Wat horrorkomedie zo geschikt maakt voor sociale satire

Ineens doen films over zwarte Amerikanen het goed in de bioscopen. Hoe komt dat volgens Jordan Peele, de regisseur van de sociaal-satirische horrorhit Get Out?

Jordan Peele Beeld Hollandse Hoogte

Jordan Peele grinnikt. Het is duidelijk hoorbaar, ondanks de beroerde telefoonverbinding. Het ging over spoilers. Dat het zo lastig schrijven is over zijn in Amerika ongekend populaire horrorhit Get Out, zonder meteen te veel te verklappen.

'Er bestaat geen betere advertentie voor een film dan dat', zegt de 38-jarige Amerikaanse scenarist en regisseur. 'Gewoon een vriend die tegen je zegt: hé man, ik heb net dat Get Out gezien. En weet je... ik kán er niet over praten. Je moet 'm zien, zodat we erover kunnen praten. Dát maakt een film pas verleidelijk.'

Toen hij zijn debuutfilm bedacht en schreef, gold er volgens Peele een taboe op het benoemen van racisme. 'In de eerste jaren van het Amerika van Obama leefde het gevoel, voor veel mensen, dat racisme voortaan iets uit het verleden was. Het was eindelijk voorbij en we moesten er maar niet meer over praten: want áls je het erover had, zorgde je er juist voor dat het bleef. Ik had het idee dat we als cultuur zo in ontkenning verkeerden, dat een film zoals Get Out simpelweg niet zou aanslaan. Dus ik schreef het script vooral voor mijzelf.'

De voorlopige kassaopbrengst van de horrorfilm (budget 4 miljoen euro) is 170 miljoen euro. Dat is enkel in de Verenigde Staten; de wereldwijde release komt pas net op gang.

De opzet van Get Out, summier samengevat: wit meisje neemt zwart vriendje voor het eerst mee naar landhuis van haar ruimdenkende familie. Maar er is iets niet in de haak, vermoedt de jongen (acteur Daniel Kaluuya). Waarom benadrukt iedereen steeds zijn etniciteit? En waarom gedraagt het zwarte personeel zich zo zonderling?

'Ik maakte Get Out vóór ik mijn vrouw ontmoette', merkt Peele op. 'Dus ik kan niet beweren dat de film over haar familie gaat.' De debuterend filmmaker is in Amerika semi-bekend als televisiekomiek en is getrouwd met collega-comedian Chelsea Peretti. Zij is van Joods-Italiaanse komaf. Hij heeft een witte moeder en een zwarte vader, die inmiddels is overleden en die hij zelden zag.

Ik las dat zo ongeveer je hele levenservaring in Get Out zit. Hoe zit dat?

'De film gaat over de Afrikaans-Amerikaanse ervaring en voor een groot deel over míjn Afrikaans-Amerikaanse ervaring. Over het ongemakkelijke gevoel dat je altijd hebt als je ergens in de minderheid bent. Op een feestje, of waar dan ook. Alle minderheden kennen het gevoel. Vrouwen ook trouwens. We verkeren voortdurend in situaties waarin we racisme of seksisme ontwaren, zo voel ik het tenminste. Maar ons wordt verteld dat we iets zien wat er niet is. Dus dan ga je twijfelen: óf ik ben paranoïde, óf ze belazeren me. Je wordt onzeker. En die onzekerheid is perfect voor de protagonist in een horrorfilm.'

In Get Out heb je de witte oom die bij de kennismaking opmerkt dat hij Tiger Woods heeft ontmoet. Aardig bedoeld, maar pijnlijk.

'Ja ja! Die feestscène in de film maakt hier in Amerika echt iets los bij het publiek. Dat is het moment waarop je van de zwarte mensen en minderheden in het publiek zo'n instemmende giechel vol herkenning hoort. En ik stel me voor dat er ook wat mensen in de zaal zitten die denken: o mijn God, heb ík ooit zoiets gezegd?

'Racisme is een monster dat niet enkel op de voor de hand liggende plekken opduikt, dat is het punt van Get Out. Als het over racisme gaat kom je in de Amerikaanse cultuur vaak uit bij de 'red states', bij zo'n stereotype van een wit persoon uit een van de zuidelijke staten. Niet dat ik nu ineens de progressieve elite in de schurkenrol wil duwen. Maar ik impliceer wel dat wij allemáál deel uitmaken van dit probleem.'

(tekst gaat verder onder de video.)

Wat maakt de horrorkomedie zo geschikt voor sociale satire?

'Omdat er vrij veel vergiffenis mogelijk is in die genremix. Als je een horrorfilm kijkt, teken je een soort contract met de filmmaker; die mag de grenzen opzoeken. Bij een komedie werkt dat ook zo. De filmmaker mág de kijker in ongemakkelijke situaties plaatsen. Met horror kun je onze diepste angsten aansnijden in een veilige, vermakelijke omgeving. De kijker vindt dat goed, die laat zich opzettelijk bang maken.'

Op je 13de nam je je voor horrorregisseur te worden. Waarom?

'Ik was als kind doodsbang voor horror. Ik kon er niet van slapen, kreeg verschrikkelijke gedachten. Maar die angst was ook iets... krachtigs. Ik denk dat ik onbewust besloot om mijn angst om te zetten in bewondering, in ontzag voor het genre. Zo werd mijn angst rond mijn dertiende een fascinatie. Sindsdien geloof ik dat horror de krachtigste kunstvorm is, mits op de juiste manier toegepast. Ik heb nog meer ideeën liggen binnen dit genre. Ik noem het de sociale thriller.'

Klopt het dat je aanvankelijk een grimmiger einde had bedacht voor Get Out, maar daar vanwege het politiegeweld tegen zwarte Amerikanen van afzag?

'Dat is zo. Ik schreef het script vóór we te maken kregen met de moorden op Trayvon Martin, Michael Brown en Tamir Rice. Vóór de Black Lives Matter-beweging. Tegen de tijd van de opnamen en de montage leek het me dat het publiek geen wake-upcall nodig had, maar wel een held. Dus luisterde ik naar mijn publiek. Voor één keer.'

Films over zwarte Amerikanen doen het opvallend goed in de bioscoop. Straight Outta Compton was een mainstreamhit. Moonlight een wereldwijd arthousesucces. En nu Get Out. Verandert er iets in Hollywood?

'Ik denk dat we ons op een kantelpunt bevinden. En dat Hollywood eindelijk de waarheid ziet: dat het publiek niet discrimineert en dat een goed verhaal een goed verhaal is. Er bestonden veel misvattingen in de Hollywoodmachine: dat bepaalde rassen het in de bioscoop beter zouden doen dan andere, in financieel opzicht. Dat is een mythe, denk ik. In het bestaande systeem kregen zwarte filmmakers onvoldoende middelen om hun verhalen te vertellen. Straight Outta Compton was een aardschok. (De biopic over rapformatie N.W.A. uit 2015 leverde wereldwijd 188 miljoen euro op, red.). Hollywood zag in dat de wereld hongerig was naar verhalen van mensen die eerder niet gehoord werden.'

Boom Chicago

Get Out-regisseur Jordan Peele trad jarenlang op bij het comedycollectief Boom Chicago in Amsterdam. Peele: 'Mag ik de groeten doen aan Boom Chicago en Amsterdam? Dat waren mijn tienduizend uren, de tijd die nodig is om iets onder de knie te krijgen. In Amsterdam schaafde ik aan comedy en improvisatiesketches. Ik geloof dat ze volgend jaar een jubileum vieren, 25 jaar. Dan hoop ik erbij te zijn in Amsterdam.'

Er valt geld mee te verdienen.

'Daar komt het op neer. De jarenlang opgehouden vooroordelen zijn nu voorgoed onbewezen verklaard: hey, witte mensen gaan wél naar Straight Outta Compton.'

Lees verder

Consequenties van interraciaal ongemak vormen het hart van horrorfilm Get Out

De mensen hebben heus het hart op de juiste plaats. Maar het effect van opmerkingen over huidskleur is verschrikkelijk. Pure horror, eigenlijk. Zoals in de geestige horrorfilm Get Out.

Get Out is scherp, geestig en confronterend tegelijk

Regisseur Jordan Peele verweeft zijn thema's knap met de plot, tot de allerlaatste scène aan toe. Lees hier de gehele recensie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden