Wassen en watergolven III

Korte inhoud van het voorafgaande: november vorig jaar stelde Jan Mulder in deze krant dat het 'normen en waarden' moet zijn, want 'waarden en normen' rolde volgens hem niet lekker uit de mond....

'Draad en naald' klinkt minder prettig dan 'naald en draad', daar is iedereen het over eens, hetgeen suggereert dat wanneer de logica geen rol speelt, de ergonomie de doorslag geeft. Maar bij 'donder en bliksem' dan, vroeg Hedenlands zich af. Dat komt door 'de Norm van de Dominantie van de Korte O' schreef een lezer. De korte O gaat altijd voorop, denk maar aan Horten en Stoten, Los en Vast, Potten en Pannen, Op en Af, Bommen en Granaten, en die regel gaat kennelijk ook voor op de logica.

Ja nee, zei weer een andere briefschrijver, bij donder en bliksem gaat het niet om de natuurkundig correcte sequentie, maar om de menselijke waarneming. Vaak hoor je immers eerst het gerommel van de donder, dan komt het onweer dichterbij en zie je ook het weerlicht. Interessant, maar wat dan te denken van 'loven en bieden'? Zonder bieding valt er niets te loven, dus daar verliest de logica het inderdaad van de O, al is het dan geen korte.

Hedenlands vermoedt dat het iets met de ademhaling te maken heeft, bij de O adem je uit, en dat doe je liever aan het begin van een zin dan aan het einde, als je longen al bijna leeg zijn. Vandaar wellicht ook dat die klanksequentie zo vaak in liedjes voorkomt. Denk aan Ooose wiese-wooose, et cetera.

Nee, het zit hem in de lettergrepen, schreven twee lezeressen, éénlettergrepige namen gaan voor meerlettergrepige, en toen Hedenlands zijn vriendenkring eens naliep bleek dat inderdaad aardig te kloppen. Maar ook maatschappelijke conventies spelen mee, opperde weer een andere lezer, denk aan 'vader, moeder, kind'. Alle andere combinaties klinken onwennig. Bij man-vrouw-duo's zou de man vaker voorop staan, en ook suggereerde iemand dat de baas voorrang heeft op de knecht, al kon Hedenlands daar zo gauw geen andere voorbeelden van vinden dan het reeds genoemde Sint en Piet.

En toen kwam het e-mailtje van Betty. Betty en haar man heten in huize Hedenlands 'Rob en Betty', wat een bewijs zou kunnen zijn van zowel de dominantie van de man als de voorrang der éénlettergrepigen. Maar, schreef Betty, 'heb je er weleens aan gedacht dat de volgorde bepaald kan worden door de volgorde van leren kennen? Jij kende Rob eerder dan mij, dus is het Rob en Betty. In mijn familie hebben ze het over Betty en Rob. Wij kenden Trudy eerder dan Piet, dus: Trudy en Piet.'

Ook Wim Welter deed deze suggestie. Betty suggereert Hedenlands eens na te gaan hoe hij en zijn vrouw aan háár kant van de familie genoemd worden, en inderdaad, daar komt mevrouw Hedenlands eerst! Wim en Betty maken dus een even voor de hand liggende als briljante opmerking. Dominantie, daar gaat het om.

Hedenlands' vader had twee zussen, Rie en Miny. Rie was getrouwd met Guus, Miny met Henk. Guus was een zachtaardige, wat teruggetrokken figuur, Henk was een boom van een vent die behoorlijk autoritair kon zijn. Wij zeiden altijd 'Rie en Guus', maar 'Miny en Henk' en 'Henk en Miny' werden afgewisseld. Wat domineert, komt eerst, en het hangt er maar vanaf waardoor die dominantie bepaald wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden