Beschouwing

Wat vinden we zo leuk aan kindsterren?

Kindsterren op televisie zijn populair en van alle tijden. Wie en wat zijn het, de kinderen die meedoen aan programma's als We are family en Superkids, dat vrijdagavond voor het eerst te zien is?

Beeld Martyn F Overweel

Binnen een week beginnen twee talentenjachten die erg op elkaar lijken: afgelopen zaterdag begon We are family op SBS6, vanavond is de eerste aflevering van Superkids te zien op RTL4. In beide shows treden kinderen op voor een jury: ze dansen, goochelen, spelen doedelzak, doen aan acrobatiek - alles kan. Met als belangrijkste verschil dat er bij We are family een ouder familielid meedoet aan het optreden. Daarom zijn die kinderen ook wat jonger: ze hoeven niet in hun eentje op het podium te staan.

Geheel toevallig zal de gelijkenis tussen de shows niet zijn: Talpa, de productiemaatschappij van John de Mol, maakt beide talentenjachten. De Mol voelt zoals gewoonlijk haarfijn aan wat de kijker wil zien. De afgelopen jaren zagen we in The Voice Kids, Junior MasterChef, Junior Songfestival, Junior Dance en - even ademhalen - So You Think You Can Dance The Next Generation (SYTYCDTNG) kinderen die één ding gemeen hebben: ze willen ergens de allerbeste in zijn. Welk type kind zien we in deze shows? En waarom vinden we het zo leuk om naar ze te kijken (afgelopen zaterdag keken er 411 duizend mensen naar We are family)?

Bulletje, jurylid van de Mini Playbackshow. Beeld anp

Hoge druk

De talentenjacht voor kinderen is niets nieuws: tussen 1983 en 1998 werd de Mini Playbackshow al uitgezonden. De kinderen verkleedden zich als bestaande sterren zoals Marco Borsato of de Spice Girls en playbackten hun liedjes. Het programma was bedacht en werd gepresenteerd door Henny Huisman, die vanaf 1990 elke aflevering afsloot met het gezamenlijk gezongen nummer Met z'n allen, als troost voor de verliezers. Terugkijkend oogt de show braaf: er zaten poppenspelers in de jury (Bulletje!), de dansjes van de kinderen gingen vaak niet synchroon. Het draaide vooral om samen plezier hebben, minder om winnen.

Dat is tegenwoordig anders. De shows zijn individualistischer en competitiever geworden, er wordt minder gegiecheld op het podium en het niveau is hoger. Het getalenteerde kind op tv is een winnaar. Daar is discipline en vastberadenheid voor nodig. En je moet tegen hoge druk kunnen.

'Als je bij de top wil horen, moet je elke dag trainen', zegt een danseresje in Superkids. Even later staat ze - zwaar opgemaakt in een glitterpakje - gespannen het juryoordeel af te wachten. Haar partner heeft als een professionele danser een arm om haar middel geslagen. Presentatrice Wendy van Dijk voert de spanning op. Ze zijn door!

Talentenjacht?

Gevraagd naar de gelijkenis tussen de programma's We are family (SBS6) en Superkids (RTL4) antwoordde RTL-zenderbaas Erland Galjaard: 'Is dat ook een talentenjacht?' Hij beweerde de SBS-show niet gezien te hebben. In beide programma's treden kinderen in verschillende disciplines op voor een jury. In We are family staat er ook een familielid van het kind op het podium.

Galjaard zei op de persviewing van Superkids dat hij SBS6 niet meer als concurrent ziet. 'We kijken eerder naar NPO1.'

Deze jonge deelnemers zijn vaak miniatuurvolwassenen. De kinderen kleden zich als hun idolen en leren ook de maniertjes aan van ervaren artiesten: knipogen naar de camera, lippen likken, met een vingertje wijzen, de danspasjes, geconcentreerd fronzen bij een uithaal; sommige kinderen hebben zelfs de trilling van een doorleefde volkszanger in de stem.

Het lijkt alsof de generatie die is opgegroeid met sociale media van nature weet hoe ze zich moet presenteren. 'Ik hoop dat het gewoon helemaal vet wordt', zegt een jeugdige gitarist - lang haar, hoge hoed, zonnebril - koeltjes vlak voordat hij op moet.

Ernst

Ze praten ook met dezelfde ernst over hun talent als grote artiesten. Zo zit er in de eerste aflevering van Superkids een piepjonge ballerina die in keurig Nederlands zegt: 'Ik probeer me in deze rol te verplaatsen. Ik doe dus net alsof ik zelf een zwaan ben.' Het zijn die toewijding, zelfverzekerdheid en vastberadenheid waarnaar wij met een mengeling van jaloezie, bewondering, fascinatie of afschuw kijken: hoe weet je al zo jong zo duidelijk wat je wil?

Het wat bravere We are family van SBS6, gepresenteerd door Jochem van Gelder, heeft toch meer de gemoedelijke sfeer van de Mini Playbackshow en draait om erg jonge kinderen: de 5-jarige James zingt met zijn familie Zij gelooft in mij van André Hazes, de 4-jarige Naomi zingt voor haar overleden opa een liedje van Jan Smit en de 3-jarige Shayguan doet met zijn twaalf broertjes en zusjes een funkact. Uiteindelijk krijgt iedereen een bokaal mee naar huis. Het 'ah-wat-schattig'-gehalte is vanzelfsprekend hoog, het niveau iets minder.

Deelnemers bij We Are Family. Beeld .

Talentenjachten voorkinderen leefden weer op in 2011 met Junior MasterChef, de jeugdige variant van MasterChef, waarbij deelnemers onder tijdsdruk een gerecht moeten klaarmaken onder het toeziend oog van een jury.

Bij de introductie van de jonge chefs in de eerste aflevering hoorden we meteen het aanstekelijke commentaar van de kinderen. Cruijffiaanse logica van de 10-jarige Omayra: 'Als je goed kan koken, kan je goed koken, dat ligt niet aan leeftijd.' En vertederende zenuwen van de 9-jarige Sam: 'Toen ik de studio binnenkwam, zag ik al die kinderen en voelde ik me best wel klein.'

De fanatieke ouders die gepijnigd, trots of ontroerd toekijken, zijn een vast en amusant onderdeel. 'Ik wil zo graag dat ze het goed doet', zei de moeder van de verlegen Sam. 'Thuis is ze heel relaxt, maar hier onder die tijdsdruk niet meer.'

Heftige emoties

Ook in The Voice Kids, dat in 2012 voor het eerst werd uitgezonden, leef je mee met de emoties van de ouders, die met bemoedigende teksten worden bijgestaan door Martijn Krabbé. 'Wat goed! Ze gaan vast nog draaien. Echt.'

Ook Wendy van Dijk, die de kinderen vlak voor het optreden opvangt en moed inpraat, weet dat de heftige emoties die onder de hoge druk loskomen een van de grootste krachten van de show is. De kinderen zijn 'zo open, onbevangen en eerlijk in hun emoties', zei Van Dijk in een achter-de-schermen-filmpje van RTL. 'Jeetje', zei een jongen opgewekt maar zenuwachtig tegen haar. 'Ik moet nu echt, hè!' Het mooiste moment vindt Van Dijk de hereniging tussen ouders en kind achteraf. 'Zo'n kind dat weer in dat veilige nest terugkomt, dat zit alleen maar te janken.'

Hoewel er weleens wordt gejankt, voert de lach de boventoon. Want dat is de basisregel voor al deze feelgoodprogramma's: uiteindelijk zijn ze allemaal hartstikke goed. Het blijven wel kinderen, de jury is een stuk liever voor ze dan voor volwassenen. Mocht er al kritiek klinken, dan wordt die volgens de sandwichmethode verpakt tussen dikke plakken complimenten. Op het kleffe af raken de juryleden aan hun teams verknocht. Afvallen in de race betekent ook afscheid nemen van Marco Borsato, Nick & Simon of Angela Groothuizen, met emotionele omhelzing.

Johnny de Mol (L) en Wendy van Dijk (R) tijdens de persviewing van Superkids. Beeld ANP

Contracten

Dat achter de schermen niet alles even feelgood is onthulde NRC Handelsblad in 2012. De jonge deelnemers van The Voice Kids en Junior MasterChef tekenen contracten waarmee ze vrijwel al hun beeld- en portretrechten aan de producenten geven. Het beeld- en geluidsmateriaal mag voor onbepaalde tijd worden gebruikt, herhaald en eindeloos ingezet voor commerciële doeleinden. De platenmaatschappij van producent Talpa heeft daarnaast het eerste recht op een vooraf ongedefinieerde 'samenwerkingsovereenkomst'. Teken je niet, dan mag je niet meedoen.

Tot nu toe hebben de jeugdige winnaars van de talentenjachten zich nog niet ontpopt tot grote sterren. Zodra een nieuw seizoen begint, lijken de fans hun idooltjes van vorig jaar al vergeten. Jeugdige tv-roem lijkt dus nog vluchtiger dan het volwassen equivalent. Daartegenover staat dat er bij de meeste van dit soort programma's een studiebeurs te winnen is, bij Superkids ter waarde van 25 duizend euro.

Humberto Tan vroeg in RTL Late Night via een liveverbinding aan Ayoub, die zojuist The Voice Kids 2014 gewonnen had, of hij al wist wat hij ging doen met zijn studiebeurs van 10 duizend euro. 'Nou', zei hij, 'ik weet eigenlijk nog niet welke richting ik op wil, maar ik wil zeker wel studeren zegmaar, ik wil mijn studie wel afmaken.' Eigenlijk had hij andere dingen aan zijn hoofd: 'Alle berichtjes op sociale media zijn echt heel gaaf!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden