Recensies Hardloopboeken

Wat bezielt de ultralopers?

Bram Bakker en Olivier Verhaege: geen gewone hardlopers. De Nederlandse psychiater is de marathon voorbij, de Vlaamse fiscalist rent 246 kilometer. Wat bezielt hen?

Olivier Verhaege: Het hoofd weegt zwaarder dan de benen – Waarom hardlopen gelukkig maakt

Angèle; 240 pagina’s. € 22,50. ★★★☆☆

Bram Bakker: Ultra – De marathon voorbij

Arbeiderspers; 152 pagina’s; € 17,99. ★★☆☆☆

Als Olivier Verhaege in vier jaar tijd zestien marathons heeft gelopen, weet hij het zeker: hij wil meer. In 2013 rent de Vlaamse fiscalist in een avond en een nacht de 100 kilometer lange Dodentocht, en dan is het hek van de dam. Op het moment dat zijn relatie met zijn vriendin beëindigd is en hij op zijn werk zijn ontslag heeft gekregen, begint hij aan de voorbereiding van een van de zwaarste lopen die er bestaan: de Spartathlon: 246 kilometer, van Athene naar Sparta. Even geen andere focus in zijn leven dan lopen, lopen, lopen.

Waarom doe ik dit eigenlijk?, vraagt Verhaege zich af, als hij weer eens strompelend en kotsend de zoveelste kilometerpaal passeert. Waarom beul ik mezelf zo af? Het is ook de vraag die anderen hem voortdurend stellen.

Verhaege is een piekeraar: hij tobt over zijn werk en zijn verbroken relatie, maar ook over de volgende 5 kilometer die hij moet lopen. Hij twijfelt voortdurend of hij nu wel of geen verstandige beslissing heeft genomen, om vervolgens zijn hardloopschoenen aan te trekken en te gaan rennen. Want alleen dan wordt hij rustig. ‘Dat is het mooie van hardlopen’, schrijft hij: ‘Je vertrekt met vragen, tijdens het lopen komen er nog meer vragen bij, maar aan het einde van de training bekijk je de zaken al met meer helderheid, meer nuchterheid, en komen de inzichten.’

Hardlopen, kortom, houdt Olivier Verhaege overeind. Het geeft hem zelfvertrouwen en leert hem in kleine stapjes te denken. Door de ultrasport krijgt hij het gevoel dat hij zijn leven onder controle heeft, schrijft hij in Het hoofd weegt zwaarder dan de benen.

Gaandeweg dit hardloopdagboek krijg je bewondering én mededogen voor de gekwelde en gelukkige Vlaming, en vraag je je af wanneer discipline en doorzettingsvermogen overgaan in monomanie. Maar wat geeft het, Olivier Verhaege loopt zijn Spartathlon uit. Voor hardlopers is dit een fijn boek, al doet de ultraloper wel erg uitgebreid verslag van zijn trainingsrondjes en zijn wedstrijden. Met wat minder tekst was het boek beter en spannender geworden.

Compacter en beschouwender dan Verhaeges debuut is het derde boek over hardlopen van psychiater Bram Bakker, die, geveld door een mysterieuze hersenaandoening, gedwongen thuiszit, maar gelukkig nog wel kan lopen. Ultra is een tamelijk willekeurige bundeling van twintig hoofdstukjes over hardlopen: over marathons, triathlon, sportschool, maar ook over voeding, training en slaap. Het boekje zwabbert van particuliere ontboezemingen naar algemene wijsheden, zoals: ‘Visolie is voor de meeste mensen goed, dus ook voor hardlopers’, of ‘Hardlopers hebben nog meer slaap nodig dan mensen die niet bovengemiddeld veel bewegen.’

Curieus zijn de boude beweringen van Bakker over hardlopers; waarschijnlijk baseert hij zich op zijn klinische blik en zijn ervaring met rennende patiënten. Ultralopers zijn mensen die bovengemiddeld veel tijd voor zichzelf nodig hebben, vermoedt de psychiater. Volgens hem zijn de meeste hardlopers gevoelige en emotionele mensen, sentimenteel soms. ‘We houden onze emoties onder controle door het lopen, als het lukt.’

Bakker besluit zijn overpeinzingen over hardlopen met een hoofdstukje over balans. Doordat hij onvrijwillig thuiszit, overdenkt hij zijn leven, maakt hij de balans op. Hardlopen, schrijft hij, was ‘de goed beargumenteerde vlucht voor het gevoel, die ik jaren volhield, totdat mijn aandoening iedere vermijding onmogelijk maakte’.

De psychiater loopt nog steeds hard, ook met zijn hersenaandoening, maar het karakter ervan is veranderd. Hij hoeft niet zo nodig meer te presteren. Hij is niet meer op de vlucht. Dit laatste hoofdstukje laat de lezer hunkerend achter, gissend naar verklaringen, vooral wanneer hij het begrip ‘flow’ introduceert als synoniem voor balans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden