We Come As Friends is een mozaïek van indrukken en visies

We Come As Friends is een kolkende nachtmerrie die je dwingt te blijven kijken. Een onthutsende documentaire over Zuid-Soedan, de jongste natie ter wereld. In plaats van een overzichtelijk betoog te construeren, stort regisseur Hubert Sauper een mozaïek van indrukken en visies over je heen.

Beeld x

'Vanaf nu ben je een totale vreemdeling. Je bent een alien.' Aldus de desoriënterende staat van zijn die je als toeschouwer krijgt aangemeten, kijkend naar de onthutsende documentaire We Come As Friends.

De plaats van bestemming is helder: Zuid-Soedan, jongste natie ter wereld. In 2011, wanneer via een referendum wordt besloten dat Zuid-Soedan zich officieel van Soedan afsplitst, strijkt de Oostenrijkse regisseur-scenarist Hubert Sauper er neer in zijn zelfgebouwde vliegtuigje Sputnik. Hoe vergaat het de mensen in zo'n door oorlog en honger uitgeputte, op de rand van onafhankelijkheid balancerende staat, lijkt Sauper te willen weten. En is Zuid-Soedan niet een veredelde kolonie, als je ziet hoe Amerikaanse, Europese en Chinese bedrijven het land tot op de bodem leegdrinken?

Vragen waarop Sauper (Darwin's Nightmare) zijn antwoorden ongetwijfeld klaar heeft, terwijl hij met zijn gammele vliegtuigje verder vliegt door Zuid-Soedan. Van de ene locatie naar de andere voert de reis. In plaats van We Come As Friends als een overzichtelijk betoog te construeren, stort Sauper liever een duizelingwekkend mozaïek van indrukken, meningen en visies over je heen.

Extreme close-ups

Chinese werknemers van een olieraffinaderij geven toe dat ze geen enkel contact hebben met de lokale bevolking. Huilende mensen storten zich op het verse graf van een doodgeschoten soldaat, zelfs met baby's op hun rug. Mijnenvegers zie je, met tanks volgeladen vrachtschepen. Een oude man die 600 duizend hectare stamgrond verkwanselde door onoplettend een handtekening te zetten. Amerikaanse christelijke zendelingen die blote dorpskinderen in schoentjes en onderbroeken dwingen. 'We proberen alleen de culturele dingen te veranderen die tegen de Bijbel ingaan', zeggen ze grijnzend.

En zo gaat het maar door. Het ene gruwelbeeld wordt door het volgende aan de kant geduwd, de ene stem overschreeuwt de andere. Of Sauper nu extreme close-ups van zijn sprekers toont of met zijn vliegtuig ondersteboven langs hopeloos vervuilde meren scheert, het effect is steeds even hallucinant als verontrustend -een kolkende nachtmerrie die je dwingt te blijven kijken.

Context

Toch was de film sterker geweest als Sauper meer context had geboden. Wat moet je bijvoorbeeld aanvangen met 'Dave van de Verenigde Naties', die bij de maquette staat van een of ander aan te leggen dorp (Of is het een fabriek? Een vluchtelingenkamp?) en zegt dat die ijskraam het idee van zijn dochter was? Waarom die onheilspellende muziek bij de feestelijke opening van een energiecentrale? Blijkbaar is er volgens Sauper iets mis met dat bedrijf, maar al kijkend kun je dat slechts voor kennisgeving aannemen.

Bovendien kiest Sauper voor een scherp goed/kwaad-contrast dat zonder kader lang niet altijd overtuigt. Zo plakt hij achter bloederige oorlogstaferelen een shot van luierende blanken bij een zwembad. Logisch dat je die badgasten dan meteen als profiteurs en parasieten afserveert, terwijl je niet eens weet met wie je te maken hebt.

Op zulke momenten maakt We Come As Friends zich er veel te gemakkelijk vanaf en wil je als toeschouwer toch echt iets anders zijn dan een aan zijn lot overgelaten alien.

We Come As Friends. Documentaire. Regie: Hubert Sauper. 110 min., in 5 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden