InterviewBenjamin Moser

Wat leest schrijver Benjamin Moser deze zomer in zijn huis in Frankrijk?

Beeld Ivan Mathie

Welk boek lezen schrijvers deze zomer nu ze niet meer hoeven werken aan hun eigen boek (en waar gaat dat eigen boek trouwens over)? Deze week Benjamin Moser (43), biograaf van Clarice Lispector en Susan Sontag, en winnaar van de Pulitzerprijs.

Welk boek leest u deze zomer?

Hoe moet je zijn? van de Canadese schrijver Sheila Heti. Ze is een vriendin van me. Ik schaam me dat ik dit boek nog niet had gelezen. Nu maak ik dat goed. Ze is geniaal.’

Waarom?

‘Zij is een van de pioniers van de autofictie, een woord waar ik niet veel mee heb. Van persoonlijke gesprekken, e-mails en ervaringen heeft ze een roman gemaakt. Sheila is precies even oud als ik, dus ik herken veel over onze generatie. Het gaat over iemand die zich een weg zoekt in de wereld. Het zijn levensvragen maar het gaat ook over hoe je schrijven, schilderen of neuken moet; grote vragen die ze op een lichte manier aanpakt. Geen Hollandse huishoudvragen of je wel of niet op kamers in Dordrecht moet en dat het daar dan zeshonderd bladzijden over gaat. Het zijn vragen die essentieel zijn voor ieders leven.’

In hoeverre bent u zelf met de hoe-te-zijnvraag aan de slag gegaan?

‘Ik leid een zelf uitgevonden leven: ik leef in andermans taal, ben een permanente buitenlander, schrijver. Voor iemand uit Texas is dit niet vanzelfsprekend. Het zijn ook niet per se het leven dat je voor je kind wilt, omdat het gevaarlijk en onveilig voelt. Veel dingen heb ik gedaan onder het mom van: waarom niet? Zo ben ik in Utrecht terechtgekomen. Maar ik doe niet altijd alles zo bewust. Sheila weet in haar boek dat bewustmakingsproces vast te leggen. Bewonderenswaardig. Ik denk soms: had ik dit boek maar bedacht. En dat heb ik zeer zelden bij andere schrijvers, zeker niet van mijn generatie.’

Hoe zit u erbij deze zomer?

‘Ik ben in ons huis in Zuid-Frankrijk met veel bomen, vogels, boeken en een zwembad. Ik kook iedere dag een vegetarische maaltijd voor mijn huishouden. Het is een moment van bewustwording van het belang van vegetarisme: de coronacrisis kwam tenslotte door onze omgang met dieren. Iedereen weet dat dieren eten niet meer kan. Verder ben ik zoals zo veel andere schrijvers totaal niet ongelukkig met de lockdown. We zijn toch graag op onszelf, in ons eigen wereldje.’

In de gepubliceerde dagboeken van uw partner Arthur Japin lezen we over reisjes naar Venetië, Honolulu en Tokio. U lunchte met de keizerin van Iran. Dat was een heel ander leven, mist u dat niet?

‘We zijn ontzettend bevoorrecht en hebben fantastische sociale levens met geweldige vrienden over de hele wereld. Als je dat boek van Arthur leest, zie je dat een beetje. We hebben zo veel gereisd. Vlak voor de quarantaine waren we nog in India, waar we voor het eerst over het virus lazen. Toen even naar New York, daarna even in Nederland, vervolgens in Zuid-Frankrijk. Zo is het altijd gegaan en ik ben niet de enige die van vliegtuig naar vliegtuig leefde. Maar of ik het mis? Ik mis mensen en het idee dat het niet zomaar meer kan. Ik mis mijn ouders die in de VS wonen, ik mis Sheila in Toronto. Ik weet niet of het ooit nog normaal wordt.’

Hoezo niet? Er komt toch gewoon een vaccin?

‘Heb jij dat vaccin al gezien? Ik niet. Een middel tegen aids heeft wel 15 jaar geduurd. En dat is niet eens een vaccin, maar een rekmiddel tegen de dood.’

U bent somber?

‘Nee, ik ben gelukkig hier op mijn Franse platteland. Voor zo veel mensen is dit een ramp, maar hier is er niets aan de hand. Wel moet ik ermee rekening houden dat ik hier misschien een langere periode blijf. Dan heb ik wel meer tijd om boeken te schrijven, zonder al dat gereis.’

U heeft in mei de Pulitzerprijs gewonnen voor uw biografie over de Amerikaanse schrijver Susan Sontag. Wat is het geheim van een goede biografie?

‘Allereerst: organisatie. Anders word je overspoeld door de hoeveelheid informatie. Ten tweede: empathie. Dat was moeilijk met Susan, omdat ze lastig is. Je moet je steeds afvragen: waarom doet ze dit? Het is een soort spier die je moet trainen, want het is een andere tijd, een ander hoofd, een ander mens. Je moet je personages begrijpen; dan kunnen ze verschrikkelijke dingen doen, maar raak je ze niet kwijt. Ook de lezer niet.’

Wat kunnen we leren van Susan Sontag?

‘Een boek van haar dat goed aansluit bij deze tijd is Ziekte als metafoor, over de macht van taal. Er werd bijvoorbeeld gezegd dat we ‘in oorlog’ waren met corona. Susan zou zeggen: we zijn niet in oorlog, we hebben een probleem met de volksgezondheid, zeg dát dan. Taal heeft invloed op hoe we leven en hoe we sterven. We zagen hoe Mark Rutte ontkende dat hij heeft gedacht aan het schandalige idee van groepsimmuniteit, terwijl hij er een hele speech over heeft gehouden. Streven naar groepsimmuniteit zou ertoe leiden dat veel mensen sterven. Je moet meer dan ooit op je woorden letten.’

Over wie gaat uw volgende biografie?

‘Biografieën zijn net als huwelijken; je kunt er niet te veel hebben in je leven. Met Clarice leef ik al 25 jaar dagelijks. Arthur en ik zijn nu bezig haar kinderverhalen in het Nederlands te vertalen. Susan heeft de afgelopen zeven jaar elke dag naast mij gezeten. Je bent elke dag met iemand bezig, en dat houdt niet op. Nu schrijf ik totaal iets anders.’

Wat dan?

‘Het boek gaat Een prins van het imperium heten. Het gaat over mijn generatie Amerikanen. Wij werden nog opgevoed met het idee dat Amerika de enige grootmacht was. Pas toen we volwassen waren, hadden we door dat ons land helemaal verrot is. Het rijk is vervallen, en dat is een pijnlijke waarneming. Dus ik ben een soort laatste Romein. Ik heb alle tijd eraan te werken, want we kunnen toch nergens heen. Ik ga ook een hondje adopteren, voor de gezelligheid. Ik heb het niet eerder gedaan, omdat ik zo veel op pad was. Nu kan het wel.’

Een Frans hondje?

‘Ja, maar uit een Italiaans ras van truffelzoekers. Inderdaad, wij hebben hier truffels, zo idyllisch leven we dus.’

Wie is Benjamin Moser? 

Benjamin Moser groeide op in Houston, Texas. Hij studeerde aan Brown University en promoveerde aan de Universiteit Utrecht. In 2009 verscheen zijn biografie over de Braziliaanse schrijver Clarice Lispector. Voor zijn biografie over de Amerikaanse schrijver, filosoof, essayist en activist Susan Sontag kreeg hij in mei de prestigieuze Pulitzerprijs.

Beeld Ivan Mathie
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden