We zijn gewend altijd een hoog reistempo aan te houden, maar in The Canadian lijkt tijd niet te bestaan

Reizen met The Canadian, over een van de langste treinroutes ter wereld, is de ultieme vorm van slow travel. Het leven aan boord is een aaneenschakeling van mijmeren, praten met je medepassagiers en eindelijk eens je boek uitlezen.

UItzicht op de uitgestrekte wouden tussen Winnipeg en Toronto Beeld Jurriaan Teulings.

Deel 1. Vancouver - Jasper

Als ik mijn tas neerzet in de slaapcabine, gaat aan de andere kant van het gangpad een schuifdeur open. Een vriendelijke Canadees stelt zich voor als Bruce. Waarom neemt hij The Canadianpanorama van zijn woonplaats Vancouver naar zijn geboorteplaats Toronto, een treinreis die vier dagen en drie nachten duurt - terwijl het maar vier uur vliegen is? 'Ik ben de afgelopen vijf jaar zeventien keer heen en weer gevlogen om mijn zieke moeder te verzorgen. Nu ze is overleden, moet ik nog één terug keer naar Toronto om de laatste dingen af te handelen. Bij mijn familie wordt het vast weer een gekkenhuis, dus ik besloot de trein te nemen, om mijn gedachten op een rij te zetten. Ik wilde gewoon wat rust.'

Rust, dat is ook waarom ik met The Canadian reis, de boemeltrein die al sinds de jaren vijftig rijdt. Met een lengte van 4.466 kilometer is het een van de langste treinroutes ter wereld. Canada is een land dat me raakt, omdat ik hier ooit een half jaar aan de oostkust studeerde. Nu ik het woeste landschap van het westen voor het eerst zie, wil ik het als een film aan me voorbij laten trekken en hopelijk dingen zien die je vanuit de lucht mist. Dit is de ultieme vorm van slow travel - zonder wifi. Ik zal wel twee keer uitstappen, voor een fietstocht in Jasper en een bezoek aan Winnipeg. Dit is de planning: 20 uur van Vancouver naar Jasper, 28 uur van Jasper naar Winnipeg en 35 uur van Winnipeg naar Toronto. Ik zal in totaal 83 uur in de trein zitten, waar ik naar uitkijk omdat ik normaal een stevig reistempo aanhoud om zoveel mogelijk te zien.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

'Skyline car' met panoramische koepel Beeld Jurriaan Teulings

Afhankelijk van de belangstelling telt The Canadian tussen de tien en de dertig wagons, inclusief restaurants en panoramacoupés, verdeeld over vier klassen. Mijn eigen slaapcabine is maar 1 bij 2 meter. Ik zie eerst alleen een wc en een bankje, maar dan demonstreert een medewerker hoe het al opgemaakte eenpersoonsbed uit de muur naar beneden klapt. Er is ook een wasbakje en knopjes voor verlichting en ventilatie - heel vernuftig. Na wat welkomstwoorden via de intercom komen we wiegend en piepend in beweging. Je voelt het gewicht van de dieseltrein op de rails drukken. De buitenwijken en de industrieterreinen van Vancouver verdwijnen in de ondergaande zon.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

Passagier in de Panorama Dome car nabij Cariboo Mountains Provincial Park Beeld Jurriaan Teulings

Fotograaf Jurriaan Teulings slaapt in de cabine naast mij en we besluiten op verkenning te gaan naar de dome, een panoramacoupé met glazen dak - tevens bar en dus de beste plek om te socializen. Een aantal passagiers is al tipsy door de welkomstbubbels die zojuist zijn geserveerd. Er reizen veel senioren mee, wat logisch is, omdat je in een slaaptrein veel ziet van een land zonder fysieke inspanning te verrichten. Ook hoef je je niet druk te maken over alle logistiek. Er is ook een groep Chinese reizigers. De communicatie met hen verloopt stroef. Een treinmedewerker wordt boos omdat twee van hen zelf een wijntje uit de bar hebben gepakt. Ze gebaart: geen geld, geen drank en neemt de plastic bekers weer mee. Ik vind het een vermakelijke show. Ik word wakker als de zon opkomt, naast het oranje gekleurde Kamloops Lake. Door het wiegen van de trein heb ik heerlijk geslapen, veilig en geborgen in deze knusse cabine die afgesloten is van de drukke buitenwereld. We staan een tijdje stil, niet voor het uitzicht, maar omdat vrachttreinen altijd voorrang krijgen op het spoor. Ach, we hebben toch geen haast.

Voor het ontbijt kunnen we terecht in de restaurantwagon. Ik hoop op een mysterieus sfeertje zoals in Murder on the Orient Express; vreemden die elkaar aftasten en geheimen moeten ontrafelen. Maar het is vooral gemoedelijk in het treinrestaurant. Iedereen wordt rustig wakker bij een omeletje en een kop koffie en babbelt over waar ze vandaan komen. Het blijken vooral Angelsaksische landen. Na het ontbijt hang ik een paar uur in de dome. Ik blader door tijdschriften, luister wat muziek en maak een praatje met buurman Bruce. Naast me staart een ouder stel een eeuwigheid uit het raam, zonder met elkaar te praten of oogcontact te maken. Zijn ze elkaar zat of juist content met de stilte?

We kruipen richting de Rocky Mountains. 'Zo dadelijk ziet u rechts de Pyramid Creek Falls', klinkt er over de intercom. Snel daarna volgen de besneeuwde bergtoppen van de Alberta Glacier. Bij de Yellowhead Pass passeren we een tijdzone en gaat de klok een uur vooruit. Met een kleine vertraging stappen we bij Jasper uit voor onze driedaagse fietstocht. Na bijna 21 uur in de trein kunnen we wel wat frisse lucht gebruiken.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

The Canadian op het perron van het treinstation van Jasper, Alberta VKM873 Reizen met de Trein door Canada. Beeld Jurriaan Teulings

Deel 2. Jasper - Winnipeg

Het was heerlijk om de natuur van dichterbij te aanschouwen, met de wind in onze haren, maar na onze fietstocht kunnen we niet wachten om weer in The Canadian te stappen. De trein heeft anderhalf uur vertraging, dus op het perron probeert singer-songwriter Aude Ray, die zo zal meereizen als treinentertainer, de wachtende passagiers wat op te beuren. Aan boord zien we, kort na vertrek, langs het spoor ineens twee beren; een betoverend gezicht - en het is leuk om deze verrassing collectief te ervaren. In de uren daarna wordt het landschap monotoner - van bergen naar prairie, eindeloze vlaktes met hier en daar een boerderij.

Canadese beer Beeld Jurriaan Teulings

Daarom zoek ik mijn medepassagiers op en als een echte treinantropoloog luister ik naar hun verhalen. Ik ontbijt met een jong koppel uit Zuid-Korea dat zich oriënteert op een toekomst in Canada. Ik lunch met een gezin uit Brazilië, met wie ik foto's van beren uitwissel. De Amerikanen zijn oververtegenwoordigd. 'De yanks komen hier voor een ouderwetse ervaring, zei de machinist nog voor het instappen in Vancouver. Lange treinreizen raakten definitief uit de mode toen het vliegtuig in de VS goedkoper werd. The Canadian is voor hen nostalgie op wielen.

Deze tweede etappe duurt langer dan de eerste (28 uur volgens het spoorboekje), dus ik ben blij dat ik een boek heb gekocht. Mijn muziekplaylists begin ik ondertussen wel zat te worden.

UItzicht op de witte pieken van de Rocky Mountains nabij Jasper National Park VKM873 Reizen met de Trein door Canada. Beeld Jurriaan Teulings

Als ik de volgende ochtend wakker word, blijkt dat we pas in Edmonton zijn, 365 kilometer verder dan Jasper. Omdat deze boemeltrein het vrachtverkeer altijd voorrang moet geven, schatten de medewerkers dat we zo'n acht uur later zullen aankomen. De dienstregeling zegt dus niks. In The Canadian bestaat de tijd niet.

Als de avond valt, slaat de meligheid toe. Ik heb al gezien hoe de souvenirs werden uitgestald: teddyberen, fluitjes en dvd's van de treinreis. Er was ook een korte bierproeverij. Nu hangen we in de dome, waar serveerster Taylor aan gebiologeerde oudere mannen uitlegt waar al haar tatoeages voor staan. 'Hier staat: to travel is to live.' Aude Ray, de muzikant die meerdere malen per dag in de trein optreedt, voegt zich ook bij ons. We bestellen een fles wijn en praten over haar relatieproblemen en de verleidingen van life on the road. Als de trein ineens onverwacht begint te wiegen, valt de fles kapot op de grond en besluiten we dat het tijd is om te slapen.

Door de vertraging komen we niet om negen uur 's avonds aan in Winnipeg, maar om vijf uur 's ochtends. Een medewerker maakt ons voorzichtig wakker, waarna we (slaap)dronken uitstappen.

Deel 3. Winnipeg - Toronto

Na iets te veel feestvreugde in Winnipeg - een eigenzinnige en cultuurrijke stad midden op de prairie - wachten we op de trein. Die heeft weer vertraging, waardoor we niet om half elf 's avonds, maar diep in de nacht zullen vertrekken. Ik dommel in slaap op een bankje in het station. Daar is haast niemand, op een enorme familie mennonieten na, die is gearriveerd tijdens mijn dutje. Mijn verbazing is groot wanneer ik wakker word in een zee van lange jurken, hoeden en hoofdkapjes.

Tijdens de laatste twee nachten en twee dagen in de trein geef ik me over aan niksdoen. Ik denk terug aan onze fietstocht in de Rockies. De fotograaf en ik hebben de tussenmuur van onze cabines opzij geschoven en turen naar buiten, terwijl we fantaseren waar je het beste kunt schuilen voor zombies, hoe het treinpersoneel zou omgaan met een terrorist aan boord en welke passagiers het eerst door beren zouden worden opgegeten - mochten we panne krijgen. Als we na drie tijdzonewisselingen de provincie Ontario inrijden, wordt het landschap afwisselender, bijna Scandinavisch met berkenbossen, felblauwe meren en gekleurde vissershutjes. Er is ook een wolf gespot langs het spoor, wat een zeldzaam gelukje is, horen we via de intercom.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

The Canadian op het perron van het treinstation van Jasper, Alberta VKM873 Reizen met de Trein door Canada. Beeld Jurriaan Teulings

Nu het einde van de reis nadert, mijmer ik over deze vorm van slow travel. Ik kom zeker tot rust - en krijg mijn boek uit, hoera! Het landschap heb ik zien veranderen en de routine in deze rijdende habitat was erg vermakelijk. Ik had wel meer interactie verwacht in deze snelkookpan van reizigers en hun gevoelens. Maar misschien moet je daarvoor naar de wagons met de goedkopere zitplaatsen, waar alle passagiers op elkaar zitten gepropt. Ik schiet daarom Ken nog even aan, die al sinds 1980 op The Canadian werkt en binnenkort met pensioen gaat. Heeft hij ooit iets geks gezien? 'Er liep eens een jongeman over het glazen dak.' En toen? 'Daarna was hij weer verdwenen.' Dat tafereel blijft toch even door mijn hoofd spoken.

De laatste tientallen kilometers gaan stapvoets, omdat het vrachtverkeer op het spoor toeneemt. Na 100 uur in de trein, inclusief vertragingen, rijden we een mistig Toronto binnen waar ik de de karakteristieke CN Tower, ooit gebouwd in opdracht van Canadese spoorwegen, uit de nevel zie opdoemen. Ik mis de wildernis nu al.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden