Wat zie je in het donker?

De interactieve installatie Door into the Dark onderzoekt het

In je eentje in een onbekende ruimte, zonder dat je een hand voor ogen ziet: wat gebeurt er dan? Twee documentairemakers uit Engeland wilden het weten.

Door into the Dark

De eerste paar stappen in het donker biedt het touw nog houvast. Maar daarna sta je er echt alleen voor in Door into the Dark, een interactieve installatie waarin de bezoeker zich geblinddoekt, blootvoets en alleen een weg baant door het donker. De enige bewegwijzering wordt gevormd door de audioopnamen van verhalen van ervaringsdeskundigen. Hun inzichten over de potentie van zintuigen helpen je vat te krijgen op de situatie waarin je verkeert. MU, toonhuis voor multimediale hedendaagse kunst en vormgeving, en STRP, festival voor creatieve technologie, haalden de installatie in een coproductie naar Eindhoven.

'Kun je vertellen waar je naartoe gaat, in het donker?', klinkt een dromerige vertelstem door de koptelefoon. Die vraag moet wel retorisch bedoeld zijn, denk je. Want na twee minuten op de tast ronddolen in Door into the Dark is de oriëntatie ver te zoeken. Er valt niets te kijken. En dat is precies wat de makers beogen te doen.

Om misverstanden te voorkomen: Door into the Dark is er niet op uit je oeverloos te laten dwalen; in je hoofd draait de verbeelding op volle toeren. Een stem voedt je tijdens de ongeveer drie kwartier durende tocht met hints en filosofische vraagstukken; open vragen over de zin van lichaam en zintuig. Of je daar iets mee doet, is aan de deelnemer. Terwijl je handen en voeten vertwijfeld een route zoeken, stuit je op drie figuren die in fraai gecomponeerde podcastfragmenten hun verhaal met je delen.

Het indringendste verhaal komt van de Britse bergbeklimmer David Riley. Op doortastende toon vertelt Riley hoe een slecht voorbereide klimtocht in de Alpen uitmondde in een flirt met de dood, en de wil om te leven het maar ternauwernood won van de verleiding zich over te geven aan de leegte onder hem. Voor even voel je je, daar in het donker, terwijl het reliëf onder je voeten ook daadwerkelijk als rots aanvoelt, een intieme deelgenoot van Rileys ervaring. En dan, wanneer een fel licht de glazen van je matglazen bril lijkt te willen doordringen en de stem je berustend toefluistert je armen te spreiden, waan je jezelf een alpinist op een zonovergoten Mont Blanc.

'Door into the Dark is bedoeld om de zintuigen te polijsten', zegt May Abdalla, samen met Amy Rose de harde kern van het uit Bristol afkomstige kunstcollectief Anagram, dat de installatie bedacht en ontwikkelde. Abdalla doelt daarmee op de toenemende mate waarmee hedendaagse, vooral visuele technologie taken van onze zintuigen overneemt. Doel van Door into the Dark is te ontdekken wat er met je gebeurt als alle visuele prikkels wegvallen, en je bent overgeleverd aan hand- en voetwerk. Kortom: hoe het is om écht verdwaald te zijn.

Een aantal jaar geleden zeiden Abdalla en Rose hun baan als documentairemaker op. Het beeldscherm alleen kon niet de interactie en participatie afdwingen die het duo juist centraal wil stellen. Rose: 'Bij Door into the Dark stelden we onszelf daarom eerst de vraag: wat willen we bij de bezoeker teweegbrengen? Welke vraag is het uitgangspunt? Pas daarna gingen we nadenken hoe de installatie gestalte moest krijgen, welke media we wel en vooral ook níét wilden inzetten.'

'Er zijn verschillende manieren waarop je kunt verdwalen', zegt Vivian van Gaal van MU. 'Letterlijk, als in een stad, maar ook in je hoofd.' Hoe verschillend mensen kunnen reageren op een onbekende situatie als die van Door into the Dark, merkte Van Gaal afgelopen week, toen de eerste bezoekers de installatie doorliepen. 'Sommige mensen gaan gewoon zitten en verroeren zich niet. Iemand anders probeerde over een muur te klimmen.'

Niet in de laatste plaats is Door into the Dark dan ook een confrontatie met jezelf. Maakt het donker je tot een kasplantje, of treed je haar met verwondering stapvoets tegemoet? Kiezen moet, voor je opnieuw op een touw stuit en de weg volgt naar een volgend obstakel. De deur naar buiten.

STRP Biënnale 2017

Door into the Dark is onderdeel van het festivalprogramma van de STRP Biënnale 2017, dat t/m 2/4 in Eindhoven plaatsvindt. Thema van deze editie is Senses & Sensors; zintuigen en sensoren. Met exposities, een conferentie, masterclasses en muziek onderzoekt het festival de manier waarop technologie onze eigen waarneming oprekt. Een van de sprekers is Kevin Kelly, auteur van de bestseller The Inevitable en medeoprichter van het magazine Wired. Door into the Dark is t/m 17/4 te bezoeken. Reservering is verplicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.