Interviews Acda, de Bekker, van de Witte

Wat hebben al die cabaretmannen te zoeken in de musicalwereld? We vroegen het aan Thomas Acda, Rutger de Bekker en Peter van de Witte

Drie bekende cabaretmannen storten zich dit seizoen op de musical. Hoe zit dat? En wordt het grinniken in het genre?

‘Ik ben gek op musicals!’ Beeld Martyn F Overweel

Waarom zijn er ineens zoveel bekende cabaretnamen betrokken bij het maken van musicals? Er gaan dit seizoen, anders dan voorgaande jaren, verheugend veel musicals in première met gloednieuwe Nederlandse muziek. Die liedjes zijn opvallend vaak geschreven door bekende namen uit de cabaretwereld: acteur/muzikant Thomas Acda schrijft liedjes voor voetbalmusical All Stars, voormalig Vliegende Panter Rutger de Bekker componeert voor de musicalcomedy Expeditie Eiland en Peter van de Witte, die in 2016 stopte met zijn cabaretduo Droog Brood, bedacht, regisseert en schrijft de muziek voor de ‘superheldenmusical’ Marvellous.

Betekent de medewerking van deze cabaretiers dan ook dat er louter komische musicals worden gemaakt? Drie componisten leggen uit hoe ze bij de musical belandden en wat we kunnen verwachten.  

Thomas Acda (voorheen duo Acda & De Munnik, schrijft liedjes voor All Stars – De Musical)

Thomas Acda. Beeld ANP

Waarom een musical?

‘Dit is de tweede musical waarvoor ik de liedjes schrijf, na De Marathon in 2017. Jaren geleden riep ik net als iedereen ‘Ik heb een hekel aan musicals, ik begrijp het niet als mensen zomaar gaan zingen’. Totdat mijn wijze 11-jarige nichtje zei: ‘Dat is toch juist leuk? Ik wou dat meer mensen zomaar gingen zingen in plaats van ruzie maken.’ Inmiddels kan ik zeggen dat ik gek ben op musicals. Ze zijn enerverend, innovatief, het zijn ervaringen: ik zat ooit bij Tarzan en de apen vlogen over me heen. Ik zit soms voor een langere periode in New York om te schrijven, en dan bezoek ik minstens één keer per week een musical op Broadway. Ik heb me suf gelachen bij het satirische The Book of Mormon, en was ontroerd bij Beautiful, de biografische musical over Carole King.’

Welke muziek past bij All Stars?

‘Voor De Marathon schreef ik tekst en muziek, maar bij All Stars deed ik alleen tekst en componeerde David Middelhoff. David en ik komen uit de pop- en rockhoek, we delen de liefde voor americana, dus dat is ook hier terug te horen. Als tekstschrijver kan ik zeggen dat dit mijn minst persoonlijke plaat is. De personages, voetballers van in de twintig van amateurclub Swift Boys, staan inmiddels ver van me af – en dat terwijl ik zelf keep Willem heb gespeeld in de film uit 1997.

‘In het begin vond ik dat het moeilijkst aan musical: vanuit een personage schrijven. Ik ben gewend om vanuit mijzelf te schrijven. Bij Acda & De Munnik zongen we ook wel over personages, zoals Herman in ‘Het regent zonnestralen’, maar daar was ik meer de alwetende verteller. Bij musicals zit je echt in andermans lijf, een beetje zoals Randy Newman doet in Rednecks, waarin hij zingt vanuit het perspectief van een redneck. Daarvan heb ik geleerd dat je een heel andere gedaante kunt aannemen.

‘De nummers die ik voor musical schrijf probeer ik beeldend te maken, niet te uitleggerig. Ik schreef bijvoorbeeld Buitenspel, over een coach die zich buitenspel voelt gezet door zijn hersenbloeding. Ik heb zelf nooit een hersenbloeding gehad, maar wat ik persoonlijk toevoeg is een coupletje zelfreflectie: als je je buitenspel gezet voelt, in hoeverre is het dan je eigen schuld?’

Wil je meer musicals maken?

Er lopen nu veel projecten tegelijk, waaronder mijn cabaretsolo Motel, dus ik ga voorlopig even geen musicalmuziek meer schrijven. In een musical spelen zie ik wel nog eens gebeuren. Mijn rol van Tevye in Fiddler on the Roof is goed bevallen: het spelen was zo leuk, ook omdat het zo’n emotionele man was. Ik heb inmiddels nieuwe aanbiedingen voor rollen gekregen.’

All Stars – De Musical, première op 14/10 in Nieuwe Luxor Theater, Rotterdam 

Rutger de Bekker (voorheen cabaretgroep De Vliegende Panters, componeert muziek voor Expeditie Eiland)

Rutger Bekker. Beeld Performer Agency

Waarom een musical?

‘Ik was al gecast voor een rol in de musical Expeditie Eiland, toen producent Rick Engelkes mij vroeg of ik ook nog de muziek zou willen componeren. Engelkes vroeg of ik dat niet lastig te combineren vond, muziek maken en zelf meespelen. Maar door mijn verleden bij de Vliegende Panters ben ik niet anders gewend. Bij die cabaretgroep componeerde ik altijd al de muziek. Nadat we in 2008 waregn gestopt met de Panters ben ik in musicals gaan spelen, zoals vorig jaar in Fiddler on the Roof, en ik werk als componist voor cabaretiers. Expeditie Eiland is mijn eerste volledige musical-compositie, maar ik ben niet op grote problemen gestuit. Ik heb deze klus benaderd zoals ik altijd werk: ik zag twaalf losse liedjes in het script die ik van muziek moest voorzien. Bovendien heb ik ervaring met lange, complexe nummers. Voor Showponies, de revue van Alex Klaasen, componeerde ik een lied waarin wordt uitgelegd waarom mensen zingen in musicals. Dat nummer duurt negen minuten en bestaat uit verschillende muzikale onderdelen, die je als een puzzeltje in elkaar moet laten overlopen. Eigenlijk net als bij een avondvullende musical.’

Welke muziek past bij Expeditie Eiland?

Expeditie Eiland is vooral een comedy, een knipoog naar tv-programma’s als Expeditie Robinson en Temptation Island. Het gaat over drie gezinnen die meedoen aan een tv-programma en afreizen naar een tropisch eiland, waar ze hevig botsen met de veeleisende presentator. Toch zijn niet alle liedjes licht van toon. Er zitten ook serieuze nummers tussen.

'Ik laat mij als componist volledig leiden door de liedtekst. Ik schrijf zelf geen teksten en begin ook nooit zomaar met een melodie. Ik lees de liedteksten, in dit geval die van Allard Blom, en zoek dan naar een melodie die de boodschap het best overbrengt. Ik las bijvoorbeeld de tekst voor het lied Spoor van vernieling, over een van de deelnemers die woedend wordt. Nou, dat wordt dus geen rustige ballad. Dan zoek ik het eerder in een uptempo rocknummer. Soms put ik uit alle popmuziek die ik in mijn geheugen heb opgeslagen, maar dat doe ik niet  bewust. Het oeuvre van Queen ken ik van haver tot gort, net zoals dat van Abba en Billy Joel. Dat leidt dan in deze musical soms tot een wild nummer vol Queen-gitaren of een koortje dat mijn muzikanten herkennen als typisch Abba.’

Wil je meer musicals maken?

‘Jazeker, ik vond het maken van zo’n hele score heel leuk om te doen en zou wel meer musicals willen schrijven. Dat kan opnieuw comedy zijn, maar ook serieus drama.’

Expeditie Eiland, première op 28/10 in De Meervaart, Amsterdam

Peter van de Witte (voorheen cabaretduo Droog Brood, schrijft muziek voor Marvellous, de Superhelden Saga Musical Happening)

Peter van de Witte Beeld ANP Kippa

Waarom een musical?

‘In 2016 regisseerde ik Watskeburt?!, een absurdistische musical waarin de liedjes van De Jeugd van Tegenwoordig waren verwerkt. Dat was leuk geworden en we kregen de kans van de producent met hetzelfde creatieve team nog een musical te maken, nu met geheel nieuwe muziek. Ik heb het op me genomen om te regisseren en daarnaast ook de liedjes te schrijven. Het is niet mijn eerste musical-compositie, want ik componeer al sinds mijn studie aan de Kleinkunstacademie. Ik ging erheen om cabaretier te worden, maar raakt op de opleiding verslingerd aan de musicals van heel goede, highbrow musicalcomponisten als Leonard Bernstein en Stephen Sondheim. Ik componeer sindsdien veel, voor musicals maar ook voor de cabaretshows van Vrijdag & Sandifort of de revue Showponies van Alex Klaasen.’

Welke muziek past bij Marvellous?

‘Het wordt zeker komisch, ook in de liedjes, want dat wordt het bij mij eigenlijk automatisch. Deze zomer stonden we met een korte versie van Marvellous op theaterfestival De Parade. Daar begonnen we met een lied zonder ironie, maar dat vond ik niet goed werken. Dus dat gaan we omgooien. Wat op De Parade veel beter werkte, was het geestige Ik ben klaar, een zoetsappig liefdesduet dat lijkt te gaan over twee mensen die elkaars innerlijke schoonheid bezingen, maar eigenlijk gewoon met elkaar naar bed willen.

Marvellous wordt een ode aan het superheldengenre. Ik kwam met het idee voor een musical over superhelden, doordat veel mensen in mijn omgeving met de populaire Marvel-films bezig waren. Schrijvers Daan Windhorst en Lukas de Waard hebben mijn basisidee uitgewerkt tot een verhaal over een groep superhelden die in onze tijd niet meer relevant zijn, maar weer terug willen in de spotlights. Het is de bedoeling dat er veel gelachen gaat worden, maar ik wil niet dat het een parodie wordt op superhelden, maar juist een ode.

‘De liedjes moeten lekker in het gehoor liggen, een beetje zoals de liedjes die ik voor Het Klokhuis schrijf. Het gevaar bij mij is dat ik het muzikaal heel complex maak, maar dat wil ik bij Marvellous juist niet doen. Een richtpunt is The Book of Mormon, een Amerikaanse satirische musical van de makers van South Park. Zoals het openingsnummer ‘Hello’, dat voelt heel luchtig en licht aan, maar zit heel slim in elkaar.’

Wil je meer musicals maken?

‘Jazeker, voor het volgend seizoen staat er al een op het programma. Ik mis het optreden niet en wil voorlopig even niet op tournee. Laat mij maar lekker dingen maken.’

Marvellous, première op 19/1/19 in De Meervaart, Amsterdam

Marketing, The Musical

Het cabarettrio De Vliegende Panters was bedreven in het maken van musicalparodieën, op muziek van groepslid Rutger de Bekker. In hun tweede voorstelling Hype (1998) zat het nummer Marketing, the Musical, over een verlaten man (De Bekker) die zijn vrouw probeert terug te krijgen met adviezen van gladde marketingjongens (Diederik Ebbinge en Remko Vrijdag). In tv-serie Daar vliegende panters (2001) zat de parodie Youp van ’t Hek – The Musical, met een tapdansversie van Flappie. De cabaretacts dreven de spot met het musicalgenre, maar waren óók razend knap gemaakte en uitgevoerde liedjes. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.