De week in boeken Nobelprijs

Wat dacht de Zweedse Academie toen ze Handke een Nobelprijs gaven?

Niks mis met een goed relletje in boekenland, tenzij de rel in kwestie draait om het ontkennen van een genocide natuurlijk. 

De Oostenrijkse auteur Peter Handke ontvangt de Nobelprijs voor de Literatuur uit handen van de Zweedse koning. Beeld EPA

De hoofdschuldige heet Peter Handke, naast dichter, essayist en toneelschrijver sinds kort ook winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur, een prijs die hij dinsdag in ontvangst mocht nemen in Stockholm.

Dat is, vooral op de Balkan, niet onopgemerkt gebleven deze week. Zestigduizend mensen tekenden een petitie tegen de uitreiking. De ambassadeurs van Albanië, Kosovo, Kroatië, Bosnië-Herzegovina, Turkije én Noord-Macedonië besloten de prijsuitreiking te boycotten, twee van de vijf leden van de Zweedse Academie stapten op, tijdens de prijsuitreiking gingen honderden Bosniërs, waaronder de Moeders van Srebrenica, uit protest de straat op en Christina Doctare, de Zweedse dokter die in 1988 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg als onderdeel van de VN-Vredesmacht, leverde haar prijs weer in omdat ze niet geassocieerd wilde worden met Handke.

Waarom? Omdat Handke, de Oostenrijker met Sloveense wortels, er een nogal omstreden interpretatie van de Joegoslavische geschiedenis op nahoudt. In een boek uit 1997 stelt hij onder meer dat de achtduizend Moslimmannen die in Srebrenica werden afgeslacht, dat vooral aan zichzelf te danken hadden. Ook geeft hij niet de Serven, maar de Bosniërs abusievelijk de schuld van een bombardement op Sarajevo waarbij 68 slachtoffers vielen. En in 2006 was hij een van de sprekers op de begrafenis van ‘de slager van de Balkan’ Slobodan Milosevic, de oorlogsmisdadiger die tijdens zijn openingspleidooi voor het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag tot tweemaal toe teksten van Handke citeerde.

Dat roept vragen op, zo bleek tijdens de traditionele persconferentie voorafgaand aan de Nobelceremonie. Toen een journalist hem vroeg of hij inmiddels inziet dat de genocide bij Srebrenica daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, begon Handke aan een vrij uitgebreide anekdote over een brief die hij ooit ontving, en die met poep was geschreven op een stuk wc-papier. Toen de anekdote klaar was, zei hij tegen de journalist: ‘Ik verkies een anonieme brief op wc-papier boven jouw lege en onwetende vragen.’

Je vraagt je af wat de Zweedse Academie dacht toen ze besloten Handke dit jaar te lauweren. Na het MeToo-schandaal in 2017, waarbij een lid van de Zweedse Academie weigerde op te stappen ook al had haar man zeker achttien vrouwen misbruikt, werd er vorig jaar lang helemaal geen prijs uitgereikt vanwege alle ophef.

Omdat ‘het onze ambitie is buitengewoon literair werk te vieren, niet de persoon daarachter’, aldus het officiële het antwoord vanuit Zweden.

Voor Handke is die redenering in ieder geval een zegen, want de persoon achter zijn literair werk is vooral een behoorlijke lul de behanger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden