Wat moot dat hei, roept Lambik in het Limburgs

- Zo sjlech höbbe veer d'r nog noots veurgesjtange!..

- Jao, ich geluif ouch dat veer de klos zeen.

- Wiske, ich zal gawwer in d'n hemel zeen es dich!

- Hang noe neet de erm zeel oet, ich bèn toch ouch neit van sjtein, hè?

- Nei, mien kaerske is get kleiner en dus zal mien kanón eerder afgoan.

Aangezien er ook al vijftig strips van Suske en Wiske in het Chinees zijn vertaald, kon een Limburgse bewerking niet langer uitblijven. Zondag verscheen het album De Bokkeriejersj, waarin zes Zuid-Limburgse dialecten door elkaar heen voorkomen. Het was immers in die contreien dat de bokkenrijders in de achttiende eeuw moordden en plunderden. Het avontuur begint als Lambiek erachter komt dat zijn voorvader Johan-Matheus Lambiek een Bokkenrijder was en bij nacht en ontij in de kolenmijnen op zoek gaat naar gestolen kerkzilver.

Het is wel even puzzelen, dat taaltje. 'Wat moot dat hei, oonnuzel kinder?', roept Lambiek in het Maastrichts tot het dappere duo Suske en Wiske, dat plat Zitterds (Sittards) praat. 'Sidonia, hinke vuur die leëve', zegt tante Sidonia op zijn Heerlens, terwijl de koelpiette (mijnwerkers) in onvervalst en onbegrijpelijk Kerkraads koeterwalen. 'En kink, op wem stjees doe tse wade?'.

Het kerngebied van de Bokkenrijders was Valkenburg, dus dreigen en vloeken ze ook in het dialect van die streek. 'Waalnoe, nog 'n lètste glaas en veer trèkke drop aaf' De verbindende teksten zijn in het Geleens. 'Suske sjnap zich de verkeskaetel dae aan 'ne dreëbom ophink, goajt dae Lambiek nao ziene kop en wit 'm zoa nao boete te wirke.'

Of het ligt aan een opleving van de Limburgse dialecten of aan de populariteit van Suske en Wiske is niet duidelijk, maar bij voorintekening werden al 27 duizend exemplaren van De Bokkeriejersj besteld. Mogelijk besluit het Limburgs Dagblad, initiatiefnemer van de uitgave, al deze week tot een tweede druk.

Dat gebeurt dan zeer tot ongenoegen van de Stichting Dialect en Cultuuronderwijs Limburg (DOL), die vorige week tevergeefs door een kort geding de uitgave probeerde te verhinderen. De vertaling is namelijk gemaakt door de dialectvereniging Veldeke, terwijl het idee van DOL zou zijn geweest. DOL becijferde door de handelswijze van de uitgever 90 duizend gulden mis te lopen.

'Wat een onzin', zegt F. Walraven, voorzitter van Veldeke. 'Wij hebben 2.500 gulden gekregen en dat is heel behoorlijk.' Suske en Wiske zouden in de vertaling van DOL Frenske en Liza heten. 'Dat zou uitgesloten zijn geweest', zegt P.Geerts, na Vandersteen de tweede geestelijk vader van de strip.

De Bokkerijders was in 1948 de achtste Suske en Wiske die Vandersteen maakte, als feuilleton voor de Belgische krant De Standaard/Het Nieuwsblad. Dat het een oudere strip is, valt aan de plaatjes te zien. Suske en Wiske hebben veel bollere wangen dan tegenwoordig, waardoor ze wat weg hebben van Popeye.

Vandersteen, bijgenaamd de Breughel van het beeldverhaal, overleed in 1990, maar de serie is al sinds 1972 in handen van Paul Geerts. Daarmee ontstapte het koene koppel aan het lamentabele lot van Kuifje, die door zijn geestelijk vader Hergé mee het graf werd ingenomen. Het was Vandersteens wens om Suske en Wiske levend te houden. Wel stelde hij in zijn testament een aantal strikte voorwaarden, zegt Geerts. 'Het aansnijden van racisme, geloof, seks en drugs is taboe. Suske en Wiske mogen nooit ouder worden. Sidonia en Lambiek zullen nimmer trouwen.'

Als het aan de initiatiefnemers ligt, zullen nog meer Suske en Wiskes een Limburgse remake krijgen. De Bokkeriejersj is niet de eerste strip in Limburgs dialect. Eerder verscheen een vertaling van Het Asterix-album Le combat des chefs, in het Limburgs 't Titelgevech. Ook liggen er al concrete plannen voor een Limburgse bewerking van het Asterix-album De ronde van Gallië. In veertien dialecten.

Bart Dirks

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden