Wat/Nu: theater waarvan je zowel alles als niet begrijpt

De spelers omringen hun personages met evenveel compassie als tragiek. En er wordt fantastisch geacteerd. We zijn getuige van ontredderde dialogen en wanhopige pogingen van te strak gespannen mensen hun waardigheid te behouden.

Wat/nu door het Vlaamse theatercollectief Tg STAN. Beeld null
Wat/nu door het Vlaamse theatercollectief Tg STAN.

Vincent wil zijn nagels lakken. Omdat hij niet op zijn vader wil lijken. Huishoudster Jessica helpt hem daarbij. Zij begrijpt de kleine jongen maar al te goed. Zoals ze ook zijn vader Michael en zijn moeder Ulrike begrijpt.

Deze personages bevolken het toneelstuk Een stuk plastic van de Duitse auteur Marius van Mayenburg dat onder de titel Wat/nu gespeeld wordt door het Vlaamse collectief Tg STAN. Een moderne zedenkomedie over een welgesteld, links-liberaal gezin. UIrike verkeert in kunstkringen en is assistent van een beroemde performancekunstenaar, Michael is medicus met idealen en wil zich aansluiten bij Artsen zonder Grenzen. De kleine Vincent dwaalt onrustig tussen de besognes van zijn ouders door.

Met de komst van de timide, bijna stoïcijnse, maar alles begrijpende huishoudster Jessica wordt de zaak op scherp gezet. Zij is de buitenstaander aan wie deze verloren mensen zich vastklampen. Zij biedt een luisterend oor aan de moeder, kruipt op schoot bij de vader en lakt de nagels van de zoon. Zoals in de toneelstukken van Harold Pinter en in de film Teorema van Pasolini brengt Jessica ook hier harten op hol en de ziel tot rust.

Wat/nu door Tg STAN naar John Fosse en Marius von Mayenburg. 16/3, De Brakke Grond, Amsterdam. Daar t/m 19/3, daarna tournee.

Fantastisch geacteerd

Intussen mogen we in een fraai minimalistisch toneelbeeld (gieters zijn douches, lampen gaan op en neer, als in een zonsverduistering) binnenkijken in dit gezin. We zijn getuige van ontredderde dialogen en wanhopige pogingen van te strak gespannen mensen hun waardigheid te behouden. Een uitgeblust seksleven, gesmoorde passies, vurig verlangen - het is allemaal pijnlijk herkenbaar en prachtig verwoord.

Er wordt fantastisch geacteerd bovendien. In de speelstijl van STAN schuilt altijd iets nonchalants en terloops, alsof de spelers het ter plekke verzinnen. Dat kan leiden tot al te veel ironie of ingebouwd commentaar. Maar hier werkt het andersom: door het ogenschijnlijk losse spel doe je als toeschouwer nog meer je best iets van deze mensen en hun sores te begrijpen. Jolente De Keersmaeker, Sara de Roo, Frank Vercruyssen en Damiaan De Schrijver omringen hun personages met evenveel compassie als tragiek. De Schrijver zorgt - traditiegetrouw - ook voor humor en relativering. Hij speelt zowel een onuitstaanbaar ijdele kunstenaar als het zielige zoontje Vincent.

Een stuk plastic wordt voorafgegaan door Slaap, kindje, slaap, een tekst van de Noorse schrijver John Fosse. Een minimalistische eenakter waarin de vier acteurs in het halfdonker vervreemdende zinnen zeggen. Over zijn en niet zijn, ergens horen en toch weg willen, willen ontsnappen maar er is geen deur. Het is de perfecte opmaat voor de bizarre tragikomedie die erop volgt.

'Iedereen begrijpt alles en niets.'

'Er valt niets te begrijpen.'

'Alles is voorbij.'

Theater waarvan je zowel alles als niets begrijpt, is vaak het mooist. Ook als het voorbij is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden