'We willen een speeltuin zijn'

Het initiatief van kunstenaars W139 krijgt de eerste Amsterdamprijs voor de Kunsten. Directeur Demeester wil af van de reputatie van underdog....

Daarbij wordt niet alleen het gebouw aangepakt. De uit België afkomstige directeur Ann Demeester (1975) wil ook de organisatie afstoffen. Die moet professioneler worden, het juk van de underdog afwerpen. Vandaar dat Demeester liever niet meer spreekt over een 'kunstenaarsinitiatief': 'Te beperkend, te nostalgisch.' Wel wil ze de eigenheid van W139 - eind 1979, begin 1980 opgericht als vrijplaats voor jonge kunstenaars - en de reputatie van 'do-it-yourself' stevig overeind houden.

Van groot belang voor de identiteit van W139 is en blijft het gebouw, zegt Demeester vanuit een tijdelijk kantoor aan het Zeeburgerpad. 'Dat is niet zomaar een witte doos, maar een oud theater, dat stimuleert, rivaliseert en uitdaagt. Ik merk dat kunstenaars het ondanks de geringe budgetten spannend vinden om daarin te werken.'

De bouwvallige kathedraal is gesloten vanwege een grondige face-lift, met behoud van zijn ruwe karakter. Grootste verandering: een eigen café/kantine (opdat bezoekers niet alleen bij openingen in groten getale komen opdagen) en een kelder van 3 bij 8 meter onder de kathedraal. Op de begane grond komen uitneembare vloerdelen, waardoor kunstenaars straks meer dan ooit met de ruimte kunnen stoeien.

Hoewel de noodzaak van een eigen plek voor jonge kunstenaars nauwelijks meer aanwezig is, zelfs studenten kunnen overal en nergens terecht, is de rol van W139 nog lang niet uitgespeeld, meent Demeester. Dat is namelijk nog steeds een productiehuis, waar kunst en kunstenaar voorop staan en risico's genomen worden.

'Wij hebben geen commerciële dwang, kennen niet de terreur van de bezoekersaantallen en hebben geen educatieve verplichtingen. Daardoor hebben kunstenaars bij ons een grotere vrijheid dan bijvoorbeeld in de musea.'

Daarbij heeft Demeester een nieuw terrein ontdekt. Ze wil anders dan voorheen een 'speeltuin' zijn voor zowel jong als oud, voor zowel ervaren als onervaren en vooral nadrukkelijker over de grens kijken. Dat W139 daarmee opschuift richting het reguliere tentoonstellingscircuit deert haar niet. 'Nederland heeft internationaal bar weinig aansluiting. Vooral in Amsterdam circuleren voortdurend dezelfde namen, waardoor veel interessante buitenlanders niet aan bod komen.

'Met name een bepaald soort kunst is in dit conflictvermijdende landje weinig geliefd', valt Demeester op, 'kunst die ironiseert, mensen op een subtiele manier op stang jaagt en confronteert met vastgeroeste vanzelfsprekendheden. Juist deze outlaws moeten in W139 een plek krijgen.'

Inmiddels is bekend geworden dat de verbouwing opnieuw is vertraagd, waardoor W139 pas najaar 2005 heropent en niet dit jaar, zoals gepland. De hele operatie, inclusief aankoop van het pand, kost ruim 1,8 miljoen euro. Daarvan draagt de gemeente eenderde bij.

Naar overige financiers wordt naarstig gezocht, maar het geld van de Amsterdamprijs, 35 duizend euro, blijft buiten schot, verzekert Demeester. 'Dat reserveren we voor een bijzonder project.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden