Wat blijft hangen is het eindeloze hamergebeuk

Willem Jeths' Requiem is op zijn sterkst wanneer klein gehouden, maar helaas is het vooral bulderend orkestgeweld dat je hoort. Uiteindelijk zijn het niet de melodieën die beklijven.

Willem Jeths. Beeld anp
Willem Jeths.Beeld anp

'Mijn muziek wordt steeds stiller', zei componist Willem Jeths (57) vorige week in een interview in Trouw. Aanleiding was zijn nieuwe Requiem, dat hij schreef voor de NTR Zaterdagmatinee. Wie zaterdag alleen al een blik wierp op het Concertgebouwpodium, moest vaststellen dat van stilte weinig sprake zou zijn. Het Radio Filharmonisch Orkest had een flinke batterij slagwerk meegenomen. Meest opvallend: het 'Mahlerblok', een houtblok waar met een gigantische hamer op wordt geslagen.

Jeths' Requiem, waarvoor hij de traditionele roomse teksten gebruikte, zit vol archaïsche samenklanken; de blokfluittonen van Erik Bosgraaf staan symbool voor de dood. De sterkste maten zijn die wanneer Jeths het klein houdt: het hecht klinkende Groot Omroepkoor dat wordt bijgestaan door een minimaal bezet orkest, een strijkkwartet dat zich in lijzige orgelklanken laat omhullen.

Maar het is vooral bulderend orkestgeweld dat je hoort. Jeths schreef een wild theaterstuk dat niet uitblinkt in samenhang en vooral overloopt van effect. Paukenglissandi, fluisterzang, de op toon gemaakte kristallen glazen, gedempte trompetten, en hup, dan maar weer een celesta: het is alsof Jeths álle denkbare klankkleuren in één stuk wilde stoppen. Soms denk je dat de voormalige Componist des Vaderlands zich eerst op de instrumentatie heeft gestort en daar later passende harmonieën bij heeft gezocht; het is zoeken naar een muzikaal narratief. Wat zou er overblijven als je de partituur op twee piano's doorspeelt? Uiteindelijk zijn het niet de melodieën die beklijven. Wat blijft hangen, is het eindeloze hamergebeuk.

Jeths' requiem

Radio Filharmonisch Orkest, Groot Omroepkoor, Kelly God (sopraan) en Andreas Wolf (bas-bariton). 11/3, Concertgebouw, Amsterdam. Terugluisteren: radio4.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden