Alex Klaasen.

Interview Cabaretiers

Wat betekent een cabaretprijs voor de winnaar? ‘Cabaretiers die de prijs onzin noemen, vind ik arrogant’

Alex Klaasen. Beeld Corbino

 Fotograaf Corbino portretteert al jaren de winnaars van de Poelifinario en Neerlands Hoop. Donderdag krijgen de winnaars van 2017 hun portret. Wat betekent zo’n cabaretprijs? 

Alex Klaasen (42), winnaar Neerlands Hoop 2009 voor Eindelijk alleen, een tragikomische show over eenlingen. Momenteel staat Klaasen in de theaters met Showponies.

‘Neerlands Hoop is een prijs voor aanstormend talent. Maar ik was al tien jaar bezig, en voelde me niet echt aanstormend. Eerder afstervend, maar daar zijn geen prijzen voor.

‘Ik won met Eindelijk alleen, mijn eerste soloprogramma. Daarvoor had ik een voorstelling met Martine Sandifort gemaakt, en ik was bekend van Kopspijkers en Gooische Vrouwen. Ik stond al in de grote zalen.

‘Neerlands Hoop leverde dus niet veel extra publiek op, maar het is wel een schitterend compliment van mensen met verstand van cabaret. Cabaretiers die de prijs onzin noemen, vind ik arrogant.

‘Nog jaren na Eindelijk alleen hoorde ik: ‘Wanneer ga je weer een solovoorstelling doen?’ Maar ik vind solo eenzaam. Het is heel heftig als je in de coulissen staat met het idee dat je de komende anderhalf uur in je eentje verantwoordelijk bent voor de lol van negenhonderd mensen. Bovendien verveel ik me snel, ik wil altijd wat anders.

‘Bij Showponies, mijn huidige programma, heb ik mensen om me heen. Er zitten musicalelementen in, cabaret, theater, het is een soort revue. Ik heb zoiets altijd al willen doen, en dit is de eerste keer dat ik ergens een tweede versie van wil maken.’

Cv Corbino

Corbino (1959, pseudoniem van Maarten Corbijn van Willenswaard) is portretfotograaf, filmmaker en schrijver. Hij portretteerde onder meer Dolly Parton, Rowan Atkinson, Madeleine Albright en koningin Máxima, en maakte muziekvideo’s voor Rob de Nijs, Bløf en Ilse de Lange. Sinds 2003 portretteert hij de winnaars van de Poelifinario en Neerlands Hoop. 

Maarten Corbijn. Beeld John van der Linden

Jan Beuving (35), winnaar Neerlands Hoop 2017 voor Raaklijn, een combinatie van bètakennis en cabaret. Vanaf september beginnen de try-outs van Rotatie.

‘Ik behoor zeker tot de cabaretiers die zich nog moeten bewijzen, en bewijs leveren is altijd belangrijk voor een wiskundige zoals ik. Ik was dus heel blij met Neerlands Hoop, toch een vorm van bewijs.

Jan Beuving. Beeld Corbino

‘De prijs gaf nog een boost aan Raaklijn, het programma waarmee ik won. Theaters boeken de winnaar van Neerlands Hoop graag, maar het is niet zo dat het overal volle bak was, nadat ik vorig jaar oktober had gewonnen. Leuker kunnen we het niet maken, mijn programma met Patrick Nederkoorn over de Belastingdienst, was dit jaar vaak uitverkocht, maar dat had ook met ons bezoek aan De Wereld Draait Door te maken.

‘In dit vak kun je binnen tien jaar een grote, vaste achterban opbouwen. Ik ben vijf jaar bezig, en merk dat de voorverkoop voor mijn nieuwe programma Rotatie iets harder gaat waar ik Raaklijn heb gespeeld. Bèta’s komen graag, omdat ik in mijn programma’s een wiskundige draai geef aan de thema’s die ik bespreek. Omdat het uiteindelijk over taal gaat, vinden alfa’s het ook leuk. Het motto van mijn programma’s is: ‘De bèta's kunnen hun hart ophalen, en de alfa’s hun cijfers.’

Ali B (36), winnaar Neerlands Hoop 2012 met de improvisatieshow Ali B geeft antwoord. Op 29 en 30 juni staat Ali B met Gabbers in de Ziggo Dome. 

Ali B geeft antwoord, waarmee ik Neerlands Hoop won, was mijn derde show, maar ik zag mezelf zeker nog als belofte. In 2005, bij mijn eerste show, zaten mijn zalen vol met meisjes – ik was de Ronnie Flex van dat moment – die gilden als ik een emotioneel verhaal probeerde te vertellen. Dat betekent dat je populair bent, maar niet dat je een vakman bent. Ik was nog zoekende.

Ali Bouali. Beeld Corbino

‘Daarna ben ik als autodidact het vak gaan bestuderen. Ik ben boeken gaan lezen over retoriek, filosofie, drama, humor, komedie, presentatie. Ik leerde dat lachen het ontladen van spanning is. Dus als ik een lach wil, moet ik eerst spanning creëren.

‘Bij mijn eerste shows van Ali B geeft antwoord, in 2011, zaten mijn zalen lang niet altijd vol. Dat vond ik geen probleem. Succes is nooit een ambitie op zich; aan succes heb ik geen reet. Ik heb een reet aan plezier in mijn werk.’

‘Ik snap het vak nu veel beter. Mijn laatste twee programma’s waren in de grote zalen en bijna overal uitverkocht. Ik ben in comedycafé Toomler gaan spelen, raakte bevriend met Najib Amali, Daniël Arends, Martijn Koning en Theo Maassen. Nu spar ik met die mensen, voer soms heftige discussies met ze over het vak. Ik voel me geaccepteerd.’

Theo Maassen (51), winnaar Poelifinario in 2006 voor Tegen beter weten in en in 2017 voor Vankwaadtoterger, over humor, religie, en de verharding in de samenleving.

‘Ik had de Poelifinario vier keer moeten winnen in plaats van twee keer. In 2003 met Functioneel naakt, maar toen won Marc-Marie Huijbrechts. En in 2009 met Zonder pardon, toen Richard Groenendijk won. Ik denk dat de jury dacht: ‘Theo heeft genoeg gewonnen en Richard Groenendijk vinden we ook goed, maar die heeft nog geen volle zalen.’ Want ik ben natuurlijk wel beter dan Richard Groenendijk, ik neem aan dat we het daar allemaal over eens zijn.

Theo Maassen. Beeld Corbino

‘In 2006, toen ik wel won, was ik al doorgebroken. Ik speelde in uitverkochte, grote zalen, kreeg goede recensies. Dus had de Poelifinario effect voor mij? Nee.

‘Neerlands Hoop vind ik een mooie prijs, die wordt gewonnen door gasten die je in de gaten moet houden. Maar de Poelifinario is voor cabaretiers die al gearriveerd zijn, dus waar is die dan voor?

‘Het is ook wel heel gek om al die shows met elkaar te vergelijken. En in het verleden waren er vreemde nominaties en winnaars, waardoor je onder vakgenoten weleens hoort dat het niet zo’n eervolle prijs meer is. Daarom weigeren sommige collega’s de prijs. Ik heb daar over nagedacht, maar dan maak je het ook zo belangrijk.

‘Toch was ik blij dat ik afgelopen jaar won. Ik ben ook maar een ijdel mens.’

Louise Korthals (33), winnaar Neerlands Hoop 2013 met Vlieguur, waarin ze ten strijde trekt tegen cynisme. In september beginnen de try-outs van Alles is er.

‘Ik won Neerlands Hoop met Vlieguur, mijn eerste avondvullende programma. In de Volkskrant kreeg ik vier sterren. ‘Wat een actrice! Wat een zangeres! Wat een lef!’, was de kop. Ik glom natuurlijk.

Louise Korthals. Beeld Corbino

‘Wauw, dacht ik, het wordt gewaardeerd wat ik doe. En belangrijker nog: het wordt begrepen. Dat moedigde me aan te blijven vertellen wat ik zelf wilde, in plaats van wat ik dacht dat het publiek wilde horen.

‘Ik vond mezelf altijd veel te dramatisch voor cabaret, waarbij ik dacht aan stand-up comedy en oneliners. Mijn eerste regisseur begon meteen te lachen toen ik dat zei. ‘Onzin, zei ze. Cabaretiers zijn allemaal hooggevoelige tragische zielen die hun eenzaamheid proberen te verbloemen.

‘Het enige nadeel van zo vroeg zo’n prijs winnen, zijn de verwachtingen die je schept. Bij mijn tweede programma schreven sommige recensenten alsof ik mijzelf al die sterren en die prijs had gegeven. Dat vond ik ongemakkelijk. Het is een beetje Nederlands om met een grote zeis te wachten zodra iemand zijn kop boven het maaiveld uitsteekt. Terwijl je ook kunt denken: ‘Jeetje, wat spannend, wat zal ze nu weer maken?’

Van der Laan & Woe, winnaar Neerlands Hoop 2011 met Superlatief, waarin ze menselijke gebreken blootleggen. In september begint de reprise van Pesetas.

Niels van der Laan (36): ‘We zaten net in de overgang van middenzalen naar de wat grotere zalen, toen we een golf duwtjes in de rug kregen die de twijfeltheaters overtuigden. In één topweekend wonnen we Neerlands Hoop en hadden we onze eerste Kwis, toen nog in Paul de Leeuws programma PAU!L. We hadden toen al een Youtube-hitje gehad met het sirtaki-lied, over de Griekse crisis, dat we speelden op de Oudejaarsconference van 2010 van Erik van Muiswinkel.

Van der Laan & Woe. Beeld Corbino

‘Onze verwachtingen van toen zijn ruimschoots overtroffen. Af en toe een grotere zaal, hoopten we.’ 

Jeroen Woe (37): ‘Nu mogen we naar Carré.’ 

Van der Laan: ‘En we hebben met de Kwis een zaterdagavondprogramma gehad.

Van der Laan: ‘Ik had verwacht dat we door ons toegenomen zelfvertrouwen wat makkelijker met recensies en nominaties zouden omgaan, maar die blijven spannend.’ Woe: ‘Voor onze laatste show, Pesetas, kreeg we prima recensies, maar één hele zure in NRC. Die jongen had er niets van begrepen.’ 

Van der Laan, lachend: ‘Dat is een lul. Het is heel grappig hoe iemands beoordelingen samenvallen met diens kwaliteiten als mens.

Paulien Cornelisse (42), winnaar Neerlands Hoop 2010 met Dagbraken, over het opmerkelijke gedrag van de mens. In september begint de reprise van Om mij moverende redenen.

‘Mijn debuut Dagbraken was in het eerste seizoen dat ik het speelde aardig gerecenseerd, maar bij mijn weten niet bezocht door de jury. Aan het einde van dat seizoen kwam mijn eerste boek, Taal is zeg maar echt mijn ding, uit. Daardoor kreeg ik wat bekendheid en daarom kwam de jury alsnog kijken in mijn reprisejaar. De nominatie had ik totaal niet zien aankomen, ik dacht dat dat niet meer kon bij een reprise.

Paulien Cornelisse. Beeld Corbino

‘De avond van de uitreiking was, zoals al dit soort avonden, een beetje raar maar ook wel leuk. Als cabaretier heb je nooit ergens bij willen of kunnen horen, daar heb je je werk van gemaakt. Op zo’n uitreikingsavond moet je je dan ineens schikken in een oordeel van buitenaf. Daar wordt iedereen een beetje recalcitrant van. Toch had ik die avond een jurk aan, voor het geval dat. En toen was het geval dat!

‘Na die prijs werd ik makkelijker geboekt en zaten de zalen voller, maar dat had ook met mijn boek te maken. Ik denk wel dat het hielp dat ‘de mensen’ door de prijs beter begrepen dat ik op het podium echt iets anders doe dan in mijn boeken. Want soms dacht men dat ik op het podium ging voorlezen ofzo. Terwijl ik in mijn eerste voorstelling een aangrijpende scène speelde met een levende clivia (een plant, red.), om maar wat te noemen.’

Corbino over het maken van de portretten

 ‘Cabaretiers zijn tamelijk mondige mensen, dus een fotosessie met hen levert altijd avontuur op. Zo kwam Ali B aangeracet, vroeg direct wat we gingen doen, deed dat, en was weer weg. Niet Uit Het Raam, Poelifinario-winnaar in 2004, mocht ik dan weer uitgebreid dirigeren hoe en waarheen ik wilde.

‘Ik probeer mijn draai te geven aan wat mij aan de mens of de voorstelling is opgevallen. De wiskunde steekt bijvoorbeeld de kop op in het borstzakje van Jan Beuving. Soms is het diametraal: Theo Maassen heeft juist een hekel aan honden, en Alex Klaasen associeer ik met perfecte mimiek, maar niet met baby’s.’

De Partizanen (Thomas Gast en Merijn Scholten), winnaar Neerlands Hoop 2015 met De Partizanen, over de uitspattingen van hun verwende generatiegenoten. In oktober beginnen de try-outs van Het leven an sich.

Thomas Gast (34): ‘We waren nog helemaal niet met dit soort prijzen bezig. Onze eerste programma ging net in reprise, de grootste zaal waarin we hadden gespeeld was De Kleine Komedie, toen iemand van het impresariaat een fles champagne op tafel zette en zei: ‘Jullie zijn genomineerd voor Neerlands Hoop.’

De Partizanen. Beeld Corbino

‘Onze overwinning was een mooie aanmoediging. We hadden daarvoor alleen het Leids Cabaret Festival gewonnen, en wisten niet of we goed bezig waren. En de publiciteit die het genereerde, was fijn. In de reprise hadden we iets meer publiek, maar het effect was niet enorm.’

‘Onze weekafsluiting in het afgelopen seizoen van De Wereld Draait Door helpt meer. Sindsdien hebben we in de grote zaal van de Utrechtse Stadsschouwburg gespeeld, maar we staan ook nog regelmatig in kleine zalen.

‘Televisieprogramma’s en prijzen zijn geen wondermiddelen. Je moet gewoon heel veel spelen om een grote achterban op te bouwen. Eigenlijk wel een mooi idee.’

Portretten van overige winnaars zijn te zien op www.corbino.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden