'Wat ik doe is simpel en understated'

In de serie doet hij alles - álles - voor zijn baas Frank Underwood. De Volkskrant sprak uitgebreid met Michael Kelly, de acteur achter de donkere rol uit House of Cards.

Michael Kelly als Doug Stamper in House of Cards.

Wie met Michael Kelly (46) in gesprek gaat, hoeft geen moment voor zijn leven te vrezen. Logisch: Kelly is een keurige Hollywoodacteur, geen moordlustige dictator of vuurwapengevaarlijke crimineel.

Toch hebben we het hier over Doug Stamper, de trouwe en meedogenloze rechterhand van president Frank Underwood uit House of Cards die, als het op de belangen van zijn baas aankomt, tot werkelijk alles in staat is. In de eerste drie seizoenen van de tv-hitserie zorgde Stamper eronder meer voor dat iemand na jaren nuchter te zijn geweest weer aan de alcohol en drugs ging en zich zo uiteindelijk de dood in joeg. Stamper chanteerde, manipuleerde en vermoordde uiteindelijk zelfs de vrouw op wie hij stiekem verliefd was, om vervolgens in de woestijn koelbloedig een hoopje zand over haar levenloze gezicht te scheppen.

Daarom is het toch een beetje een opluchting als Kelly aan het begin van het gesprek hartelijk glimlachend een hand uitsteekt.

Er is niemand die zo weinig op Doug Stamper lijkt als de man die hem speelt. Michael Kelly (1969) schiet geregeld in de lach, praat enthousiast, draagt een gewone spijkerbroek en kijkt een stuk warmer uit zijn ogen dan in de serie. Alsof iemand wat ecstacy in Doug Stampers koffie deed en hem andere kleren aantrok. 'Ik speel hem echt graag', lacht Kelly als hij over de verschillen tussen hem en zijn personage praat, 'juist omdat hij zo anders is dan ik.'

Waar Kevin Spacey Frank Underwood bombastisch, extravagant, bijna Shakespeariaans neerzet, is Kelly's acteren ingehouden, gedecideerd, haast verstild. Zelden zien we iets van zijn gevoelsleven, hij schreeuwt, huilt of lacht niet. Altijd is er dat hoofd, waarvan je weet dat er van alles in omgaat maar dat niets verraadt. Doug Stamper is één groot mysterie.

Voorafgaand aan het eerste seizoen van House of Cards sprak Kelly met schrijver Beau Willimon. 'Hij zei dat ik geen emoties moest tonen. Don't emote. Dat maakte Doug Stamper tot wie hij is, gaf mij zijn stem, zijn gestalte. Zo was hij. Aan het eind van het seizoen vroegen mensen zich af: wie ís die gast?'

Dat enigmatische vormt een belangrijk deel van de aantrekkingskracht van het personage Doug Stamper. Als Frank Underwood in het zonnestelsel van House of Cards de zon is, is Doug Stamper de maan: meestal onzichtbaar, maar altijd aanwezig en in het holst van de nacht op zijn best. Doug Stamper is een bijrol, maar een met zo veel gewicht dat je je serieus mag afvragen wat er van de serie overblijft zónder hem.

Trouwens, dat leek nog bijna te gebeuren. Aan het eind van het tweede seizoen werd Stamper na een klap tegen zijn hoofd voor dood in een bos achtergelaten. Hij overleefde echter en zijn revalidatie vormde een prominente verhaallijn, waarop het verder ingedutte derde seizoen dankbaar leunde. We kregen een menselijker kant van Doug Stamper te zien, die met behulp van zijn broer zowaar eventjes op de drempel kwam te staan van een normaal leven, ver uit de buurt van de kwade genius Frank Underwood. 'Het was een andere manier waarop Doug kon bestaan', zegt Kelly hierover. 'Hij had een normaal leven kunnen hebben, een normale relatie kunnen krijgen. Maar zijn demonen en verslavingen brachten hem terug aan Franks zijde. Hij moet daar zijn, hij kan niet níét daar zijn. He needs that. Zoals hij ook Rachel nodig had, en alcohol.'

O ja, Doug Stamper en alcohol. Oftewel: Doug Stamper en de injectienaald met whisky die hij in zijn mond spuit. Het was een even absurde als verontrustende scène. Een moment van zwakte dat hem uiteindelijk weer terug in de schoot van Frank Underwood bracht. 'Je realiseert je misschien niet helemaal wat dat was', legt Kelly de wat bevreemdende scène uit. Doug, alcoholist maar al een tijdlang nuchter, krijgt van de dokter een morfinepil tegen de pijn van zijn verwondingen. Maar die pil nemen betekent hetzelfde als een glas alcohol drinken. 'Al die dagen droog staan zijn dan weer weg. Dat wist hij. Maar de pijn was zo heftig.' Dus Doug neemt die pil en ook een tweede die hij van de dokter meekreeg. Even later kan hij niet slapen, grijpt zijn jasje en vindt alleen de lege verpakking van de medicatie. Hij gaat de deur uit, loopt een slijterij binnen en koopt een fles drank. 'Dan zegt hij tegen zichzelf - tenminste, zo bedacht ik dat - ik kan een fles drank kopen, een dosis uitmeten en dat is dan mijn medicijn. Die controle heb ik. Ik heb immers al zo lang geen alcohol meer gedronken; ik neem net genoeg om de pijn weg te nemen en te kunnen slapen. Maar zo werkt het niet als alcoholist bent. Dat vertelde die scène allemaal.'

Ook dit kwam weer uit de koker van schrijver Beau Willimon, met wie Kelly een AA-bijeenkomst bezocht. 'Beau is nuchter, die heeft sinds hij ergens in de twintig was niets meer gedronken. Hij heeft er dus verstand van.'

Het was niet alleen een van de memorabelste scènes uit het derde seizoen, maar ook exemplarisch voor het klinische, stoïcijnse en bij vlagen griezelige personage van Doug Stamper. Mede door die scène in aflevering 27, werd Michael Kelly afgelopen jaar genomineerd voor een Emmy in categorie Outstanding Supporting Actor in a Drama Series.

Juist een personage als Stamper is bij uitstek gebaat bij een langlopende serie, zodat hij zich uur na uur, seizoen na seizoen, zonder dat je het door hebt, onder je huid kan nestelen. In een twee uur durende film zou iedereen Doug Stamper al bij de aftiteling vergeten zijn. 'Ingetogen', zegt Kelly. 'Zo noemen veel mensen wat ik doe. Kijk, ik vermoord een meisje, I do some crazy shit. Maar het meeste wat ik doe is simpel en understated, omdat Doug nu eenmaal zo is. Maar om dat effect te bereiken moet een acteur juist harder werken; in elke scène moet hij alles wat er in zijn wereld gebeurt binnenhouden.'

Beeld Getty Images North America

Kelly was te zien in films als Dawn of the Dead, Changeling, The Adjustment Bureau en Everest. Hij speelde rollen in de series The Soprano's, Criminal Minds en Generation Kill. Maar de rol die zijn carrière definitief vormgeeft, is toch echt die van Doug Stamper. 'Dit is zeker het grootste wat ik ooit heb gedaan en ook waardoor ik het meest word herkend. Op straat schreeuwen mensen STAMPER! naar me, haha, gestoord toch?'

In Washington kan hij helemaal niet meer over straat. 'Forget it. Het is hun wereld. Iedereen volgt daar die serie.' Als hij strak in het pak door de wandelgangen van het Capitool loopt, draait menig passerende congresmedewerker zijn hoofd om en fluistert verbijsterd 'holy shit!'. 'In House of Cards zien ze me lopen door precies dezelfde gangen, die we hebben nagemaakt, en opeens zien ze me daar.'

Maar wacht even: wat doet Michael Kelly dan op het Capitool? 'Dit personage heeft mij invloed gegeven die ik voor het eerst in mijn leven goed kan inzetten. Als ik Hillary Clinton van dienst kan zijn bij haar campagne, zal ik dat niet nalaten. Maar eerst ben ik nu met iets anders bezig. Mijn moeder werkte dertig jaar in de ouderenhulp. Er is nu een wetsontwerp, de Older Americans Act, dat al unaniem door de Senaat is aangenomen, maar nog door het Congres moet. Ik werk samen met een bevriende lobbyist. Hij zorgt ervoor dat ik Congresleden en afgevaardigden kan ontmoeten en zo probeer ik die wet er doorheen te krijgen. Ik heb die invloed nu, waarom zou ik die niet gebruiken voor iets goeds? Ik vind het te gek om beleidsmakers, senatoren en congresleden te ontmoeten. En zij kicken erop met mij te praten. Dus we kletsen eerst een beetje over House of Cards en dan over die kwesties.'

Bij de première van het nieuwe seizoen van House of Cards in Washington, stapte Kelly onlangs op een paar medewerkers van Hillary Clinton af. 'Ik zei: zoals jullie aan mijn tweets kunnen zien, ben ik een aanhanger van Hillary en ik zou graag iets voor jullie willen doen.' Doug Stamper die zich meldt; de campagnemedewerkers konden het nauwelijks geloven.

Trump

Maar Kelly, die politicologie heeft gestudeerd, maakt zich wel degelijk zorgen. De avond voor het gesprek boekte Donald Trump een glansrijke overwinning in Nevada. De zakenman lijkt niet meer te stoppen. Kelly schudt meewarig zijn hoofd. 'De afgelopen zes maanden zei ik steeds: Trump heeft plezier, het is vermakelijk en een mooi voorbeeld van hoe iedereen in dit land alles kan bereiken. Maar het wordt steeds meer voor het echie. And it's really fucking scary.'

'Deze gast is zo'n heethoofd, zo'n zak tabak en hij heeft zo'n kort lontje.' Als voorbeeld noemt hij Trumps weigering mee te doen aan een Republikeins debat omdat de presentatrice hem niet aanstond. Kelly: 'Hij gedraagt zich als een kind. Hij zegt de hele tijd dat hij deals gaat sluiten met China en Rusland. I'm a dealmaker, I make deals. Oh ja? En wat als ze niet akkoord gaan met je? Wat dan?'

Of neem die muur die Trump op de grens tussen Amerika en Mexico wil bouwen, te betalen door de Mexicanen. 'Het is gestoord. Al was het maar omdat niemand over muren heen klimt om in Amerika te komen, nee, ze graven tunnels. Als ze binnen willen komen, komen ze binnen, you asshole.'

Clinton, Clinton, Clinton

Ook Michael Kelly's zoon en dochter speelden rolletjes in House of Cards, als het neefje en nichtje van Doug Stamper in het derde seizoen. Kelly's zoon heet Clinton en is vernoemd naar 1: Clinton Street, waar Kelly en zijn vrouw vaak liepen toen ze elkaar net leerden kennen, 2: Clint Eastwood, die Kelly regisseerde in Changeling en 3: president Bill Clinton.

'Laat hem zichzelf vernietigen'

Maar als er iemand zou moeten zijn die weet hoe je Donald Trump afstopt, is het toch wel Doug Stamper. Hoe zou hij het aanpakken?

'Laat hem gewoon zichzelf vernietigen. Misschien zou ik dingen wat sneller aan het licht brengen die uiteindelijk toch wel aan het licht komen. Dat hij echt geen plan heeft, bijvoorbeeld. Je kunt niet steeds blijven zeggen dat je een dealmaker bent en deals maakt. Of dat Mexico die muur gaat bouwen. Iemand zal het op een gegeven moment aan Mexico gaan vragen en Mexico zal dan zeggen: over my fucking dead body am I paying for a fucking wall. Mensen zullen er achterkomen dat Mexico helemaal niet voor die muur gaat betalen. Puur gekkenpraat. Achter heel veel dingen die hij zegt zit geen realiteitszin, snap je? Dat zal uitkomen. Als ik Doug Stamper was, zou ik versnellen wat toch moet gebeuren: hem ontmaskeren als de oplichter die hij is.'

Goed, zo zou Doug Stamper dus Donald Trump afstoppen. Andersom: zou Michael Kelly op Frank Underwood stemmen? 'Als hij nu de Democratische kandidaat zou zijn en het moest opnemen tegen welke van de huidige Republikeinse kandidaten ook, zou ik op hem stemmen. Ook al weet ik wat hij allemaal geflikt heeft. En ik weet álles.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden