KunstcolumnHerien Wensink

Wat betreft het belang voor ons geestelijk welzijn hoort de kunst in het rijtje kerken-scholen-sportscholen

Voelen Mark Rutte en Hugo de Jonge dedain richting de kunsten? Het wordt weleens beweerd, en dat beeld is gedurende de coronacrisis niet ontkracht: nagelsalons, coffeeshops en sekswerkers kunnen bij hun persconferenties op warmere aandacht rekenen.

Zeker, minister van Cultuur Ingrid van Engelshoven heeft een stevig steunpakket voor de noodlijdende kunstsector opgetuigd. Maar dat helpt kunstliefhebbers niks, schrijft Joyce Roodnat in een mooi artikel in NRC Handelsblad. Theaters, musea, bioscopen en bibliotheken zijn weer dicht. Wietrokers kunnen gewoon naar de coffeeshops, maar kunstjunkies moeten het stellen zonder hun liefste verslaving. Terwijl voor veel mensen kunstbeleving troost, afleiding en inspiratie biedt. Juist in barre tijden.

Tijdens deze crisis wijzen getroffen sectoren vaak verongelijkt naar concurrenten die relatief beter af zijn, als kleine kinderen die constateren dat de grote broer of zus meer snoep/aandacht/zakgeld krijgt. De dance-scene (helemaal op slot) kijkt jaloers naar de podiumsector (tot voor kort open op een kiertje), met het onzinargument dat elitaire kunst zou worden voorgetrokken. De podia op hun beurt klagen over de kerken. Voetbalclubs, concertzalen, horeca – iedereen baalt (begrijpelijk), en wijst daarbij naar de ander (kinderachtig). Hoewel sinds de lockdown-plus nu wél eensgezind uit vele kelen klinkt: ‘Maar waarom mag de Mediamarkt dan wel open?’

De solidariteit is ver te zoeken. Weet u nog, dat prachtige beginsel waarbij we als samenleving in z’n geheel verantwoordelijk zijn voor bepaalde belangrijke waarden, ook al hebben we er als individu niet direct zelf profijt van? Daarom draag ik bijvoorbeeld bij aan uw kinderbijslag, en u aan mijn kunstconsumptie.

Ondanks het veelvuldige gebruik van het woord ‘samen’ heeft dit kabinet bij de coronabestrijding moeite om 17 miljoen individuen tot zo’n solidaire opstelling te bewegen. We zijn allemaal steengoed in het opkomen voor ons eigen belang, maar het ‘algemeen belang’ is een vaag en ingewikkeld concept geworden. Daar zal tien jaar neoliberale politiek onder Rutte het nodige aan hebben bijgedragen. Ironisch is dat wel: plots staat de premier amechtig een appèl te doen op een principieel concept dat hijzelf min of meer overbodig heeft verklaard.

Maar om eindeloos egoïstisch coronageruzie en getouwtrek te voorkomen is een overkoepelende visie nodig op welke niet-materiële zaken voor een samenleving van cruciaal belang zijn. En het lijkt wel alsof we dat nu helemaal opnieuw uit moeten vinden – samen. Want veel verder dan retail therapy (geld uitgeven in de hoop je er minder slecht van te gaan voelen) kwam het kabinet zelf niet.

Maar er is hoop: in het omgaan met de crisis lijken niet alleen medische en economische belangen meer leidend; door sterke signalen uit de samenleving weegt het kabinet nu ook vaker emotionele of geestelijke behoeften mee.

De kerken hadden al een bijzondere positie, vanwege hun belang voor de zingeving. Deze ronde worden de sportscholen uitgezonderd, omdat het kabinet hun waarde voor het fysieke én mentale welzijn is gaan inzien. Live onderwijs idem dito. En uiteraard past de kunst perfect in dit rijtje. Want zoals Sheila Sitalsing eerder schreef: ‘Het theater is een plek waar wordt geloofd en getwijfeld, waar het leven wordt beschouwd, waar morele kaders worden herijkt, en waar vrijuit wordt gedacht.’ Daar kan de Mediamarkt, ondanks al zijn bekoringen, toch echt niet tegenop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden