Wat weegt bij Amy zwaarder: erfenis of ellende?

Amy grijpt de kijker steeds steviger bij de strot en roept belangrijke vragen op. Kapadia betoogt met veel overtuigingskracht dat niemand genoeg heeft gedaan om Winehouse te redden.

Still uit Amy. Beeld .

Beroemd gaat ze niet worden, zegt een jonge Amy Winehouse stellig aan het begin van de documentaire Amy. En dat vindt ze prima: 'Ik kan er vast niet mee omgaan, ik zou waarschijnlijk gek worden.'

Ze werd het toch: wereldberoemd. En gek werd ze ook, volgens velen. De drank, de drugs, de jarenlange aftakeling die tot in detail werd vastgelegd door de roddelpers; de zangeres gold als een wandelend wrak.

Dat beeld wil regisseur Asif Kapadia rechtzetten in Amy, de film waarvoor hij zich jarenlang in het korte leven van Winehouse (1983-2011) verdiepte. Hij kreeg toegang tot nooit eerder vertoond beeldmateriaal, waaronder privéfilmpjes van jeugdvrienden, die een andere kant van haar laten zien. De jonge Amy was geestig, brutaal, slim en boven alles vrolijk, iets wat later nog maar zelden doorschemerde.

Interview

Hoe kon Amy Winehouse zo sterven, pal voor onze ogen? Die vraag dreef Asif Kapadia. Bor Beekman sprak de maker van documentaire Amy.

Oplappen

Kapadia, die er niet voor terugschrikt ook de neergang van de zangeres uitgebreid te tonen, betoogt met veel overtuigingskracht dat niemand genoeg heeft gedaan om Winehouse te redden. Haar omgeving gaf haar eerder een extra zetje de afgrond in. De bloeddorstige paparazzi, de echtgenoot die haar liet kennismaken met heroïne en crack, haar vader - ze zijn allemaal medeschuldig. Net als het publiek dat smulde van het Winehouse-nieuws.

Tegelijk laat de film zien hoe diep de problemen zaten. Winehouse was als jonge tiener al grootverbruiker van softdrugs, ontwikkelde in dezelfde periode chronische boulimia en leed aan depressies. Haar oplappen was een klus die waarschijnlijk boven ieders macht lag. De kracht van de intens tragische documentaire schuilt mede in dat onafwendbare lot.

Kapadia is een filmmaker zonder camera: net als in Senna (2010) gebruikt hij in Amy uitsluitend bestaand beeldmateriaal. Van de talloze interviews die hij afnam, kwamen alleen korte geluidsfragmenten in de film terecht. Die aanpak is niet revolutionair, maar dwingt wel respect af; alles valt of staat bij de montage. Een helse klus moet dat zijn geweest, wadend door een schat aan ruw materiaal.

Amy Winehouse in 2007 op het Eurockeennes Music Festival in Belfort Beeld ANP

Och Amy

De aangrijpende documentaire Amy laat het succes en de ondergang zien van een van de beste popsterren van deze eeuw, schrijft Gijsbert Kamer in dit profiel. Optreden deed haar weinig, voldoening haalde ze uit liedjes maken in de studio. Was ze daar maar langer gebleven.

Erfenis of ellende

Kapadia toont zich er heer en meester over. In twee uur tijd verslapt de film geen moment. Amy grijpt de kijker steeds steviger bij de strot en roept belangwekkende vragen op. Waarom keken we naar die paparazzibeelden? Waarom doen we het nu opnieuw? Wat telt zwaarder: de muzikale erfenis van Winehouse of haar persoonlijke ellende?

Kapadia houdt een hartstochtelijk pleidooi voor het eerste, maar kan net zo goed een zoveelste aasgier zijn, peurend in haar ongeluk. Die twee gezichten in één film, bewust opgezocht door de regisseur, maken Amy fascinerend. Kijken naar de documentaire staat voor een deel gelijk aan ramptoerisme. Het andere deel, minstens zo belangrijk, heeft te maken met begrip, oprechte interesse, spijt over een enorm talent dat werd verwoest en een aanzwellend gevoel van onmacht, omdat niemand Winehouse echt leek te kennen - ook Kapadia niet.

Amy, Documentaire. Regie: Asif Kapadia. 127 min., in 60 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.