TV-RECENSIE JULIEN ALTHUISIUS

Wat er daadwerkelijk met bokser Ben Bril gebeurde, is veel belangrijker dan wat had kunnen zijn

Wie het wilde kon tijdens dit bevrijdingsweekend volledig kopje-onder in WOII-tv. 

De rolverdeling tussen publieke omroep en commercie was helder. Bij laatstgenoemden kwam de Tweede Wereldoorlog aan bod in de vorm van films als Zwartboek, Schindler’s List, Inglorious Basterds of The Monuments Men. Want aandacht voor de Tweede Wereldoorlog is belangrijk, maar het moet natuurlijk wel een beetje vermakelijk zijn.

De zwaardere en relevantere materie werd aan de NPO overgelaten. Daar waren documentaires over verzetsman Gerrit van der Veen, de Merwede-razzia en een portret van SS-commandant Albert Gemmeker, gebaseerd op het (zaterdag in deze krant besproken) boek van journalist Ad van Liempt.

Later op de zaterdagavond, in de schaduw van dat spraakmakende portret, was er een speciale aflevering van Andere Tijden Sport. Centraal stond de Joodse Amsterdamse bokser Ben Bril, bezien door de ogen van een andere Joodse en Amsterdamse bokser, Barry Groenteman. Voor Groenteman, die net als Bril een davidsster op zijn boksbroekje droeg, is Bril de grootste bokser ooit. We zagen oude partijen van Groenteman, die in 2012 Nederlands kampioen werd tijdens het Ben Bril Gala in Carré. Links, rechts, hoek, duik, ontwijken, links, rechts.

Maar van Ben Bril zelf als bokser waren er geen beelden. Dus werd zijn verhaal verteld door Groenteman en door andere boksers die Bril hebben gekend. Bril, zo leerden we, was een gigantisch bokstalent. Al op zijn 16de nam hij deel aan de Olympische Spelen, samen met onder anderen Bep van Klaveren. Misschien was Bril nog wel beroemder geworden dan Van Klaveren – als de Tweede Wereldoorlog nooit was uitgebroken.

Ben Bril, bokser en later scheidsrechter. Beeld Andere Tijden Sport

Als. Maar wat er daadwerkelijk met Bril gebeurde, is, zo toonde deze indrukwekkende Andere Tijden Sport, veel belangrijker en interessanter dan wat had kunnen zijn. Ben Bril en zijn familie werden gearresteerd door Jan Olij. Dat was een zoon van Sam Olij, met wie Ben in de Olympische boksploeg van 1928 zat. ‘Plicht is plicht’, zou Sam Olij later hebben gezegd, terwijl hij een pistool op het hoofd van het zoontje van Ben zette.

In Vught en later Westerbork vocht bokser Bril letterlijk voor zijn leven. De Duitsers hielden van de sport en organiseerden wedstrijden voor hun eigen perverse vermaak. Soms moesten Joden tegen andere Joden boksen, waarbij de verliezer vaak zo verzwakt raakte dat hij ‘niet meer kon worden gebruikt’, vertelde journalist Erik Brouwer.

Ben Bril overleefde Vught en Westerbork. Boksen was voor hem geen sport, geen manier van leven, maar de enige manier van overleven. Zelf deed hij daar wat minder gewichtig over. ‘Het is mijn hobby’, zegt Bril op prachtig archiefmateriaal uit 1967. Hij heeft net als scheidsrechter een wedstrijd tussen twee jonge boksers geleid en staat voor de ring. Bril draagt een wit overhemd en een vlinderstrikje. Zijn handen staan in zijn zij, een voorzichtig buikje over de broekband. In zijn lachende ogen geen spoor van de verschrikkingen die hij heeft meegemaakt. ‘Wat je met liefde doet’, zegt hij, ‘dat doe je aandachtig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden