Column Floortje Smit

Was The Staircase behalve een spannende true-crimeserie ook een pleitrede voor een moordenaar?

Netflixserie The Staircase

Toen ik alle dertien afleveringen van de true-crimeserie The Staircase had ge-bingewatched, deed ik wat waarschijnlijk veel mensen dan doen: googelen. Viel er nog meer te vinden over schrijver Michael Peterson, die ervan verdacht werd zijn vrouw te hebben vermoord, maar die zelf zegt dat zij van de trap is gevallen? Had regisseur Jean-Xavier de Lestrade, die Peterson en zijn advocaten vijftien jaar lang volgde terwijl zij zijn onschuld proberen aan te tonen, iets interessants weggelaten?

Nou en of er meer was. Zoals een derde, bizarre én aannemelijke theorie dat een uil de werkelijke moordenaar was, bijvoorbeeld. En dat de editor van The Staircase, Sophie Brunet, tijdens de opnamen een liefdesrelatie kreeg met verdachte Peterson die tot 2017 duurde. ‘Het is een van de ongelofelijke dingen die gebeurde in die vijftien jaar,’ stelde De Lestrade in een interview. ‘Maar haar gevoelens hebben de montage nooit beïnvloed.’

Die relatie wordt in The Staircase nooit benoemd. Maar het illustreert prachtig hoe de lange, intieme aanwezigheid van een documentaireploeg de werkelijkheid (onbedoeld) kan veranderen. Het gebeurde vaker, in die jaren. Fragmenten uit The Staircase, uitgezonden in 2004, werden in een aflevering uit 2013 gebruikt als bewijsmateriaal in een rechtszaak – een gek droste-effect. Peterson zelf erkent dat de serie hem en zijn zaak op bepaalde momenten misschien wel heeft geholpen. De zus van het slachtoffer blijkt in de laatste aflevering (milde spoiler) woest op de Franse filmploeg en hun ‘pseudodocumentaire’,  waarin de volgens haar wel degelijk schuldige Peterson keer op keer kon beweren dat hij niets met de dood van zijn vrouw te maken had. 

Ze heeft een punt. The Staircase ís eenzijdig, al maakt het er geen geheim van – De Lestrade, die jarenlang bij rasverteller Peterson over de vloer kwam, vertelt het verhaal uit het perspectief van de aangeklaagde. Dit is de bril waarmee je als kijker alle aspecten van de zaak dertien keer vijftig minuten bekijkt. In hoeverre De Lestrades blik gekleurd is door groeiende sympathie, in hoeverre hij (bewust) onderdeel is geworden van een gerechtelijk spel en in hoeverre de waarheid daardoor wordt vervormd, kun je nooit met zekerheid weten – zoals je ook nooit zeker weet of Brunets liefde haar blik op Peterson heeft vertroebeld.

Zo’n ingewikkelde relatie tussen maker en onderwerp speelt natuurlijk bij elke documentaire. Maar in het geval van dat verslavende true-crimegenre, waarbij beeldvorming mensenlevens cruciaal kan beïnvloeden, moet je als kijker altijd extra op je hoede zijn. Het is in ieder geval altijd ingewikkelder dan het lijkt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.