Wat was de invloed van Friends? En wat vinden we nu van de zes twintigers uit New York?

Vrienden voor altijd

Sinds 1 januari zijn alle afleveringen van Friends, een van de populairste sitcoms uit de televisiegeschiedenis, op Netflix Nederland en België te zien. Welke elementen uit de tien seizoenen van de serie hadden de meeste invloed? En wat vinden we nu van de zes twintigers uit New York?

De cast van Friends in 2000. Foto NBC

Knusse koffietentjes

Die gezellige kringloopbank in je favoriete hippe koffiehuis is een variatie op de gezellige kringloopbank die twintig jaar geleden het belangrijkste decorstuk was in het favoriete koffiehuis van Friends. In het fictieve café Central Perk werd de oude oranje bank jarenlang versleten door de derrières van Monica, Chandler, Ross, Phoebe, Rachel en Joey, die zich in de koffietent verzamelden voor hun onthechte-twintigers-gesprekken.

Door Friends wilde iedereen een Central Perk-achtig café op loopafstand om knus met vrienden op een bank te hangen. De slimme Iraanse zakenman Mojtaba Asadian voelde die behoefte feilloos aan. In 2006 begon Asadian een koffiehuisketen en registreerde de naam Central Perk in 32 landen. De koffietenten moesten zo veel mogelijk op het originele Central Perk lijken. Het eerste café werd geopend in Dubai door James Michael Tyler, die in Friends de rol van barman Gunther speelde. In Nederland heeft het Hollywoodcafé in Rotterdam een 'Friends Corner' voor bezoekers die zich tijdens een high tea even in Central Perk willen wanen.

Wie fan is van Friends, maar geen zin heeft om op druilerige dagen in een koffiehuis te zitten waar je met zzp-millennials moet vechten om het beste plekje op de kringloopbank, kan natuurlijk ook gewoon thuis blijven en Friends op Netflix kijken met een koffiemok, een bierglas en een zak koekjes met Central Perk-logo: merchandise die via talrijke webshops te koop is.

Het succes van Friends

Friends is een van de populairste sitcoms uit de Amerikaanse televisiegeschiedenis. Sinds 1 januari zijn alle afleveringen van Friends op Netflix Nederland en België te zien. Eerder waren alle afleveringen al op Netflix Amerika te zien.

Je kan natuurlijk ook gewoon thuis blijven en Friends op Netflix kijken met een koffiemok, een bierglas en een zak koekjes met Central Perk-logo. Foto Merel Corduwener

Het Rachel Green-kapsel

Tijdens de tien seizoenen van Friends heeft het haar van personage Rachel Green, gespeeld door Jennifer Aniston, tal van transformaties ondergaan. Negenentwintig in totaal, volgens fans die het op tientallen sites hebben bijgehouden. Kort, lang, opgestoken, half opgestoken, golvend, steil, gevlochten en zelfs natgeregend: de perfecte dikke donkerblonde lokken van Rachel waren vrijwel in elke haardracht de droom van veel vrouwen. Maar er is één kapsel waar vrouwen vanaf het midden van de jaren negentig massaal voor naar de kapper stormden: de volumineuze halflange bob met opgelichte om het gezicht vallende plukjes, inmiddels bekend als 'de Rachel'.

Modeblad Marie Claire schatte in 2014 dat zeker 11 miljoen vrouwen over de hele wereld het kapsel hebben uitgeprobeerd. Volgens Vanity Fair en Glamour is de Rachel, bedacht door haarstylist Chris McMillan, zelfs een van de meest populaire coupes ooit. Ook beroemdheden als Cameron Diaz en Julia Roberts kopieerden de Rachel toen Friends het kapsel introduceerde.

Foto Merel Corduwener

Dat het kapsel niet voor iedereen geschikt is, hoef je de vrouwen die hun kapperszaak gedesillusioneerd verlieten niet te vertellen. De natuurlijk overkomende Rachel-coupe valt niet bij alle haarstructuren even soepel. Actrice Debra Messing, die een hoofdrol speelt in de populaire serie Will & Grace, bekende onlangs in een interview met lifestyleplatform Refinery29 dat ze de Rachel ook had uitgeprobeerd toen de makers erop aandrongen. Tegen beter weten in bezocht Messing de haarstylist van Jennifer Aniston die vervolgens drie uur lang haar wilde krullen probeerde te transformeren naar steile lokken. 'Het eindresultaat was een debacle', aldus Messing. Het probleem was dat ze té veel haarvolume had. 'Ik leek op een champignon', concludeerde ze.

En wat vindt Jennifer Aniston zelf van de coupe die haar Friends-personage Rachel wereldberoemd heeft gemaakt? Zij scheert naar eigen zeggen nog liever haar hoofd kaal dan dat ze het kapsel uit Friends vrijwillig draagt. Althans, dat antwoordde ze ruim vier jaar geleden nog resoluut in een radio-interview (met The Kyle and Jackie O Show) toen haar de hypothetische keuze werd voorgelegd. Twee jaar eerder noemde ze het kapsel 'het lelijkste ooit' in een vraaggesprek met Allure. Toen ze in 2014 te gast was in The Graham Norton Show vertelde ze dat ze ervan overtuigd was dat haar toenmalige haarstylist totaal stoned was toen hij de schaar, föhn en borstel in haar lokken zette. Vervolgens liet hij haar achter met een ronde borstel en een haardroger, maar zonder enig idee hoe ze het kapsel thuis zelf moest creëren.

Studiemateriaal voor social justice warriors

In 2013 publiceerde popmagazine Complex een lijst van de vijftig 'meest racistische televisieshows ooit'. Vanwege de witheid van de cast stond Friends op nummer 41. Toen alle afleveringen van Friends in 2015 op de Amerikaanse Netflix verschenen, volgden ook andere kritische stukken van auteurs die de populaire sitcom achteraf gezien problematisch vinden vanwege 'racistische, seksistische en homofobe' elementen.


Neem het artikel van online tijdschrift Slate over het homofobe karakter van Friends. Vooral Chandler Bing moest het ontgelden, die zijn homoseksuele vader volgens de auteur 'vreselijk' behandelde. Volgens de auteur was Chandler actief wrokkig en ridiculiseerde hij zijn betrokken en liefdevolle vader voortdurend. De arme man kreeg aanvankelijk niet eens een uitnodiging voor Chandlers bruiloft.


Op lifestyleplatform Refinery29 verscheen een artikel over alle scènes waarin stereotypes over dikke mensen de revue passeren. Met name de jonge versie van Monica ('Fat Monica'), het personage dat als puber en student kampte met overgewicht, is een mikpunt van spot. Nadat Chandler haar vroeger kennelijk eindeloos had gekweld met grapjes over haar omvang, besloot ze na haar studententijd flink af te vallen.

Foto Merel Corduwener

Veruit de meeste kritiek gaat over het gebrek aan diversiteit in de cast. Maar hoe redelijk is dat verwijt? De realiteit leert dat witte en zwarte vriendengroepen, zeker in die tijd, nu eenmaal gesegregeerd langs elkaar heen leefden in New York (en elders). En een interessant weetje: Friends lijkt volgens critici wel erg op de sitcom Living Single over - jawel - zes zwarte vrienden in New York, die een jaar eerder dan Friends op tv werd vertoond. En wat te denken van Amerikaanse series als Fresh Prince of Bell Air en The Cosby Show, die draaien om een zwarte familie en waarin witte acteurs slechts een enkele keer in een bijrol komen opdraven?

Wat dat betreft leverde rapper Jay-Z scherpere kritiek toen hij afgelopen zomer aan Friends refereerde met zijn clip Moonlight. Voor deze videoclip liet hij de intro van Friends én een scene uit de Friends-aflevering The One Who's Never Ready naspelen door een volledig zwarte cast. Maar wie naar zijn lyrics luistert hoort niet zozeer kritiek op het diversiteitsgebrek in Friends, maar een terechte aanklacht tegen de onderwaardering van zwarte Amerikanen in de entertainmentwereld in het algemeen.

De versierzin waar iedereen op afknapt

In een aflevering van het vierde seizoen van Friends is Rachel weer eens onzeker over een man. Ze wil ene Joshua op een date vragen, maar ze durft het niet. Maar dan is daar vriend Joey die haar te hulp schiet met een versierzin waarbij hij zweert voor een geslaagde flirt: 'How you doin'?'

Het is eigenlijk een waardeloze openingszin, ware het niet dat, zo legt Joey uit, de klemtoon op het woord 'you' moet komen te liggen. Je moet er bovendien verlekkerd bij kijken, alsof de ander al naakt voor je staat. Joey probeert de zin vervolgens uit op Phoebe en warempel: Phoebe reageert giechelend als een verlegen bakvisje. Ook Rachel is overtuigd en belt direct Joshua op.

Foto Merel Corduwener

Vanaf dat moment wordt 'How yóu doin'?' een terugkerend grapje in de serie (negentien keer om precies te zijn) én de bekendste quote van womanizer Joey. T-shirts en posters met zijn favoriete zin vinden gretig aftrek en op internet circuleren talloze gifjes en memes van de fragmenten waarin Joey een vrouw aanspreekt met deze zin en een, laten we eerlijk zijn, griezelige blik.

Maar werkt de openingszin ook echt? Refinery29 deed een onderzoekje, en wat bleek? Van de negentien keer dat de openingszin in Friends werd ingezet om met iemand te flirten, was het trucje in 47% van de situaties succesvol. Wanneer de situatie zich voordoet in zijn eigen appartement, heeft Joey nul procent succes. Het is maar de vraag of de tactiek in het echte leven zou kunnen werken. Bij Game of Thrones-actrice (en Joey-fan) Emilia Clarke in ieder geval wel. Toen ze twee jaar geleden met Matt LeBlanc te gast was in The Graham Norton Show, kon ze het niet laten om hem te vragen of hij weer even in de rol van Joey Tribbiani wilde kruipen voor haar. LeBlanc zette een serieus gezicht op, keek Clarke zwoel aan en vroeg: 'How yóu doin'?' Ze giechelde.

Het einde van de westerse beschaving

De westerse beschaving is in elkaar aan het storten en dat ligt niet aan pussygrabber Donald Trump, maar aan Friends, schrijft de Amerikaanse essayist en Friends-liefhebber David Hopkins. In een veelgedeelde essay verwoordde hij vorig jaar zijn grootste weerzin tegen de serie: de continue ridiculisering van Ross Geller, een onhandige romanticus en de enige intellectueel in Friends.

Steeds als Ross zijn kennis wil delen met zijn vrienden, word hij weggehoond. Niemand heeft een boodschap aan zijn intelligentie, beweert Hopkins, dus waarom zou dat wel gelden voor de miljoenen kijkers van Friends?

Dus heeft, is de ironische conclusie, het volk dankzij Friends het anti-intellectalisme omarmd en is daarmee de neergang van het Westen in gang gezet. Zo zijn nerds niet meer veilig in het post-Friends tijdperk waarin de kont van Kim Kardashian meer clicks krijgt op de nieuwssite van CNN dan een bomaanslag in Calcutta.

Het jaar 2004, toen de laatste aflevering van Friends werd uitgezonden, luidt volgens Hopkins dan ook het jaar in waarin de retardatie van de samenleving een feit werd. Hij wil maar zeggen: in 2004 schreef nietskunner Paris Hilton een populaire autobiografie, kreeg het domste personage Joey Tribbiani een spin-off op tv en bracht rockband Green Day het album American Idiot uit - waarmee het zelfs een Grammy won. Verrek.

Meer over