Reportage Achter de schermen bij Bed & Breakfast

Wat maakt Bed & Breakfast van Omroep Max zo onweerstaanbaar?

Peter en Anita bij Nicole en Tim. Beeld Rebecca Fertinel

Bed & Breakfast van Omroep Max trekt meer dan een miljoen kijkers per aflevering. Wat maakt het gemoedelijke mensenkijkprogramma zo onweerstaanbaar? V keek mee bij opnamen voor het nieuwe seizoen.

In de luxe bed and breakfast van Nicole en Tim zijn de eerste indrukken goed. ‘Dit is beyond B&B!’, zeggen Jack en Marlieke. Hoewel zij zelf meer van de Engelse stijl zijn, komen ze superlatieven tekort voor de gietvloer in hun kamer, het Ibiza-wit, de barokstoelen en het gouden bad. Ook Peter en Anita vinden het hier ‘net een hotel’. De afgelopen dagen hebben ze met z’n zessen varkens geknuffeld en de mergelgrotten in Valkenburg bezocht. Vanmiddag gaan ze naar een galerie in het Brabantse Budel om te knutselen, een collage met epoxyhars op een tegel.

Het uitje is een van de vaste elementen van Bed & Breakfast, het tv-programma dat Omroep Max modelleerde naar het Britse origineel en dat sinds het eerste seizoen in 2012 is uitgegroeid tot een regelrechte publieke omroep-hit. Zelfs tegenover De Luizenmoeder in het uitzendschema trok het laatste seizoen dit voorjaar ruim over de miljoen kijkers per aflevering. Hoe kan een programma waarin eigenlijk maar weinig gebeurt zo meeslepend zijn?

Juist dát er zo weinig gebeurt is waarschijnlijk allesbepalend. Het kan haast niet anders of fans zijn gehecht aan het rustgevende idee dat ze na de klassieke begintune – een stukje lente uit Vivaldi’s Vier jaargetijden – precies weten wat ze de komende 48 minuten kunnen verwachten. Steeds gaan drie B&B-eigenaren bij elkaar logeren. Hun waardering voor andermans toko drukken ze uit in een geldbedrag. Ze kunnen ervoor kiezen om de kamerprijs te betalen, maar ook om meer of minder in de envelop te stoppen. De gevulde enveloppen worden bewaard in een antiek kistje dat aan het einde van iedere aflevering wordt geopend. Wie het hoogste percentage van de kamerprijs krijgt wint de aflevering – en verder niets.

Een lekker langzaam, mild mensenkijkprogramma dat volgens een vast draaiboek wordt gefilmd; het is de specialiteit van Omroep Max, zie ook de gemoedelijke zomertopper We zijn er bijna!, waarin Martine van Os elk jaar met een groep senioren op kampeervakantie vertrekt. Net als We zijn er bijna! leent Bed & Breakfast zich bij uitstek voor het bingokaartprincipe. Present op een afstreepkaart met typische uitspraken en terugkerende handelingen die de Varagids begin deze maand afdrukte: ‘We zijn heel benieuwd hoe jullie het bij ons hebben ervaren’, B&B-houders die de dag, onder het genot van een glas wijn, een succes noemen, gelijk na aankomst het matras gaan testen, ‘Ik mis iets om m’n koffer op te zetten.’

Een cynische voice-over met ‘geinige’ teksten komt er bij Bed & Breakfast niet in, maar op iedere bank zit of ligt wel een kijker klaar om droogkomisch commentaar te leveren op het serieuze commentaar dat de deelnemers op elkaar hebben.

Tijdens de opnamen bij Nicole en Tim zit iedereen lekker aan de vlaai, die over is van het weekend. De nacht van zondag op maandag brachten de Bed & Breakfast-deelnemers door in de B&B van Peter en Anita in Zuid-Limburg, waar de drie stellen in bed keken naar een aflevering van Bed & Breakfast. In hun appgroep, die ze ‘De beste B&B’ hebben genoemd, raakten ze niet uitgetypt over het voorverpakte ontbijt dat Mart en Anouk uit Kudelstaart klaarlegden in de koelkast, qua ‘niet teveel toeters en bellen’ en ‘als je ’s middags die kamers klaarmaakt, dan wil je daarna ook gewoon klaar zijn.’

Maar wát een stukken chagrijn, die Mart en Anouk, vonden ze in de appgroep. Ook op Twitter ging het los over de nogal bot verwoorde ‘verbeterpunten’ van het tweetal. Een prima badkamer werd door Mart bijvoorbeeld weggezet als overduidelijke ‘sluitpost’, waar óók nog het risico bestond om een iets te dicht bij het toilet gesitueerd stapeltje handdoeken onder te plassen. Jammer, reageerden de B&B-eigenaren. ‘Vooral jammer voor ons’, aldus Mart.

Productieleider Mariët van de Weg vertelt dat Mart en Anouk haar na de opnamen belden. ‘Ze wilden graag weten wanneer de uitzending op tv zou komen, want dan wilden ze een feest geven. Het waren zes pittige opnamedagen met ze geweest, dus je denkt dan eigenlijk: geef dat feestje maar niet.’ Redacteur Ilse Jacobs heeft vanochtend al contact met ze gehad. ‘Ze waren hartstikke blij met de aflevering.’

Opnamen tijdens het ontbijt in de bed and breakfast van Nicole en Tim. Beeld Fieke van Berkom

De aflevering die ze nu opnemen zal minder reuring op de sociale media teweeg brengen, voorspelt het team. De drie koppels – allemaal types die aan het cliché van de joviale zuiderling beantwoorden – barsten na vijf dagen van de inside jokes en running gags. Ze vinden het moeilijk om elkaar te bekritiseren. ‘Dat zeggen ze zelf ook: kritiek geven vinden wij als Brabanders en Limburgers ingewikkeld.’ Van de Wegs ervaring leert: in de noordelijke provincies zijn ze rechter voor zijn raap.

Zij en de twee regisseurs zijn vanaf het eerste seizoen bij Bed & Breakfast betrokken vanuit IDTV, het productiehuis dat het programma in opdracht van Max maakt. Over de aflevering van zondag was wat discussie met de eindredacteur van Omroep Max. ‘Wij vinden een beetje wrijving niet zo erg, want het levert vaak goede tv op, maar Max ziet liever dat iedereen aardig en lief is. Opbouwende kritiek hebben mag, maar het moet wel gezellig blijven.’

Niet voor niets benadrukken redacteuren van het programma al bij de eerste kennismaking met potentiële deelnemers dat een sympathieke houding een vereiste is. Ilse Jacobs: ‘Probeer voor camera te zijn zoals je bent, zeggen we, maar ga met respect met elkaar om. Dat hele gesprek herhalen wij nog eens als we aan de opnamen beginnen. Iedereen is trots op zijn eigen B&B, hou dat in je achterhoofd.’

Van de Weg: ‘Dus stel, je komt binnen en je denkt, hier wil ik nog niet dóód gevonden worden, zeg dat nou niet, maar maak er iets van als: ‘Dit zouden wij niet zo snel uitkiezen.’ Doen we, zeggen de mensen altijd, maar het komt voor dat het tóch met iets minder respect gaat.’

Hoewel de afleveringen van vorig seizoen werden gevolgd door een oproepje waarop honderden reacties kwamen, worden de meeste B&B-eigenaren gescout en benaderd door redacteur Kristel ter Beek. Zij onderzoekt of de mensen een beetje bij elkaar passen en tegelijkertijd of ze verschillend genoeg zijn, ook in leeftijd. De B&B’s moeten een beetje vergelijkbaar zijn in prijs, maar om een afwisselende aflevering te kunnen maken is het leuk als ze er verder juist totaal anders uitzien.

Voor één aflevering worden zes opeenvolgende opnamedagen uitgetrokken – er moet tenslotte op drie verschillende plaatsen in Nederland worden geslapen en ontbeten. De achternamen van deelnemers en de naam van hun B&B blijven altijd achterwege; de publieke omroep moet zich houden aan de Mediawet, die voorschrijft dat NPO-programma’s geen commerciële motieven mogen hebben. 

De uitjes kiezen de mensen zelf, soms bijgestuurd door de programmamakers. ‘We willen verschillende dingen doen, het liefst iets met cultuur of natuur, en een beetje actief’, zegt Van de Weg. ‘Een museum waar ze alleen maar mogen luisteren is bijvoorbeeld te passief. Dan vragen we de B&B-eigenaren of ze zelf ook iets willen vertellen.’

Vóór etenstijd is het bedtijd, of althans, bedscènetijd: onder de dekens vertellen de deelnemers hoe het ze tot nu toe is bevallen. Deze scènes worden vroeg in de avond opgenomen, zodat iedereen aan het einde van een lange opnamedag nog een moment voor zichzelf overhoudt.

‘Ja, dit is géweldig’, zegt Marlieke nadat ze drie keer haar tanden heeft gepoetst. Het bed vinden zij en Jack ‘super, heerlijk, zalig’. ‘Er zit geen spleet tussen de matrassen. Ik kan niks negatiefs verzinnen, dus dat ga ik ook niet doen.’

De mensen zien doorgaans het meest op tegen de bedscènes, zegt Mariët. ‘Het voelt onnatuurlijk en ongemakkelijk voor ze. Maar wij vinden het om dezelfde reden juist een van de charmantste onderdelen van het programma. Heb jij weleens een cameraploeg voor je neus gehad terwijl je doet alsof je gaat slapen?’

Producer en camjo Ricardo Brouwer: ‘We vragen niet expliciet om een kus, dat is wel goed om even te vermelden. Wij zeggen: ‘Wens elkaar welterusten en doe het lampje uit.’

Ilse Jacobs: ‘Maar mensen zien al tien seizoenen kandidaten die elkaar kussen, dus ze denken dat kussen de bedoeling is.’

Eigenaar Nicole maakt de kamer gereed voor haar gasten. Beeld Rebecca Fertinel

Mariët van de Weg: ‘En als ze voor het eerst de kamer binnenkomen, gaan ál die mensen op het bed zitten. Dat vragen wij ze helemaal niet: ga meteen na aankomst het matras testen. Maar 9 van de 10 kandidaten doet dat. Met schoenen aan, ja: ‘Nou, hier houden we het wel uit.’ Bij de een gaat het allemaal heel natuurlijk, de ander maakt er een heel toneelstuk van.’

Brouwer: ‘Laatst hadden we een duo dat voor de bedscène iets had ingestudeerd met een slaapmasker, zo eentje met ogen erop. Ze wilden elkaar welterusten wensen, dan een kus, dan zou de vrouw het slaapmasker opdoen, en daar zou haar man dan weer iets over zeggen. Maar ze vergaten wat ze wilden zeggen en in welke volgorde, het ging vijf keer mis.’

Van de Weg: ‘Zo’n toneelstuk is eigenlijk ook helemaal niet leuk, dus toen hebben we gezegd: sorry jongens, dit doen we niet.’

Jacobs: ‘We willen dat mensen doen wat ze normaal ook doen.’

Van de Weg: ‘Voor het ontbijt geldt hetzelfde. Maar ook daar hebben we soms het vermoeden dat het iets wordt opgepimpt. Laatst twitterde een mevrouw die in een van de B&B’s had geslapen ook zoiets tijdens een uitzending: nou, dit uitgebreide ontbijt hebben wij écht niet gehad hoor!’

Dat het programma in al zijn knuskneuterigheid – het welterustenkusje in bed voorop – tegen cult aanschuurt weten de makers zelf ook. Wat voor De Rijdende Rechter het recht van overpad is, is voor Bed & Breakfast het node gemiste plankje in de badkamer om een toilettas op te zetten en een ontbijt met streekproducten. Van de Weg pakt haar telefoon om een fragment te laten zien uit een aflevering van een jaar geleden, met markante deelnemer Lony, van het Overijsselse duo Lony en Harm: ‘Lokale streekproducten. Uit de directe omgeving. Van de plaatselijke mensen. Die ook zelf dingetjes maken.’

Een ketting van geitenmelkzeepjes maken is als activiteit op het randje, realiseert regisseur Dolf Gelbers zich. ‘Maar we voelen het aan wanneer het teveel is. Het moet net niet té cult worden, en al helemaal niet cult om het cult. Soms filmen we een onhandige situatie die ik heel grappig vind, maar dan zie ik ’m terug in de montage en vind ik het er toch te dik bovenop liggen. Dan haalt-ie de montage niet.’

Pauze tussen de opnamen door. Beeld Rebecca Fertinel

Deelnemer Peter denkt dat het de gewone mensen zijn die Bed & Breakfast zo onweerstaanbaar maken. Gewone mensen die gewone dingen doen en die zich tot elkaar en hun verschillende voorkeuren moeten verhouden, waar je als kijker telkens weer je eigen voorkeuren aan kunt spiegelen: zo zou ik het dus nóóit doen. ‘En dat het in feite nergens over gaat.’

Anita en hij hebben alle afleveringen gezien. Zo sfeervol als het programma er op tv uitziet, zo zijn de opnames, weten ze nu ze zelf meedoen. Na het zien van de aflevering van gisteravond realiseert Peter zich wel dat ze geluk hebben dat het zo goed klikt met de andere stellen. ‘Zo’n zure mevrouw die steeds 5 euro minder in de envelop stopt in de hoop dan zelf meer kans te maken om te winnen. Het gaat toch niet om het winnen?’

Voor Anita is het duidelijk dat de crew een belangrijk aandeel heeft in het creëren van die aangename sfeer, met hun relaxte houding en plaagstootjes. ‘Ze nemen de tijd en krijgen het voor elkaar dat je echt jezelf bent.’ Ze heeft alleen een beetje spijt van iets wat ze in de auto onderweg naar de B&B zei, toen Ricardo Brouwer filmend van onder een dekentje op de achterbank vroeg waar ze liever niet zou willen belanden: ze hoopte dat zij en Peter niet in een tipi hoefden te slapen en in een gat moesten kakken. ‘Dat had ik iets netter kunnen verwoorden.’

Die verstopte cameraman in de auto werd jaren geleden een dingetje door een compilatie in De Wereld Draait Door. Bij de deelnemers leidt het afdekken van Ricardo Brouwer ook altijd weer tot hilariteit. Het maakt productieleider Mariët van de Weg niet uit dat ze mensen al zeven jaar om precies dezelfde mallotige situatie ziet lachen. ‘Dat wij er als team ook plezier in hebben zie je volgens mij terug in de mensen. Al moet je ook wel een dikke huid hebben, want er gebeuren af en toe best dingen waarvan je denkt: allrighty…’

Anekdoten genoeg. Over een ‘buitengewoon lastige dame’ die bij het serveren van het ontbijt per se Sinatra op de achtergrond wilde. ‘Dat werkt niet in de montage. Dat had ik haar een paar keer uitgelegd, maar iedere keer zette ze die cd weer aan. Na drie keer dacht ik, bekijk het, ik zette dat ding zelf wel uit. Toen zei ze: ‘Ik zal blij zijn als je opgedonderd bent.’ Ik geloof dat ik iets heb gezegd als: ‘Nou, misschien hebben we hetzelfde gevoel wel.’ En toen moesten we nog drie dagen.’

De cameraploeg moet ook eten. Beeld Rebecca Fertinel

Een andere mevrouw barstte in huilen uit toen Van de Weg op de dag des oordeels ’s ochtends bij haar op de kamer kwam. Ze had het gevoel dat ze slecht beoordeeld ging worden door een van de andere stellen, die kennelijk wat lulligs over haar B&B hadden gezegd. ‘Jullie gaan niet winnen’, heb ik toen gezegd, ‘maar je hoeft niet bang te zijn voor de beoordeling.’

Na de bedscènes van vandaag gaat het hele gezelschap dineren in het enige restaurant dat op maandagavond geopend is in het dorp. Van de Weg gaat zoals altijd tussen de deelnemers zitten, de rest van de crew zit bij elkaar op de hoek van de tafel.

Zijzelf of een redacteur belt kort na de opnamen altijd even na hoe het gaat, en ook wanneer de aflevering op tv is geweest is er contact. Ze krijgen geregeld berichten van mensen die eenmaal thuis door een soort heimweegevoel worden overvallen, vertelt ze. Van de Weg leest voor uit een mailtje: ‘We hebben nog dagenlang in een roes gezeten. Het was gewoon afkicken na afloop.’

Eigenlijk geldt dat na zeven jaar ook nog steeds voor haar, zegt ze. ‘Na iedere opnamedag bel ik even met mijn man, maar zo’n gesprek loopt toch altijd een beetje stroef. Dan begint hij te vertellen over iets op de zaak en denk ik: het zal wel. Omgekeerd begrijpt hij helemaal niet wat ik aan het doen ben. Alsof ik in een andere wereld ben. Hij vindt het ook belachelijk dat wij zulke lange dagen maken, terwijl ik alleen maar denk: wat zeur je nou, ik vind het héérlijk.’

Bed & Breakfast is vanaf vrijdag 13 september elke vrijdag om 21:25 uur te zien op NPO1. De aflevering met de B&B-eigenaren uit deze reportage wordt 20 september uitgezonden.

Een andere wereld

Trage mensenkijkprogramma's zijn uitgegroeid tot de specialiteit van Max. De omroep scoort ook met We zijn er bijna!, waarin oudere vakantiegangers op kampeertrip gaan. ‘We dragen het pluk-de-daggevoel uit’, zei presentator Martine van Os vier jaar geleden in een poging het succes te verklaren. ‘Er is een wereld van dood en verderf, van pessimisme, van snelheid en harde geluiden. Wij laten een andere wereld zien. Dat slaat aan, daar hebben mensen behoefte aan.’ En onlangs in een persoonlijk interview: ‘Ik denk dat voor alle mensen die bij Max blijven hangen – en dat zijn er heel veel – geldt dat harmonie beter voor ze werkt dan het gevecht.’

Aaf is fan

‘Ik durf met stelligheid te zeggen dat Bed & Breakfast momenteel het beste programma op de Nederlandse televisie is’, aldus Aaf Brandt Corstius in haar column. ‘Er is altijd wat te zeuren. Die zekerheid maakt Bed & Breakfast zo helend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden