'Wat direct op de beursvloer opvalt, is de enorme emotie'

Hoe pers je achthonderd zwetende, schreeuwende en opgewonden mannen in een beperkte ruimte, zonder dat ze gek worden? Dat was de hamvraag voor ontwerper MARIUS BALLIEUX....

OPTIES heeft hij niet, Marius Ballieux, de architect van de nieuwe optievloer aan Beursplein 5. En van de handel in opties en futures heeft hij nog steeds weinig kaas gegeten. Dus voordat hij de eerste schetsen maakte, is hij handelaren gaan observeren. Aan het Rokin, in Chicago, New York en Londen.

'Wat direct opvalt is die enorme emotie. Natuurlijk hebben handelaren rationele steunpunten als ze tot koop of verkoop overgaan. Maar dat éne moment waarop de handelaar beslist: 'Ja, doen', dat is emotie. Dat gaat op gevoel.'

Om op het juiste moment alert te kunnen reageren, verkeren optiehandelaren volgens Ballieux in voortdurende staat van paraatheid. 'Die stress en hectiek is enorm. Dus moet je als architect een ruimte creëren waar rust vanuit gaat. Waarin je je ook kunt ontspannen. Want in het leven draait alles om evenwicht. Als je geen verdriet kent, zul je ook geen optimaal geluk kennen. Zo is het hier ook. In die enorme hectiek kun je alleen goed functioneren als je je daarnaast ook goed kunt ontspannen.'

Ballieux is verbonden aan het architektenbureau Alberts en Van Huut dat in 1987 grote bekendheid verwierf met de ING-, voorheen NMB-bank in Amsterdam-Zuidoost en later met het KPMG-gebouw in Amstelveen. De nieuwe optievloer vertoont duidelijk trekken van die organische bouwstijl. Alle hoeken zijn scheef, rechthoeken en vierkanten zijn zelfs taboe en er is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van natuurlijke materialen. Ook is er rijkelijk met kleuren gestrooid.

De facilitaire dienst van de Amsterdamse beurzen moest wel even slikken toen hij de hardblauwe staalconstructies zag waaraan de monitoren kwamen te hangen. Men dacht dat het de grondverf was. Maar dat was het niet. Er zouden nog veel meer kleuren bijkomen waaronder groen en oranje.

Het effect van de kleuren en de materialen zal de meeste handelaren op het eerste gezicht ontgaan, verwacht Ballieux. 'Handelaren hebben alleen maar oog voor de beeldschermen en de informatie die daarop staat. Tenminste, dat dènken ze. Maar onbewust merken mensen natuurlijk wel dat ze over een eikenhouten vloer en niet over een kunststof vloer lopen, dat de galm is gedempt, dat er niets in de weg staat als ze zich snel moeten verplaatsen.'

De nieuwe vloer van 1500 vierkante meter is twee keer zo groot als de oude vloer aan het Rokin. Dat komt neer op twee vierkante meter per persoon. In feite is het nog veel minder, want een niet gering deel van de ruimte wordt opgeslokt door het meubilair van de beursmedewerkers. Toch verwacht Ballieux dat de handelaren zich straks 'happy' kunnen voelen op de vloer.

'Er komt een voorruimte waar gerookt mag worden. Daar kun je heel even aan de hectiek ontsnappen, een paar trekjes van je sigaret nemen voordat je weer de arena in gaat. Ja, het is uitzinnig ongezond allemaal. Dat wel'. Tussen de zitbanken in de voorruimte is behoorlijk wat ruimte open gelaten waar de handelaren kunnen ijsberen. Dat is ook een manier om wat spanning kwijt te raken.

'Ik hoop dat ze er gebruik van maken, want veel handelaren weten van geen ophouden. Die gaan non-stop acht uur achter elkaar door. En dat is natuurlijk fnuikend voor je gestel.' Maar handelaren die dat wensen kunnen roken, lunchen en in overleg voeren zonder dat ze ook maar één moment het contact met de vloer hoeven te verliezen.

De klimaatbeheersing van de nieuwe optiebeurs, waar 470 beeldschermen hangen, is een vak apart. De oude, warme lucht wordt weggezogen en ieder uur wordt er via roosters in de vloer 110 duizend kublieke meter verse en gekoelde lucht de zaal in geblazen.

De oude optievloer is ingericht als een 'straat'. Voor de nieuwe beurs heeft Ballieux gekozen voor vijf 'eilanden': vier posts voor de opties en één pit voor de handel in futures. De pit is een soort vijfhoekig gat in de grond met treden eromheen zodat de handelaren over elkaar heen kunnen schreeuwen.

De posts lijken op spinnepoten waarboven batterijen met beeldschermen zweven. Net onder de beeldschermen door kunnen de handelaren de hele ruimte overzien. 'In een straat ontstaan snel opstoppingen bij de schermen met fondsen waarin heel druk gehandeld wordt. Daarom heb ik gekozen voor een soort marktplein met verschillende kramen. Als er bij kraam X opeens iets gebeurt, kan iedereen er vanuit alle hoeken en gaten naar toe lopen.'

Het oude beursgebouw uit 1913 aan Beursplein 5 is een onopvallend gebouw, aan de buitenkant. Van binnen blijkt het uitgerust met enorme zalen, elegante trappenhuizen en grote gewelfde overspanningen. Om onderdak te kunnen bieden aan zowel de optiebeurs als de effectenbeurs, heeft Ballieux 70 ton staal het gebouw naar binnen laten slepen. Onder de vloer in de optiebeurs ligt 600 kilometer kabel om alle computers en telefoons van stroom te voorzien en met elkaar te verbinden. Een nieuw gebouw neerzetten was eenvoudiger geweest.

Maar daarvoor ontbrak de tijd. Nieuwbouw zou zeker vier jaar hebben gevergd. Zoveel tijd was er niet, want de situatie in de oude optiebeurs aan het Rokin was onhoudbaar. Achthonderd handelaren moesten opereren op een vloer van 900 vierkante meter en een laag plafond. Er gold zelfs een handelarenstop.

Maar er lagen ook sentimentele redenen aan het besluit ten grondslag. De beurs wilde persé in de binnenstad blijven.

Ballieux is het daar van harte mee eens. 'Het zijn wel de Amsterdamse effecten- en de Amsterdamse optiebeurs. Die horen toch niet op een anonieme plek langs de snelweg?', zegt hij met een knipoog naar een nieuwe hoofdkantoor dat ING gaat neerzetten langs de Amsterdamse Zuidas. Dat gebouw krijgt de vorm van een futuristische sportschoen op palen. 'Je moet niet alleen maar eye-catchers willen bouwen', zegt hij over het ontwerp van zijn concurrent. 'ZoA gebouw heeft geen enkele relatie met de omgeving. Dat is gekunsteld en daarom gaat zoA gebouw irriteren.'

Een nieuw gebouwd beurzencomplex aan het Beursplein had Ballieux ook niet kunnen bekoren. 'Het beursgebouw is in al zijn simpelheid een heel mooi gebouw. Het biedt de enorme zaal die je nodig hebt voor een beursvloer, maar past toch naadloos in het stadsbeeld. Dat is eigenlijk heel knap, heel inventief geweest.'

Margreet Vermeulen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden