Wat brengt het nieuwe televisieseizoen?

Wat brengt het nieuwe televisieseizoen, part II? Penoza, voetbal, een leven online, en Jelle en Joris.

Monic Hendrckx als Carmen in Penoza. Beeld Lars Deltrap

Het Nederlandse crimiseizoen opent met nieuwe series Flikken Maastricht, Overspel, Bureau Raampoort, maar vooral met het langverwachte vierde seizoen van Penoza.

We lieten haar eind 2013 achter, bloedend op een nachtelijk parkeerdek, waar ze was neergeschoten voor de ogen van haar kinderen. Carmen van Walraven-de Rue, bijgenaamd 'de weduwe', worstelend met haar dubbelrol van gezinshoofd en leider van een misdaadsyndicaat ligt in het begin van de eerste aflevering in coma. Haar twee oudste kinderen willen een normaal leven leiden en uit de greep van de onderwereld blijven. Hoe denkt u dat dit zal gaan? Haar jongste, midden in de puberteit, richt al zijn woede op de onbekende die zijn moeder neerschoot en bedenkt op zijn zolderkamer een wraakexpeditie.

Carmen, een klassieke rol van Monic Hendrickx, zal in de eerste aflevering (spoiler!) haar ogen opendoen en vanaf dan neemt het verhaal een onverwachte wending die haar in de bekende situatie zal brengen. Midden in het gevaar, dat inmiddels de vorm van een Mexicaans kartel heeft aangenomen (Narcos in de polder!) en vechtend als een leeuwin voor haar kroost.

Maandag schreef V over het nieuwe seizoen van DWDD (still going strong na tien jaar), de jacht op de nieuwe ‘beste serie ooit’, de sprong van RTL Z naar 24-uurs nieuwszender en de lessen die er uit het eerste seizoen van Pauw zijn getrokken.

Spagaat

Het is de bekende spagaat waar meer fictieve misdaadmoeders in terechtkomen, Carmela Soprano (Edie Falco) voorop. Ze bewaakte het fort, maar kon de ogen toch niet sluiten voor de wereld die er achter het officiële beroep van haar man Tony ('Waste management consultant') schuilging. De prachtrol van Edie Falco maakte het thuisfront het emotionele slagveld waar de gangsteroorlog in New Jersey zich in The Sopranos afspeelde.

Ray Donavan is een serie die goed naar The Sopranos heeft gekeken. Hier wordt de Carmela-rol gespeeld door Paula Malcomson als Abby Donovan, de gekwelde echtgenote van fixer Ray Donovan. Ook zij moet schipperen tussen haar opgroeiende kinderen en een man die een geheim leven buitenshuis heeft. Ook hier is de spanning tussen de oorsprong van hun welvaart en de normen die ze hun kinderen willen opleggen voelbaar.

Maar misschien komt de Hollandse Carmen het dichtst bij Nancy Botwin (Mary-Louise Parker), de moeder en wiethandelaar uit Weeds, de comedyserie van Jenji Kohan (nu bezig met Orange is the New Black). Ook Nancy is een weduwe die om het hoofd boven water te houden in de drugshandel gaat en haar kinderen meesleept in een schimmige wereld. Vooral, en daar zijn ze weer, als ze in zee gaat met een Mexicaans kartel.

Op basis van de eerste aflevering van Penoza IV ligt een tergend spannend seizoen in de lijn der verwachting, met een geweldige rol van Jacob Derwig als Coach. Hoe Hollands wil je het hebben: hij coördineert zijn criminele activiteiten vanuit een amateurvoetbalclub.

'Ik ben het aan het het regelen', belooft Carmen haar kinderen. Voor de zoveelste keer. En dan moet het seizoen nog beginnen.

Penoza IV, KRO/NCRV, vanaf 13/9, 20.25 uur.
Mark Moorman

Gijs Naber en Sigrid ten Napel op de set van Penoza. Beeld ANP
Toine van Peperstraten en Jan Joost van Gangelen. Beeld Lars Deltrap

Bij SBS wordt voetbal vooral gezellig

SBS gaat in een warm verlicht decor de Champions League-wedstrijden voorzien van commentaar, met publiek in de studio. Daarnaast worden de beelden doorgesluisd naar nu.nl.

Hoge kijkcijfers, positieve reacties en nauwelijks klachten, zelfs niet op Twitter: het tv-seizoen had voor de jarenlang geplaagde zender SBS aanmerkelijk slechter kunnen beginnen, ondanks de betreurde uitschakeling van kijkcijferkanon Ajax. Waar dat voetbal al niet goed voor is.

Drie avonden was de Champions League al te zien bij SBS. In het aangekochte pakket zat ook Barcelona - Sevilla, de wedstrijd om de Europese Super Cup die resulteerde in een doelpuntrijk en massaal bekeken spektakelstuk. Met de aankoop van de wedstrijdrechten in de Champions League werd het vlaggenschip van het concern, SBS 6, gekoppeld aan een groot en prestigieus merk, zoals directeur televisie Peter Lubbers het omschrijft. 'De voornaamste vraag die wij moesten beantwoorden was: hoe breng je die twee bij elkaar?' Zijn eerste gedachte: voetbal is een volkssport. Zijn tweede: de uitzendingen moeten sfeervol, warm en gezellig zijn. 'Toen was het al bijna vanzelfsprekend dat we de uitzendingen maken met publiek in de studio.'

Memphis is terug

Als we ervan uitgaan dat de geschiedenis zich herhaalt en dat het in de miljoenendans van de Champions League heel lastig is om te overwinteren, dan kun je maar het beste een paar topwedstrijden in het najaar hebben. PSV treft Manchester United en Memphis Depay keert terug naarEindhoven. Laat die hymne maar schallen.

Emotie

Daarmee is het grootste verschil genoemd met de manier waarop de NOS, de vorige rechtenhouder van de Champions League, de wedstrijden omlijstte. Het uitgangspunt van SBS is wezenlijk anders: 'Voetbal is emotie en er mag worden gelachen. Je kunt de studio ook vullen met alleen een presentator en twee deskundigen, maar in dat format zit een grote mate van afstandelijkheid.' Bovendien: 'Een voetbalstadion zonder publiek is toch ook sfeerloos?'

Daarom werd ook gekozen voor een decor en een manier van belichting die door Lubbers 'warm' wordt genoemd. 'Zo past het allemaal heel erg bij SBS.'

Een tweede vernieuwing is elders te vinden, niet in de studio. Daar raadpleegt een presentator (Toine van Peperstraten of Jan Joost van Gangelen) twee deskundigen (Ronald de Boer en Ruud Gullit) die in het bekende jargon knijpende backs en valse nummers tien analyseren. Opmerkelijker is dat de beelden worden doorgesluisd naar nu.nl. De link (Sanoma is mede-eigenaar van SBS, nu.nl is eigendom van Sanoma) is duidelijk. Eén verslaggever, Wytse van der Goot, slaat de brug tussen tv en internet. En dit is pas het begin, zegt Lubbers, een noviteit die verder zal worden uitgebouwd.

Voor De Boer en Gullit werd gekozen omdat ze 'inhoudelijk sterk zijn, mensen met autoriteit en een ruggengraat.' Lubbers: 'Dat maakt ze geloofwaardig. En humor hebben ze ook.'

De uitschakeling in de voorronde van Ajax was slechts een kleine tegenslag. 'Ik baalde er natuurlijk van. Nederlandse clubs zorgen voor een meerwaarde, maar PSV is er ook nog en de Champions League heeft sowieso een groot en vast publiek.' De combinatie van de inhoud en de sfeer en de kijkcijfers natuurlijk, plus het hoge marktaandeel in de doelgroep 20 tot 54jaar heeft op de burelen van SBS in Amsterdam tot euforie geleid. Lubbers kijkt voorbij de kijkcijfers.

'Er is meer dan dat. De wedstrijden zijn goed voor de zekerheid van de zender, ze geven ons extra uitstraling en extra promotiekracht. Ook daarom ben ik er zo ontzettend blij mee.'

In een wereld waarin het ook om winnen gaat, zijn de eerste zeges geboekt. De concurrentie reageerde beduusd.

Houston, we have a problem, twitterde NOS-directeur Jan de Jong, wijzend op de beroerde kijkcijfers van een avondje NPO 3 zonder de Champions League. Erland Galjaard van RTL zei dat SBS nooit meer bij zijn zender in de buurt zou zijn gekomen als de rechten van het toernooi elders waren ondergebracht.

Lubbers: 'Alles voelt goed.'

Champions League, elke speelavond op SBS 6, vanaf 20.00 uur.
Paul Onkenhout

Ruud Gullit. Beeld EPA
Beeld Lars Deltrap

Jonge TV-makers zoeken grenzen reality TV

Wat gebeurt er als je 24 uur per dag wordt bekeken én wordt beoordeeld op social media? In het project Super Stream Me wordt dat onderzocht door programmamakers Tim den Besten en Nicolaas Veul.

Drie weken lang dragen ze een camera op hun rugzak, krijgen ze een hartslagmeter opgeplakt en wordt alles gefilmd in hun Amsterdamse appartement. Met het VPRO-project Super Stream Me bedachten programmamakers Tim den Besten (28) en Nicolaas Veul (31) 'het meest privacyschendende experiment ooit'. Vorige week gingen ze van start. In het najaar volgt een vierdelige documentaireserie.

Wat gebeurt er als je 24 uur per dag wordt bekeken én wordt beoordeeld op social media? Super Stream Me is gebaseerd op het boek The Circle van Dave Eggers. Daarin werkt hoofdpersoon Mae Holland bij een groot bedrijf dat een volledig openbare samenleving wil onder het motto 'Privacy is diefstal' en 'Geheimen zijn leugens'. Mae krijgt een camera om haar nek die alles live uitzendt wat ze doet.

'Ik zie zó veel mensen om me heen die de meest persoonlijke informatie delen via Facebook, Twitter of Instagram', zegt Den Besten, samen met Veul bekend van de documentaires Oudtopia en Een man weet niet wat hij mist. 'Vaak draait het alleen maar om aandacht krijgen en gezien worden. Wat dat betreft staan we niet heel ver af van de situatie in The Circle.'

Naast de livestream houden Den Besten en Veul bij welk cijfer ze de dag geven, hoeveel alcohol ze hebben gedronken en hoe vaak ze seks hebben gehad. Onder 'highlights' van dag één plaatsten ze een filmpje van Den Besten die 'voor het eerst live moest poepen'. De tweets van kijkers verschijnen direct in beeld. De eerste dagen keken gemiddeld ongeveer vijfhonderd mensen naar de livestream.

Tim den Besten (L) en Nicolaas Veul (R). Beeld ANP

Lelijke kanten

Wat is de bedoeling van het project?

Den Besten: 'We gaan onderzoeken wat er gebeurt als het gedoe met social media maar doorgaat en doorgaat. We proberen een normaal leven te leiden, maar dan zijn we volledig 'transparant', om maar eens een term van Dave Eggers erin te gooien. Normaal gesproken plaatsen mensen blije en positieve boodschappen op social media. Dat zijn gefilterde berichten. Als je drie weken achter elkaar nonstop je leven deelt, kun je je leven op geen enkele manier mooier maken. We zijn benieuwd wat er gebeurt als ook de lelijke kanten worden belicht.'

Twee maanden werkten tien VPRO-redacteuren om Super Stream Me mogelijk te maken. Vooral technisch gezien vergde het concept veel voorbereidingstijd, zegt Den Besten. 'Het klinkt misschien eenvoudig, maar onze hartslag live in beeld krijgen, bleek moeilijk voor elkaar te krijgen.'

Hebben jullie iets gescript?

'Nee, we hebben van tevoren niets afgesproken of geregisseerd. We hebben er wel voor gekozen om drie weken in een tijdelijk appartement samen te wonen. Er staan een paar afspraken vast, zoals bij de kapper en de tandarts. Maar voor de rest zien we het wel. We zouden een heel programma kunnen samenstellen waarin we gaan bungeejumpen en diepzeeduiken, maar dan krijg je meer het idee van een televisiemarathon.'

Hoe serieus moeten we het experiment nemen?

'Het klinkt misschien in eerste instantie lachwekkend. Super Stream Me gaat niet over grote wereldproblemen, maar ik denk toch dat we een serieus thema te pakken hebben. De deelmaatschappij waarin we nu leven, raakt iedereen. Wat zijn daarvan de gevolgen? In de documentaire presenteren we onze bevindingen met wetenschappers, filosofen en deskundigen die zich bezighouden met social media.'

vpro.nl/superstreamme
Pascal Lemaire

Joris Luyendijk. Beeld Lars Deltrap

Zes bloeddruk verhogende documentaires

Journalist Joris Luyendijk is gastcurator bij NPO Doc. Hij selecteerde documentaires over de verbijsterende cultuur van de financiële wereld die in de serie Financiële fratsen worden uitgezonden.

'De mensen wier geld in pensioenfond- sen zit, begrijpen niet wat er gebeurt. Als ze zouden begrijpen dat het hún geld is dat de banken van hen afpakken en rapporteren als winst, zouden ze er wel iets aan doen'. Deze uitspraak van de Amerikaanse Wall Street-veteraan Thomas Peterffy is een van de sleutelmomenten in The Wall Street Code, een documentaire over de duistere achterkamertjes van de internationale beurshandel.

Peterffy legt de vinger op de zere plek: de complexiteit van de financiële sector vormt een ondoordringbaar harnas voor alle buitenstaanders die na de kredietcrisis strijden voor meer bankenregulering en een mentaliteitsverandering onder bankiers. Want hoe kun je iets beheersen dat je niet echt begrijpt?

Hij refereert met zijn uitspraak ook aan de apathie van het grote publiek. De gewone man snapt er geen snars van wat die banken allemaal uitspoken. De gemiddelde Nederlander windt zich daarom liever op over triviale dingen die hij wél kan bevatten, zoals de nieuwste verhaallijn in GTST. Journalist Joris Luyendijk kan zijn ergernis in de Tegenlicht-aflevering Bankgeheimen nauwelijks onderdrukken. 'Hoe lang duurt het nog voordat mensen het niet meer pikken?', verzucht hij. 'Er wordt steeds gezegd dat we niks geleerd hebben van de crisis. Maar sommige mensen hebben absoluut iets geleerd van de crisis. Bankiers weten nu: buitenstaanders pikken echt álles! Als er een half miljoen euro wordt uitgegeven aan een Koningslied, komt het halve land in opstand. Worden er miljarden gespendeerd om banken te redden? Dan is de reactie: oké dan, dat zal wel. Saaaiii!'

Het is moeilijk om de bloeddruk in bedwang te houden tijdens het bekijken van de zes financiële documentaires die Luyendijk selecteerde voor het documentairekanaal NPO Doc. Onder de noemer Financiële fratsen worden ze tussen 12 en 18 september uitgezonden. Luyendijk mocht de documentairereeks als een soort Zomergast samenstellen omdat hij zichzelf twee jaar onderdompelde in de financiële sector van Londen en sindsdien als expert wordt beschouwd.

Een van de beste documentaires uit Luyendijks selectie is Master of the Universe, waarin een oud-bankier van Deutsche Bank terugblikt op zijn succesvolle carrière. Rainer Voss vertelt over de vervreemding die hij als grootverdiener voelde in gezelschap van mensen met een modaal salaris: 'De financiële sector is een gesloten systeem, waarin je steeds verder verwijderd raakt van de werkelijkheid. Als iemand tijdens een etentje vertelde dat hij 200 euro op zijn vakantie had bespaard door ergens goedkoop te boeken, dan zei me dat niets. Voor iemand die 100 duizend euro per maand verdient, is dat soort dingen irrelevant.'

Waar ze het allemaal voor doen, die bankiers? Status in darwinistische zin. Het übermannelijke streven om aan de top van de maatschappelijke piramide te staan. De titel Master of the Universe slaat de spijker op de kop. Luyendijk vertelt hoe de bankiers die hij in Londen interviewde niet konden geloven dat hij niet jaloers op hen was. Uit The Wall Street Code rijst een vlijmscherp beeld op van een wereld waarin zich superieur wanende wiskunde- en natuurkunde-genieën met elkaar knokken om het plekje op de top van de apenrots. Wie het algoritme ontwerpt dat in de flitshandel een nanoseconde sneller is dan dat van de concurrent is koning, alle anderen zijn sukkels. Om maar te zwijgen van de gewone man met zijn inferieure intellect.

Enron: The Smartest Guys in the Room gaat niet over de financiële sector, maar laat mooi zien hoe een machobestuursvoorzitter de bedrijfscultuur zodanig kan corrumperen dat zijn ondergeschikten het idee krijgen dat alles geoorloofd is om te winnen (lees: geld te verdienen), inclusief het 'naaien' van de klant.

Financiële fratsen, van 12 t/m 18/9,
NPO Doc.
Yvonne Hofs

Jelle Brandt Corstius. Beeld Lars Deltrap

Jelle BC peilt de Buren van Poetins Rusland

In de tv-serie Grensland onderzoekt journalist Jelle Brandt Corstius het effect van de annexatie van de Krim en de oorlog in Oost-Oekraïne op de landen rond Rusland.

Rusland blijft Jelle Brandt Corstius trekken. Na een uitstapje naar India is de journalist terug met een nieuwe serie reisverhalen, dit keer langs de randen van Rusland. Grensland heet de serie die op 6september bij de VPRO begint. In acht afleveringen reist Brandt Corstius door een reeks landen die in de schaduw van de grote Russische buurman leven: Moldavië, Wit-Rusland, Oekraïne, Letland en Kazachstan.

In de serie onderzoekt hij het effect van de annexatie van de Krim en de oorlog in Oost-Oekraïne op de landen rond Rusland. De inlijving van de Krim heeft president Poetin tot een nationale held gemaakt in Rusland, maar in de buurlanden wordt met zorg gekeken naar het oplevende nationalisme onder de Russen. Eén van de afleveringen is gewijd aan de Russische propagandamachine die weer op volle toeren draait. Hoe ver zal Poetin durven te gaan? Wil hij na Oekraïne ook de andere buurlanden ontwrichten?

Welk beeld hebben de Russen en de buren van elkaar?, vraagt Brandt Corstius zich af. En hoe hard zijn de grenzen tussen Rusland en de voormalige Sovjetrepublieken die decennia lang onder het communistische regime samenleefden?

In de eerste aflevering reist hij naar Moldavië, het armste land van Europa. Net als Oekraïne zit Moldavië aan Rusland vastgespijkerd doordat een deel zich al kort na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie met steun van Russische troepen van Moldavië heeft afgescheiden. In de grauwe hoofdstad Chisinau treft hij een samenleving aan die uiteenvalt door armoede: veel mensen zijn naar Italië of Rusland vertrokken om daar hun geld te verdienen, terwijl hun kinderen bij hun grootouders opgroeien en wachten op de pakjes die hun ouders uit het verre buitenland sturen.

Vanuit Chisinau reist hij naar Tiraspol, de hoofdstad van het afgescheiden Transdnjestrië, waar de Sovjet-Unie nog springlevend lijkt. Op zijn bekende, onbevangen manier stapt Jelle tussen de inwoners van het Sovjet-republiekje rond, terwijl zij de lof van Poetin zingen ('een sterke leider, net als Peter de Grote') en zich met Driekoningen in het ijskoude water van de Dnjestr dompelen. Uiteindelijk belandt hij in een banja, een Russische sauna, waar zijn nieuwe vrienden hem met berketwijgjes bewerken en hun verlangen naar Rusland uitleggen.

Na elke aflevering kunnen belangstellenden met Brandt Corstius en een speciale gast uit het betrokken land napraten op wisselende locaties in Nederland, te beginnen met Podium Mozaïek in Amsterdam. De eerste gast is de Moldavische componist Oleg Fateev, die al sinds 1996 in Nederland woont.

Grensland, de VPRO, vanaf 6/9, 20.15 uur.
Bert Lanting

Jelle Brandt Corstius. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden