Wat presentator Peter de Bie heeft te zeggen over het conflict met Avrotros

'Iemand moet een keer zijn bek opentrekken'

De Volkskrant sprak De Bie over de gang van zaken bij de omroepleiding en zijn 'nieuwe' programma Nieuwsweekend bij Omroep MAX.

Peter de Bie: 'Avrotros heeft karaktermoord gepleegd.' Foto Marie Wanders

Drie maanden heeft presentator Peter de Bie zijn mond gehouden, terwijl hij het middelpunt was van een van de grote mediarellen van 2017: de verhuizing van Nieuwsshow, zijn NPO Radio 1-programma op de zaterdagochtend, naar Omroep Max. De makers van de talkshow wonnen de strijd om zendtijd van hun baas, de directeur van Avrotros.

'Vertrouwensbreuk'

Presentatoren op radio en tv stappen wel vaker over. Denk aan 'Rijdende Rechter' Frank Visser, die in 2015 naar SBS6 ging. Maar dat ze met hun nieuwe programma het uitzendtijdstip van hun oude show kapen, is ongekend.

De Bie (67) werkt al 35 jaar bij de publieke omroep. Hij was 23 jaar copresentator van Nieuwsshow op NPO Radio 1. Met Mieke van der Weij (64) ontving De Bie - tot hun recente schorsing - elke zaterdagochtend tussen half 9 en 11 tien gasten, met wie ze onderwerpen als buitenlandse politiek, wetenschap, kunst en cultuur bespraken. Mede dankzij de chemie tussen de twee presentatoren is Nieuwsshow met ruim 300 duizend luisteraars al jaren het best scorende Radio 1-programma.

In de herfst stelde Avrotros De Bie op non-actief wegens een 'vertrouwensbreuk'. De omroep was woest toen Omroep Max bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) het voorstel indiende op zaterdagochtend net zo'n programma te maken als Nieuwsshow, met dezelfde twee presentatoren. De NPO gaf het Radio 1-uitzendblok uiteindelijk aan Max. De leiding van Avrotros maakte De Bie bittere verwijten; na 34 succesvolle jaren voelde het programma als eigendom van de omroep.

Chaos

Nu de verhuizing rond is, afgezien van een volgens De Bie 'kansloos' bezwaar bij de NPO, schetst hij voor het eerst uitvoerig zijn kant van het verhaal. De Volkskrant spreekt hem aan de keukentafel van zijn villa in Aerdenhout, die hij deelt met echtgenote Dieuwertje Blok. De Bie is boos, maar probeert rustig te blijven. 'Ik ben door Avrotros neergezet als een dief die er met de kroonjuwelen vandoorging, als een ouwe lul die niet met pensioen wil. Dat is karaktermoord. Dieptepunt was voor mij het moment dat de directeur, Eric van Stade, mij stond zwart te maken bij de NPO en riep dat daar dieven werken.'

Volgens de presentator is alles misgegaan door slecht leiderschap bij de radioafdeling van Avrotros. Het was daar een chaos en dat had gevolgen: in de herfst verloor dj Annemieke Schollaardt een deel van haar zendtijd op Radio 2, stapte dj Rob Stenders over naar BNN-Vara en raakte Kamerbreed de vaste uitzending op zaterdagmiddag kwijt.

Slechte gezondheid

De redactie van Nieuwsshow en de leiding hadden volgens De Bie al een moeizame relatie. 'Dat is zo sinds onze werkgever, de Tros, in 2014 fuseerde met de Avro. De Tros voelde als familie, na de fusie werd alles hiërarchischer.' Toen deze zomer een conflict ontstond over De Bies opvolging, liep het uit de hand. Eigenlijk zou hij eind 2017 opstappen, mede omdat leidinggevenden lieten merken dat ze hem niet pruimden en hamerden op zijn slechte gezondheid. De Bie is geopereerd aan zijn hart en vaak gedotterd. 'Ik functioneerde prima, maar begreep wel dat het tijd was voor een ander. We waren elkaar zat. De vraag was alleen: wie volgt me op?'

De directie overlegde met de redactie en schoof daarna de opvolger naar voren van wie iedereen, ook copresentator Mieke van der Weij, had gezegd: die willen we niet. 'Die man, ik zal zijn naam niet noemen, stond op de loonlijst van Avrotros, maar hij had al een tijdje geen programma meer. Ze zochten een plek voor hem. Wat het nog erger maakte, is dat de directie bij ons had geschermd met drie andere, wél geschikte kandidaten. Ik ontdekte echter dat die nooit zijn benaderd en heb directeur Van Stade hierover om opheldering gevraagd. Hij hield scheldend en schreeuwend voet bij stuk. De hele redactie voelde zich gekleineerd en zocht een uitweg.'

De macht in Hilversum

De NPO is het bestuursorgaan van de omroepen. Omroepen gaan over de inhoud van radio- en tv-uitzendingen, zij doen programmavoorstellen voor een uitzendtijdstip. Zender- en netmanagers beslissen over zendtijd en geld. In principe kiezen die het beste voorstel, maar gewoonterecht en omroepgrootte spelen een rol. Dat de NPO het Nieuwsshow-tijdslot toch aan Max heeft gegeven, had De Bie niet verwacht. 'De NPO maakte een gedurfde, principiële keuze: de luisteraar gaat boven omroeppolitiek.'

Dieven

De Bie stapte naar Omroep Max: kon het team daar geen programma maken? 'Max-directeur Jan Slagter kwam met een creatieve oplossing: hij wilde de hele Nieuwsshow overnemen, inclusief redactie. Dat vonden wij een briljant idee.'

Voor een geslaagde overname was wel goedkeuring van de NPO-zendermanager nodig. 'Die bleek het met ons eens over mijn beoogde opvolger bij Nieuwsshow. De zendermanager had Avrotros al twee keer laten weten dat hij niet enthousiast was over die presentator. Maar de directie was eigenwijs. Mede daarom gaf de NPO het uitzendtijdstip aan Max.'

Volgens De Bie hebben andere omroepdirecteuren hun Avrotroscollega niet of nauwelijks gesteund. Van Stade zou te heftig hebben gereageerd toen hij de strijd dreigde te verliezen. 'Ik hoorde dat Van Stade stond te schreeuwen in het gebouw van de NPO: jullie zijn dieven. Waarop ze bij de NPO zeiden: als je dat vindt, dan ga je toch naar de politie?' Dat wordt bevestigd door een insider, die het van meerdere aanwezigen heeft gehoord.

Geslaagde coup

Avrotros waarschuwt voor precedentwerking: straks nemen de makers van een populair programma als Boer zoekt vrouw hun show mee naar de concurrent. De Bie gelooft er niets van: 'Boer zoekt vrouw is een datingshow met een uniek element, namelijk boeren. Daarop kun je een patent aanvragen. De Nieuwsshow is een gewoon interviewprogramma, zonder format. Het enige herkenbare zijn de boekrecensies en de twee presentatoren met hun eigen karakter: Mieke is cultureel angehaucht, ik weet meer van sport en zeg wat ik denk.'

Toch biedt de geslaagde coup wel perspectief voor programmamakers. 'Een collega van Kamerbreed zei: hadden wij hier maar aan gedacht. Er leeft meer onvrede op redacties, ook bij andere omroepen. Maar bijna niemand durft zich te verzetten met al die bezuinigingen. Als het je niet zint, kun je opdonderen. Gelukkig grijpt de NPO in, zo blijkt, wanneer een omroepdirecteur zich gedraagt als een zonnekoning.'

Peter de Bie: 'Iemand moet een keer zijn bek opentrekken. Ik kan dat doen, omdat ik geen belang heb. Als mijn contract afloopt, over drie jaar, ga ik met pensioen.' Hij verheugt zich op de doorstart van de show, die bij Max een nieuwe naam krijgt: Nieuwsweekend. De oude naam was eigendom van Avrotros. 'Ik vind het wel vervelend dat ik zonder normaal gesprek word weggestuurd. Mijn enige troost is dat dit niet gebeurt bij de Tros, maar bij Avrotros. Dit is mijn omroep niet meer.'

Mieke van der Weij Foto anp

Verantwoording en reactie Avrotros

De Volkskrant heeft meerdere bronnen in het Mediapark in Hilversum gesproken, om voor zover mogelijk te controleren of Peter de Bies verhaal klopt. Dat heeft geleid tot enkele aanpassingen. Zijn voormalige werkgever, omroep Avrotros, heeft woensdagochtend een conceptversie van dit artikel toegestuurd gekregen, met het aanbod in de loop van de middag gedetailleerd te reageren op de uitlatingen van De Bie.

De omroep liet uiteindelijk weten zich te beperken tot deze reactie: 'De uitlatingen van Peter de Bie zijn op vele fronten in strijd met de waarheid en een buitengewoon selectieve weergave van de feiten. Avrotros heeft tot nu toe nooit in het openbaar gereageerd op beschuldigingen, meningen en onwaarheden, omdat we de privacy van collega's en ex-collega's respecteren. En dat blijven we doen.'

Meer over