WE ZIJN WEER SCHERP

Gasten bij Laat de Leeuw hoeven niet langer bang te zijn - Paul de Leeuw wil ze laten uitpraten. Na de dood van een vriend ging zijn programma door een diep dal....

ZIJN redactie wilde iets doen, een stem laten horen, een noodkreet wellicht. En misschien was die hele Kosovo-uitzending wel de schuld van Andre Hazes. Die kwam een maand geleden met een bedrukt gelaat het decor van Laat De Leeuw binnenwandelen. Hij zou een duet zingen met Paul de Leeuw, maar in plaats daarvan meldde hij vastberaden dat hij ging zwijgen. 'Om wat er gebeurt. Omdat ik op het Journaal kinderen heb gezien. Jij hebt een lijfuitzending. Ik kan nu lijf mijn mening geven bij Paul de Leeuw.' Hazes wilde maar zeggen: waar zijn we in 1999 godverdomme mee bezig. 'Ik dacht: als Paul dit niet begrijpt, is Paul niet van mijn wereld.'

Maar Paul begreep het best. Hij zong het duet in zijn eentje en haalde twee weken later tijdens een ruim drie uur durend Avondje Spontaan meer dan een miljoen gulden binnen voor giro 555. De eerste die kwam opdraven was André Hazes, door De Leeuw vaderlijk begroet met 'Ha jongen.' Met de armen om elkaar heen hadden ze hun duet gezongen. De rest van de avond was rommelig verlopen. Er waren mooie liedjes, goede gesprekken, warrige verhalen over de manier waarop er geld was opgehaald. Maar er was vooral saamhorigheid. 'Het klopte gewoon.'

Natuurlijk kwam er kritiek, dezelfde als die eerder Freek de Jonge en Herman van Veen bij de vuilnisbelt van het valse sentiment had gezet. 'Het is zo gemakkelijk om vanaf de zijlijn al die inzamelingsacties te veroordelen. Ze mogen me op alles pakken, maar niet op deze uitzending. Ik ben ervan overtuigd dat we de juiste toon hebben getroffen en dat het geen moment dwepen met mezelf was.' Dus blijft Laat De Leeuw tot eind deze maand opgesierd met een 'Kosovo-hoekje' waar mensen het resultaat van hun inzamelingsacties mogen vertellen. 'Ik vind alles goed. Zo'n nationale actie, daar hoort koekjes bakken bij. Net zoals er met Koninginnedag een aantal gekken in het Vondelpark bezig moet zijn.'

Niet alles aan Paul de Leeuw is veranderd. Hij interviewt nog steeds soapsterren ('Ik ben een soapdoos'), vertolkt hardnekkig zijn haardvuurliedjes ('In de Carpenters vind ik de warmte die ik in mijn opvoeding heb gemist, haha') en blijft ongebruikelijke vragen stellen, zoals aan de mevrouw die vorige week haar vier oogprotheses op tafel had uitgestald: 'Doet u er wel eens eentje in de vla, als u bezoek krijgt?'

Maar er is geen heldenmoed meer voor nodig om in zijn programma te gast te zijn, vindt hij zelf. De mensen gaan 'met een goed gevoel' bij hem weg. Hij probeert zijn gasten oprecht het idee te geven dat hij in hen geïnteresseerd is. Hij laat ze uitpraten. Hij leest, als hij een schrijver op bezoek krijgt, van tevoren het boek dat besproken gaat worden: 'Ik heb zo'n onderwerp zelfs wel eens uitgesteld omdat ik het boek nog niet uit had.'

Dat schrijfster Renate Dorrestein zijn programma's nog geen jaar geleden in verband bracht met het verval van waarden en normen, daar heeft hij geen mening over, zegt hij. Of nou ja, vooruit: 'Ik vind het te dol voor woorden. Deze week krijg ik misschien de schuld van de rellen in Rotterdam. Het gaat me allemaal veel te ver. Hooguit kan je stellen dat ik de grondlegger ben geweest van een nieuw soort televisiemaken: grensverleggend, onconventioneel, brutaal. Als ik daarmee mogelijk heb gemaakt dat mensen met een snip tussen hun billen over een winkelpromedade wandelden in Over De Rooie, als ik verantwoordelijk ben voor programma's waar geen gevoel achter zit, die zonder enige gedachte zijn gemaakt, bied ik mijn excuses aan.'

Eind vorig jaar daalde het gemiddelde aantal kijkers naar Laat De Leeuw naar 500 duizend, ruim 100 duizend minder dan in de eerste helft van het seizoen. Er verscheen een advertentie van De Leeuws productiebedrijf MARAT tv (Met Alle Respect Absolute Top tv) dat mensen 'met kritiek op het programma' opriep te solliciteren. Er gingen verhalen: De Leeuw zou te tam zijn op tv en te assertief op de werkvloer, waar hij vreselijk tekeer kon gaan tegen zijn medewerkers. En vooral: hij was te druk met zijn bijrol in de musical Heerlijk duurt 't langst.

Dat laatste klopt, zegt Paul de Leeuw. Maar er was meer.

'In oktober is het broertje van mijn eindredacteur, tevens beste vriend, op de fiets in Enkhuizen doodgereden. Een jonge knul, drieëntwintig. We zijn er allemaal kapot van geweest. Zo'n gebeurtenis brengt een klein team als dat van ons volkomen uit balans. Iedereen was van slag, we functioneerden niet meer scherp. Als iemand die je liefhebt rouwt, maak je je niet druk om de vraag of een artiest wel of niet komt.

'De mensen vonden ons minder leuk; we wáren misschien ook minder leuk. Er was te weinig lol en dat straalden we uit. De redactie werd een clubje ongeleide projectielen. Ik zat er te weinig bovenop, ook omdat ik zes keer per week de bus in moest voor Heerlijk duurt 't langst. Die musical was tegelijk mijn excuus. Het programma ging niet goed, maar wat gaf het, ik stond 's avonds toch lekker te zingen? Het ging totaal mis. En we lieten het gewoon gebeuren.'

In januari vertelde De Leeuw aan VARA-voorzitter Vera Keur dat hij wilde stoppen. Behoefte aan rust, geen zin meer. 'Ik dacht: dan kan ik tenminste effe nadenken over het leven.' Keur wilde er 'niks van horen'. Goddank, vindt De Leeuw nu. 'Sinds maart gaat het goed. We zijn weer scherp.' Deze week haalde hij als vanouds de kranten en zelfs het Journaal met het optreden van de enquêtecommissie Bijlmerramp. De dood heeft wel zijn sporen getrokken: 'We zijn relativerender geworden. Hebben eerder dat gevoel van: kan het schelen, er zijn wel ergere dingen.'

De drang tot stoppen blijft. Met late night, althans. Niet omdat de formule is uitgewerkt, maar omdat hij er 'gewoon klaar' mee is. Hij wil nog een half seizoen vlammen en dan in maart volgend jaar met een nieuw, wekelijks programma komen. Geef me een millenniumcadeautje, heeft hij aan Vera Keur gevraagd. Van september tot december van dit jaar vijf avonden per week Laat De Leeuw maken, uitproberen wat mogelijk is, kijkers terugwinnen door volwaardig mee te concurreren met Barend & Van Dorp en al die andere late night shows - nee, niet M2 van Mart Smeets en Maartje van Weegen. 'M2 is geen show maar een opvatting: zet twee goeie mensen bij elkaar en kijk wat eruit komt. Ik bespeur nu al een lichte crisis, daar aan die tafel. Ik vind dat Maartje solo moet. M1. Als ik dat zou mogen produceren teken ik er hier gelijk voor.'

In afwachting van de besluitvorming in Hilversum denkt De Leeuw vast na over een dagelijkse Laat de Leeuw. Op één van de avonden wil hij ruimte maken voor een 'echt lang' gesprek, de woensdag zou voor jongeren zijn, de donderdag blijft zoals hij is en de vrijdag is live. 'Maar bij Nederland 3 is altijd gezeik. Ze bieden me vijf dagen inclusief de zaterdag, maar ik wil geen zaterdag, ik wil de vijf werkdagen. Typisch publieke omroep: altijd compromissen, altijd gezeur. En dan kan ik wel naar een commerciële zender gaan, maar dan wordt je programma na een kwartier onderbroken voor Pedigree Pal. Het zal ook wel een beetje aan mezelf liggen. Alleen het weer is wisselvalliger dan ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden