Boekenweek

We horen dichter Rainer Maria Rilke weer

Rilke klinkt weer, ontdekte Arjan Peters, en hij hoorde Frans Kellendonk een eigen tekst voorlezen.

Beeld Io Cooman en Eva Roefs

Toen hij jong was en dichter schafte Jean Pierre Rawie zich Brieven aan een jonge dichter aan van Rainer Maria Rilke, in de hoop daar wijzer van te worden. Dat viel tegen. Rilke richtte zich vanaf 1903 ogenschijnlijk tot de Oostenrijkse jongeling Franz Xaver Kappus, maar had het eigenlijk over zichzelf, een bekend trekje van mensen die zeggen dol te zijn op corresponderen. Daal af in uzelf, ried Rilke de arme Kappus aan, want daar moet de scheppende mens alles vinden, ‘en in de natuur, waarbij hij zich heeft aangesloten’. Lekkere tips. Het gevolg is dat we Kappus alleen kennen als de jonge dichter aan wie Rilke ooit een paar brieven stuurde.

De oudere dichter, die trouwens niet eens 30 was, kon met zijn eigen adviezen uitstekend uit de voeten. Zijn gedichten dansen in bekoorlijk Duits over de pagina’s, en wisten het onlangs vertaler Mereie de Jong, die er zestien onder handen nam, danig lastig te maken. Al zijn mooie woorden sloegen dood in een andere taal. ‘Wat je ook probeert, het wordt lelijk en banaal’, schrijft De Jong achter in Als ik jou eenmaal verlies (Stichting Spleen; € 19,-). Ze hield vol, en uiteindelijk kwamen er geslaagde versies, zoals van ‘Quai du Rosaire’, de Rozenhoedkaai in Brugge, waar het lijkt of de spiegelbeeldige stad in het water echter is dan de echte. ‘Wat is er boven nog?  Alleen de stilte./ Zij proeft daar  er wordt niets van haar verlangd/ in alle rust de vruchten van de trossen/ van ’t klokkenspel dat in de hemel hangt’.

Daar kun je niet overheen, blijkt uit de ‘reflecties’ op Rilke die zestig hedendaagse dichters in dezelfde bundel leveren, onder wie Demi Baltus, Maarten Doorman, Maud Vanhauwaert en Lief Vleugels – wier naam wel snor zit. Maar feitelijk is deze vorm van terugschrijven waarlijk corresponderen. Met dank aan de dichters en aan Mereie de Jong horen we Rilke weer.

En dankzij Hans van Daalen en René Hesselink weten we dat er in Frans Kellendonk een bekwame Reve-imitator schuilging. In 1984 sprak de schrijver een geinige column uit in het radio-programma Homonos. De tekst was onvindbaar. Maar er werd een geluidsopname gevonden, en die is nu getranscribeerd en mét cd uitgebracht: Homoseksualiteit (Hinderickx & Winderickx/ Minotaurus; € 35,-). Zelfs wat hij weggooide, komt weer terug. Frans Kellendonk die een eigen tekst leest; dat is de enige goede Kellendonk-lezing van dit jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden