Interview

'We dansen niet op graven maar op paden'

'Ik schiet je kop eraf!' Dat was één van de dreigementen die het gezelschap van choreografe Ann Van den Broek eind mei van woedende nabestaanden te verwerken kreeg vanwege haar dansvoorstelling Q61 Cemetery op de Algemene Begraafplaats in Alkmaar.

Dansers van gezelschap WArd/waRD in de voorstelling Q61 Cemetery van Ann van den BroekBeeld Bart Grietens

Festival Karavaan zag zich genoodzaakt de voorstelling af te lasten. Inmiddels trekt ook Theaterfestival Boulevard, dat morgen in Den Bosch begint, de kerkhofvoorstelling terug: er is te weinig tijd 'artistieke eisen en publiek draagvlak' bij elkaar te brengen. Choreografe Ann Van den Broek is teleurgesteld: 'Ik wil met een integere voorstelling de dialoog aangaan over het taboe rond rouw, dood en herinneren. Nu blijft het vooroordeel bestaan dat ik 'dans op andermans graf'. De vrijheid van meningsuiting komt in het gedrang.'

Waarom wilt u zo graag op een begraafplaats dansen?

'Ik wil niet choqueren. Ik wil emoties rond rouw en herinneringen aan overledenen delen met mensen, juist met nabestaanden. De titel verwijst naar het grafnummer van de urn van mijn broer. Ik wil bespreekbaar maken dat we verdriet vaak wegstoppen en te weinig delen. De begraafplaats is meer dan decor. Het gaat om de serene sfeer, de herinneringen die daar manifest worden, het hemeldak. Ik wil dat mensen de opschriften op zerken lezen: 'Lieve papa, mooi kind, engel, enzovoort.'

Toch vinden sommige nabestaanden het 'dansen op andermans graf'.

'We dansen niet op graven maar op paden en ik leg geen dode katten neer. Als iemand bezwaar heeft, ga ik graag in gesprek. Dan vermijden we bijvoorbeeld dat graf. In Antwerpen heeft de voorstelling 6 keer gespeeld op 3 begraafplaatsen. Daar hebben we alle gevoeligheden zo opgelost. We repeteren na sluitingstijd en tijdens try-outs laten we zien hoe integer en respectvol we omgaan met persoonlijke rouw. In Nederland beschouwen sommige mensen de hele begraafplaats als 'hun' terrein. Maar ze huren alleen dat ene graf. Nu zwichten politiek en maatschappij voor vrees en dreiging. Dat vind ik laf.'

Doorgaan, zelfs als er politiebescherming nodig is?

'Liever dan een annulering had ik gedanst met een politiecordon. Dan gaat het gesprek over wat ik heb gemaakt en niet over vooroordelen. Nu is de dialoog op voorhand onmogelijk. Terwijl ik mensen iets emotioneels wil laten meemaken. Er was een weduwnaar die zei: 'Mijn vrouw gaat zo gelukkig zijn.' Let wel: stichtingen die kerkhoven beheren zijn enthousiast. Die willen begraafplaatsen juist ontsluiten voor een groter publiek.'

Wat zegt dit over de toonaangevende rol die Nederland speelt op het gebied van locatietheater?

'Nederland is allang niet meer zo vooruitstrevend op dit gebied. Religie, dood en seksualiteit zijn taboes waar je steeds minder makkelijk aan mag komen. Mensen zeggen: doe het in een weiland met namaakzerken. Maar dat is nep, dat werkt niet. Ik had in de Sint Janskathedraal kunnen dansen, maar dan krijg je een andere voorstelling, over religie en graftombes van geestelijken. Dit gaat over alledaagse rouw en verdriet, over jouw oom, haar vader, mijn broer.'

Ann Van den BroekBeeld Maarten Vanden Abeele

Reactie Festival

Theaterfestival Boulevard, directeur Viktorien van Hulst: 'Ik deel Anns teleurstelling. Haar voorstelling is goed en snijdt een belangrijk thema aan. Zij zoekt juist een begraafplaats op om iets aan de kaak te stellen. Q61 Cemetery past ook goed in de traditie van Begraafplaats Orthen om meer publieksactiviteiten te organiseren. Maar de realiteit is dat mensen er moeite mee blijken te hebben. We willen een situatie voorkomen waarin we op het laatst moeten annuleren; dan doe je alle investeringen teniet. We hebben meer tijd nodig voor publiek draagvlak. De voorstelling vereist constructieve, open gesprekken met alle betrokkenen. Dat kan na de onrust in Alkmaar niet meer blanco. Het oordeel van mensen is belast. In het publieke debat staan we op achterstand. Daarom wil ik proberen in 2016 de voorstelling wel te programmeren. Zodat we meer tijd en aandacht kunnen besteden aan de receptie ervan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden