‘Wederopbouw vraagt bescherming’

Monumenten uit de Wederopbouwperiode 1945-1958 dreigen door ‘gebrek aan kennis en waardering’ te verdwijnen of onherstelbaar te worden verminkt....

Van onze verslaggever Rob Gollin

De Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) schrijft dit in een toelichting op de lijst van 101 gebouwen en beelden uit die tijd die volgens minister Plasterk van Cultuur de status van rijksmonument verdienen. De bewindsman presenteerde de voorlopige selectie gisteren in Amersfoort. Op de lijst staan onder meer het Kohnstammhuis in Amsterdam, de gemeenteflat in Maastricht, het hoofdkantoor van Hoogovens, de Radiotelescoop in Dwingeloo en het Nationaal Monument op de Dam. Rotterdam, zwaar getroffen door het oorlogsgeweld, is sterk vertegenwoordigd, met onder meer het Groothandelsgebouw, het beeld De Verwoeste Stad van Zadkine, winkels en hoven van de Lijnbaan en De Bijenkorf.

Ook zijn er veel kerken geselecteerd, zoals de Opstandingskerk (bijgenaamd de Kolenkit) en de Heilige Jozefkerk in Amsterdam, de St. Josephkerk en Heilige Annekerk in Heerlen en de Paaskerk in Zaandam. Volgens de RACM werden godshuizen met voorrang gebouwd om het culturele en sociale leven in wijken te herstellen en veerkracht te tonen. Ook zou de angst voor het communisme een rol hebben gespeeld.

De status van rijksmonument betekent volgens de RACM overigens geen garantie dat de objecten nooit gesloopt zullen worden. Het belangrijkste gevolg is dat voor veranderingen voortaan toestemming moet worden gevraagd aan de gemeente. Voorts bestaan er meer mogelijkheden voor subsidie en belastingaftrek.

De Bond Heemschut kondigde gisteren aan met een eigen lijst te zullen komen. Directeur Karel Loeff van de vereniging voor het behoud van cultureel erfgoed noemde de selectie van Plasterk ‘volstrekt onvoldoende’. Dat de keus vooral is gevallen op panden met een ‘positief behoudsperspectief’, leidt er volgens hem toe dat veel gebouwen die concreet bedreigd worden vogelvrij zijn, terwijl ze ‘regelrecht monumentwaardig zijn’. Volgens de vereniging komen er ‘enkele honderden’ in aanmerking voor bescherming. Heemschut vermoedt dat vooral financiële argumenten meespelen bij de aanwijzing, ‘omdat Plasterk de hele monumentenlijst wil inperken, inclusief de restauratieobjecten’.

De RACM vraagt ook meer aandacht voor gebouwen die na 1958 zijn gebouwd. Volgens coördinator Anita Blom stellen gemeenten zich al terughoudender op bij sloopplannen. De Bond Heemschut wil dat een pand na 30 jaar al rijksmonument kan worden. Nu is dat nog 50 jaar. Directeur Loeff wijst erop dat de omloopsnelheid van gebouwen de afgelopen jaren steeds verder is toegenomen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden