Wat je op kunstgebied allemaal nog meer kan doen met 80 miljoen

In De andere kant wordt wekelijks een actuele kwestie ondersteboven gehouden of binnenstebuiten gekeerd. Deze week: Er is heel enthousiast gereageerd op de regerings-bijdrage van 80 miljoen euro aan twee schilderijen van Rembrandt.

Beeld Carolyn Ridsdale

Kan iemand zich herinneren wanneer de Nederlandse elite het zó ergens over eens was? Het mag een klein wonder heten. Op politiek niveau was nauwelijks discussie over de 80 miljoen euro die het Rijk opeens bereid is bij te dragen aan twee Rembrandts uit de collectie van de vermogende familie Rothschild. En in de culturele sector worden ook slechts zuchten van bewondering geslaakt sinds de aankondiging dat de Nederlandse regering voor het eerst in lange tijd diep in de buidel wil tasten voor kunst. Vrijwel iedereen die wij spreken kan niet genoeg benadrukken hoe fijn die bijdrage is.

De kans om twee unieke Rembrandts, de huwelijksportretten uit 1634 van het welgestelde paar Maerten Soolmans (23) en Oopjen Coppit (21), terug naar Nederland te halen past in ieders straatje. Links en de grachtengordel zijn blij met de kunst, rechts met de nationale trots die thuiskomt, gered uit de klauwen van rijke Chinezen of oliesjeiks. Dus oké, iedereen blij, maar als we nou aandringen: was er geen spannender kunst te kopen met die 80 miljoen?

Het portret van Maerten Soolmans. Beeld Art Market Monitor

Jan Six, kunsthandelaar

'Ik had een portrettenmuseum opgericht. Daar hangen de Nederlandse depots vol mee. In Londen werkt een dergelijk museum fantastisch; alle grote meesters zijn immers portrettisten. Ik had verder een portret door Velazquez aangekocht, want die hebben we niet in Nederland. Ribera, ook niet. Ik had een veel grotere focus op de zuidelijke Nederlanden gelegd en werken van Rubens, Van Dijk en Jordaens aangeschaft. Deze hebben we wel, maar lang niet voldoende. Tot slot had ik meer Italiaanse meesters aangekocht: Canaletto, Tintoretto, Tiepolo, Guardi, Reni en Guercino.

'Ik weet niet helemaal zeker of alles kan voor 80 miljoen, maar we komen zeker een heel eind.'

Het portret van de 23-jarige Amsterdamse Oopjen Coppit, geschilderd in 1634. Beeld Art Market Monitor

Beatrix Ruf, directeur Stedelijk Museum Amsterdam

'Zoveel geld is ongelooflijk, ik zou hier niet één naam bij noemen. Ik kan me voorstellen dat bijvoorbeeld een vroege Picasso of een Willem de Kooning van voor 1964 een waardevolle aanvulling in onze collectie zou zijn, als dat beschikbaar zou komen op de markt. Maar wij zouden zo'n bedrag liever in een aankoopfonds storten en laten we zeggen dat onze toekomst op het gebied van aankopen van moderne en hedendaagse kunst er dan voor lange tijd héél zonnig uit zou zien.'

Frits Duparc oud-directeur van het Mauritshuis in Den Haag

'Ik ben een groot voorstander van het terug-halen van Nederlandse meesterwerken, die wij in voorgaande eeuwen hebben verkwanseld aan het buitenland. Als directeur van het Mauritshuis moest ik het doen met 150 duizend gulden, genoeg voor drie antieke lijsten. Natuurlijk had ik ook een verlanglijstje voor het geval ik een groot bedrag te besteden zou krijgen. Daarop stonden werken van Albert Cuyp, Rubens en Anthony van Dijck. Van Cuyp, een van de belangrijkste Nederlandse schilders uit de 17de eeuw, hangt pas sinds 1967 een topwerk in Nederland en dat ontbreekt nog in het Mauritshuis. Een viertal is nog in handen van Britse particulieren en ik zou geen halve seconde hebben getwijfeld als die beschikbaar waren gekomen. Toegegeven, de twee portretten van Rembrandt stonden ook hoog op mijn lijstje.'

Rob Malasch, galeriehouder in Amsterdam

'Met 80 miljoen euro zou ik iets creëren wat er nog niet is. Ik zou grond kopen, een gebouw laten ontwerpen door de Amerikaanse architect Richard Meier (Getty Center Los Angeles, stadhuis Den Haag) en een bont gezelschap aan kunstenaars uitnodigen die creëren vanuit het niets. Theatermakers, filmers, muzikanten en lichtartiesten zoals de Amerikaan James Turrell. Schilders en beeldhouwers komen op de laatste plaats, want het moet een centrum worden voor immateriële kunst. Anders degraderen we kunst tot iets wat we kunnen kopen. Maar zo werkt het niet, dat is de grap van kunst.'

Sjarel Ex, directeur Boijmans in NRC Handelsblad

'Er is meer dan de 17de eeuw. Geld is conservatief; je ziet dat voor tamelijk veilige aankopen de beurs wordt getrokken. Maar diezelfde overheid heeft het Mondriaan Fonds bijna volledig beroofd van de aankoopmiddelen voor hedendaagse kunst. Het kan toch niet zo zijn dat we in de 24ste eeuw straks de kunst van de 21ste eeuw moeten gaan kopen?'

Hendrik Driessen, directeur De Pont museum Tilburg

'Wij doen geen uitspraken over geld, want dat levert op de een of andere manier altijd scheve gezichten op.'

Wieteke van Zeil, kunstcriticus van de Volkskrant

'80 miljoen van het Rijk is idioot veel geld. Daar kun je ongelooflijk veel andere dingen voor doen, in en buiten de kunst. Ik zie natuurlijk hoe uniek deze Rembrandts zijn en dat ze op de kunstmarkt meer waard zijn, maar ik denk dat alle betrokkenen nu deze vraag serieus moeten wegen: zijn het echt deze twee schilderijen die we nog nodig hebben in Nederland?

'Ik weet natuurlijk dat het een buitenkans is, maar die komen wel vaker voorbij. Zoals in 2007, toen de overheid overwoog een veel lager bedrag, 15 miljoen euro, bij te dragen aan het portret van Catrina Hooghsaet van Rembrandt uit 1657. Dat ging toen niet door, terwijl het schilderij ook symbolische waarde heeft voor Nederland: een alleenstaande vrouw die staat voor de religieuze tolerantie in de 17de eeuw.

'Ik voel toch ook een soort Rembrandt-moeheid aankomen. Hij is nu heel erg in de mode, maar er zijn genoeg schilders die veel minder goed zijn vertegenwoordigd in Nederlandse musea. Die zijn ook nog eens allemaal een stuk minder duur. Kan de rest van het geld in een extra museumvleugel worden gestoken. Of twee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden