit in de vergetelheid geraakte geschrift verscheen in 1923 onder de auteursnaam Adolf-Viktor von Koerber, een edelman die met Hitler brak toen bleek dat die werkelijk meende wat hij altijd had gezegd. Historicus Thomas Weber meent te weten dat deze autobiografie niet door Von Koerber was geschreven maar door Hitler zelf, als vingeroefening voor Mein Kampf. Kennelijk besefte die in 1923 nog dat hij met een extatische zelfverheerlijking geen massa-aanhang kon verwerven. Dus zou hij Von Koerber bereid hebben gevonden om als auteur te poseren – een these die overigens niet onomstreden is.

Wie de auteur ook was: hij bediende zich volop van de clichés van de Duitse ­Bildungsroman. Het hoofdpersonage, ‘een jonge waarheidszoeker’, trotseert ­kogels en gifgas. Hij blijft onbewogen onder de hoon die hem ten deel valt. Hij bouwt ‘uit heilig geloof en onoverwinnelijke wils- en daadkracht de geweldige Duitse kathedraal’. En hij zou ‘de Jodendictatuur’ omverwerpen. Daarvan was hij in 1923 al overtuigd.

Vanuit hedendaags perspectief zijn de gebruikte stijlfiguren dermate lachwekkend dat Weber meende ze zonder historische context of een demystificerend notenapparaat te mogen opdissen. Waarmee hij niet heeft kunnen verhinderen dat het boek op een paar punten toch een beetje interessant wordt. Bijvoorbeeld als Hitler de Franse en de Duitse revoluties met elkaar vergelijkt of als hij zichzelf ideologisch tussen rechts en links situeert. Maar meer dan een curiosum is het boekje niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden