Column

Wat als een film alleen in een parallel universum bestaat?

Hoe kan het dat honderden fans warme herinneringen koesteren aan een film die nooit is gemaakt?

Shaquille - 'Shaq' - O'Neal kijkt ook verbaasd op.

Kent u de film Shazaam? Veel mensen koesteren warme herinneringen aan deze familiefilm uit de jaren negentig. Ze reproduceren zo complete scènes uit deze film over een geest, gespeeld door komiek Sinbad, die de wensen van twee kinderen in vervulling laat gaan. Zoals een nieuwe vrouw voor hun vader, die weduwnaar is.

Er is alleen een probleem: de film bestaat niet. Hij is nooit gemaakt. Sinbad weet nergens van en er is online geen seconde beeldmateriaal, geen foto, geen poster, zelfs nog geen vermelding van de film te vinden. Zelfs toen een fan een beloning van 1.000 dollar uitloofde voor degene die hem een kopie kon bezorgen, leverde dat niets op.

Hoe kan dit in hemelsnaam? In een fascinerend artikel in The New Statesman heeft journaliste Amelia Tait de zaak grondig onderzocht. Het begon allemaal op internetforum Reddit. Ze sprak gebruikers die heilig geloven in het bestaan van de film. Bedoelden ze niet toevallig Kazaam (1996), de film waarin basketballer Shaquille - 'Shaq' - O'Neal een goedaardige geest speelt? Welnee, sommigen kunnen zich nog herinneren dat ze die film toen al een rip-off vonden van het originele Shazaam. Zou het kunnen dat Reddit-discussies onbewust valse herinneringen hebben veroorzaakt, zoals een wetenschapper beweert? Onzin. Ene 'Jessica' heeft juist haar eigen herinneringen opgeschreven om niet beïnvloed te worden door anderen.

Ze hebben wel verklaringen, die Reddit-gebruikers. Zo zou de film verdwenen zijn omdat Sinbad en Phil Hartman, volgens ene 'Don' de schrijver en producent van de film - zich ervoor schamen, of vanwege copyrightgedoe rondom televisieshow Shazam! Ook is het volgens sommigen goed mogelijk dat de film wel bestaat in een parallelle dimensie.

Ja. Wat ook kan, is dat beeldmateriaal de merkwaardige neiging heeft in het geheugen samen te klonteren. Herinneringen aan een film worden makkelijk vervuild met beelden die er niet bij horen. Kazaam, Shazam!, een bijrolletje van Sinbad in oosters gewaad in een sitcom, wat standaard plotwendingen uit een familiekomedie begin jaren negentig, het feit dat het wel vaker voorkomt dat twee films die verschrikkelijk op elkaar lijken bijna gelijktijdig in de bioscoop draaien (A Bugs Life en Antz bijvoorbeeld) een mix van die dingen heeft bij meerdere mensen een gelijkvormig Shazaam in het hoofd opgeleverd.

Zo gemakkelijk worden valse herinneringen gemaakt. Toch is dat niet het meest verontrustende. Zorgwekkender is dat mensen liever geloven in een parallel universum dan in de meest voor de hand liggende verklaring dat zij, al zijn ze met honderden, misschien ongelijk hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden