'We zijn nooit klaar met Harry Potter'

Harry Potter en het Vervloekte Kind, de vertaling van het (dus tóch) achtste deel uit de wereldwijde succesreeks verschijnt vandaag. Cabaretier Erik van Muiswinkel en zijn dochter Emma zijn fans van het eerste uur.

Erik van Muiswinkel en zijn dochter Emma zijn fans van het eerste uur. Beeld Renate Beense

Erik van Muiswinkel (55)

'Mijn kennismaking met Harry Potter heb ik aan boekhandelaar H. de Vries uit Haarlem te danken. Ik was in die tijd met een kindervoorstelling bezig en net aan mijn eerste jaar als Hoofdpiet voor het Sinterklaasjournaal begonnen. Ik kreeg Harry Potter and the Philosopher's Stone (Harry Potter en de Steen der Wijzen) in mijn handen gedrukt. Officieel een kinderboek, maar de boekhandelaar zei: dit is wel wat voor je. Ik was meteen gegrepen en kon het boek niet meer wegleggen.

'Waarom het mij greep kan ik niet goed verklaren. Ik denk dat het de geniale vondst is dat er naast onze gewone wereld een parallelle, onzichtbare toverwereld bestaat. Dat heeft schrijfster J.K. Rowling hard gemaakt met letterlijk een doorgang tussen de twee werelden op perron 9 3/4. Later kom je er ook nog achter dat ze driekwart van de wereldliteratuur heeft geplunderd en verwerkt in de Potter-verhalen. Er zit Homerus in, William Shakespeare, J.R.R. Tolkien en met al die elementen heeft ze een geheel nieuwe wereld geschapen. Dan vergeef je haar dat ze niet zo'n geweldige schrijfster is.'

Emma van Muiswinkel (22):

'Ik was nog heel jong bij het eerste boek, maar kan mij herinneren dat mijn vader er enthousiast mee kwam aanzetten voor mijn oudere broer Kees. Ook hij viel direct voor Harry Potter. Een jaar later besloot mijn vader: ik ga dit aan jou voorlezen.

'Vanaf het derde deel ben ik de boeken zelf gaan lezen. Vooral het vierde deel, Harry Potter en de Vuurbeker, is me bijgebleven. Ik was toen een beginnend puber, net als Harry Potter en zijn vrienden Ron en Hermelien. Ik ging er helemaal in op. Dat verliefd op elkaar worden. Zelf ben je dan ook honderd keer verliefd geweest. Harry Potter die wordt gepest en boos is van binnen. Dat is zo herkenbaar.

'Maar ook controversiële onderwerpen als racisme en ongelijke behandeling. Ik was toen groot genoeg om het te bevatten. Al die politieke dingen haal je er niet uit als kind. Bij het lezen van de laatste drie delen was ik een jaar of 16, 17, dan pik je dat wel op. Dan ga je daar ook over nadenken. Al was het ook heerlijk om je gewoon onder te dompelen in het verhaal.'

Recensie: Achtste Harry Potter is even geestig als op z'n Grieks tragisch

Er mist veel, zoals de beschrijvingen waar Rowling juist in uitblinkt, maar het plot maakt veel goed.

Reizende tentoonstelling

Nederlandse fans van Harry Potter krijgen volgend jaar de kans zijn tovenaarswereld binnen te stappen. Vanaf 11 februari tot en met 30 juni komt de reizende tentoonstelling Harry Potter: The Exhibition! naar Utrecht-Leidsche Rijn. Bezoekers maken een reis langs favoriete scènes uit de acht Harry Potter-films. De tentoonstelling bevat decors van de populairste locaties, zoals de leerlingenkamer en klaslokalen zoals Toverdranken en Kruidenkunde en het Verboden Bos. Het toneelstuk Harry Potter and the Cursed Child speelt geen rol op de tentoonstelling. De zeven Potter-boeken worden er wel verkocht. Sinds het verschijnen van het eerste deel zijn ruim 7 miljoen Potter-boeken in Nederland verkocht, waarvan Harry Potter en de Steen der Wijzen nog altijd het best verkochte is.

Erik: 'Vanaf het vierde Potter-boek werd het allemaal wat donkerder en gewelddadiger. Rowling heeft denk ik heel wat voorvoeld. Ik vind de Potter-boeken zeer moralistisch. Ze dragen nadrukkelijk de morele waarden van een moderne, verlichte, humanistische liberaal. Dat je je krachten inzet voor het goede. Dat alle wezens rechten hebben. En dat er instituten zijn waar je van op aan kunt. Amnesty International, daar werkte Rowling. Trouw, loyaliteit, vriendschap, het doorgeven van tradities. Het zijn waarden waarmee Potter een nieuwe generatie moest opvoeden. In het nieuwste boek, Harry Potter en het Vervloekte Kind, gaat het weer om vader-zoonkwesties. Dat is echt Johan en Jordi Cruijff. Drama.

'Je ziet het ook terug in hoe Rowling zich de afgelopen jaren op sociale media opstelt. Scherp, somber, het gevoel van onheil. Er gaan onomkeerbare dingen gebeuren. Het ís gebeurd met de uitverkiezing van Donald Trump in Amerika. Je kunt een directe lijn trekken naar Lord Voldemort, de heer van het kwaad in de Potter-boeken. Donald J. Voldemort.

'Rowling heeft weleens gezegd dat er parallellen lopen tussen haar leven en de boeken. Haar scheiding, het verlies van haar moeder aan kanker, haar depressies, ze hebben allemaal een plek gekregen in de Potter-boeken. Van diepe ellende naar de op een na rijkste vrouw van Engeland. Toch zie je dat ze ook als miljardair haar linkse waarden wil nastreven. Rowling was bijvoorbeeld zeer ontdaan van de Brexit.'

Erik van Muiswinkel: 'Ik was meteen gegrepen en kon het boek niet meer wegleggen.' Beeld Renate Beense

Emma: 'Daar heeft ze ook zo tegen geknokt. Het is haar uiteindelijk niet gelukt. Wat mooi was aan de Harry Potter-films: mijn vader was op een gegeven moment uitgelezen, ik nog lang niet en dan troffen we elkaar in de films. Ik keek er enorm naar uit.'

Erik: 'We hebben ook Wie is de Mol-achtige discussies aan tafel gehad over bepaalde scènes. Heb jij dat wel begrepen? Boek erbij pakken. Stukjes weer teruglezen. Vooral na het vijfde deel was het echt puzzelen.'

Emma: 'Er zijn bepaalde stukken die ik nog altijd niet helemaal begrijp. In het nieuwe boek gebeurt dat weer. Er zijn zoveel referenties naar eerdere delen. Naar bepaalde details, dat je denkt: hè?'

Erik: 'Vooral naar deel vier. Dat blijkt achteraf toch een sleuteldeel. De overgang van de kinderboeken naar de duistere en bijna horrorachtige vervolgdelen. Zo duister dat sommige religieuze groeperingen fel ageerden tegen Harry Potter. De boeken zouden aanzetten tot tovenarij en andere occulte zaken. Ik heb me nooit een seconde afgevraagd of Harry Potter wel geschikt was voor mijn dochter.'

Emma: 'Ik zat op een protestants-christelijke school en er waren ouders die bezwaar maakten tegen het voorlezen van Harry Potter, omdat dat zou aanzetten tot hekserij en heidendom. Ik begreep er helemaal niks van. De Potter-verhalen zijn toch bedacht? Hoe kunnen jullie daar nou moeite mee hebben? De mooie verhalen in de Bijbel zijn toch ook bedacht?'

Harry Potter leek afgesloten. De zeven boeken waren klaar. De acht films uitgebracht. Schrijfster Rowling had naar eigen zeggen een punt achter Harry Potter gezet. En opeens was daar na negen jaar Harry Potter and the Cursed Child, eerst als toneelstuk, later in boekvorm.

Emma: 'Het kwam als een enorme verrassing. Een vriendin belde opgewonden op dat er een nieuw Potter-boek aankwam en dat een boekhandelaar in Heemstede graag wilde dat we langs zouden komen om er twee hoofdstukken uit voor te lezen. Toen begon het gelijk weer te kriebelen.'

Erik: 'Bij mij was de echte opwinding dat er een toneelstuk is in Engeland. Het voelde dus veel meer als een uitgegeven toneelstuk. En wat ook leuk is: we zijn negentien jaar verder. Harry, Ron en Hermelien zijn volwassenen, er zijn kinderen.'

Emma: 'Harry Potter en de anderen waren ongeveer mijn leeftijd toen ik de boeken las en de films keek. Ze hebben opeens een enorme leeftijdssprong gemaakt. Grappig genoeg heb ik het nieuwe boek gelezen alsof ze nog jong zijn. In mijn hoofd is Harry echt geen 40-jarige man. Dat wil er bij mij niet in. Toch is het geen slap aftreksel van de eerdere boeken. Het zit knap in elkaar. Ik vind het ook leuk dat letterlijk verwezen wordt naar het toneelstuk. Regieaanwijzingen als 'die en die komt op het toneel'. Dat is leuk omdat ik zelf toneelspeelster ben: je ziet het direct voor je. Ik ga de Nederlandse vertaling ook lezen en ik wil heel graag het toneelstuk in Londen gaan bekijken. Maar dat lijkt onmogelijk.'

Erik: 'Het is tot ergens volgend jaar uitverkocht. Je kunt natuurlijk andermans kaartje kopen, maar dan zul je 3.000 pond moeten neertellen, belachelijk.'

Emma: 'Ik zou wel willen, maar ik moet mijn huis inrichten. Als je het boek leest, denk je heel vaak: hoe doen ze dit? Ik wil het gewoon zien. Ook om te kijken of ze mij net zo kunnen meeslepen als de Harry Potter-boeken dat deden.'

Erik: 'Er is nu ook die spin-off: Fantastic Beasts and Where to Find Them. Het is een beetje zoals Tolkien met Lord of The Rings en The Hobbit. Hij heeft het de wereld ingegooid en de mensheid is ermee vandoor gegaan. Ik denk dat het nooit klaar zal zijn met Harry Potter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden