'Was ik superrijk, dan liet ik een nieuw molletje gieten'

De Mol van Best wankelt. Nog staat het zeven meter hoge beeld als een monnik te waken over de Brabantse gemeente, maar zijn toekomst is ongewis. Op 9 februari beslist de gemeenteraad wat er met het beeld op het tunneldek van de ondergrondse spoorlijn moet gebeuren. De huid van de Mol vertoont barsten. Grondige reparaties zijn nodig. Sommigen denken al aan sloop. De kunstenaar zelf wil de Mol laten ademen.

De Mol van Best wankelt. Nog staat het zeven meter hoge beeld als een monnik te waken over de Brabantse gemeente, maar zijn toekomst is ongewis Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

'Het doet pijn, al dit rumoer om de Mol', zegt beeldend kunstenaar Tom Claassen (50). Hij is de schepper van vele bekende grote beelden in Nederland. De olifanten bij het verkeersknooppunt Almere zijn van hem, de zittende mannen in een van de hallen van Schiphol en ook de konijnen in het gras tegenover de Rotterdamse Kunsthal. 'Was ik superrijk, dan liet ik gewoon een nieuw molletje gieten. Hup, iedereen blij', zegt hij. 'Maar het zijn schrale tijden. Het is niet zo gemakkelijk allerlei reserves op te hoesten.'

De Mol staat symbool voor het gewroet in de aarde dat nodig was voor de aanleg van de spoortunnel in Best. Zijn gedraaide staart oogt als een boormachine. Maar vrijwel direct na de onthulling in 2009 vertoonde, tot schrik van de gemeente en de kunstenaar, het brons de eerste scheuren. Achteraf denkt Claassen dat hij en de uitvoerders te hoog hebben gegrepen voor te weinig geld. Het beeld kostte de gemeente Best een ton, is in China in elkaar gezet en bijna in z'n volle omvang naar Nederland verscheept.

Messing

Aan het brons is messing toegevoerd, vanwege het gewicht en de kosten. Volgens Claassen beweert de ene club deskundigen dat die combinatie van materialen prima werkt, de andere meent dat het vragen om moeilijkheden is. Hij zelf volgde het productieproces van een afstand aan de hand van een eindeloze hoeveelheid foto's. Nadat de eerste lelijke scheuren en barsten in het brons waren gesprongen, kwamen de Chinese gieter en lasser naar Nederland om ze zelf te repareren.

Claassen: 'Zij balen ook als een stekker. Ze hebben tijd en mankracht genoeg, maar ook niet de financiën. Hun werk een paar jaar geleden heeft een hoop geholpen, maar niet structureel. Iedereen zit ermee in zijn maag. Maar in the end is het mijn verantwoordelijkheid. Het is niet gelukt een beeld af te leveren, zoals het hoort. Ik wil daar niet voor weglopen. Het vervelende is dat dit alles koren op de molen is van mensen die zeggen dat kunst allemaal geldverspilling is, en dan valt het nog in elkaar ook.'

Claassen denkt een oplossing te hebben. De huid van de Mol is te dun en het materiaal laat zich niet gemakkelijk lassen. Maar het vermoeden bestaat ook dat de Mol te strak in zijn vel zit, dat het frame te star is. De ophanging moet zo flexibel worden, dat de Mol kan mee ademen en het materiaal kan blijven werken, zegt Claassen. De kosten van deze ingreep bedragen vermoedelijk tussen de 40 en 50 duizend euro, maar zekerheid daarover bestaat er nog niet. Er moet nog een offerte worden gemaakt.

De olifanten bij het verkeersknooppunt Almere, ook gemaakt door kunstenaar Tom Claassen Beeld Witho Worms

Vier scenario's

Die komt er niet, zolang er geen antwoord is op de vraag wie er gaat betalen. De gemeente Best heeft de kunstenaar laten weten bereid te zijn de kosten van de reparatie te willen voorschieten. Ze verlangt in ruil daarvoor een aantal kunstwerken van Claassen, ter waarde van de kosten van de reparatie. De kunstenaar krijgt twee jaar de tijd om zijn kunstwerken terug te kopen. Lukt hem dat niet, dan heeft de gemeente het recht zijn kunstwerken te verkopen of zelf te houden.

Voordeel is dat de kunstenaar verantwoordelijke blijft voor het 'leveren van een deugdelijk kunstwerk', de gemeente minder risico loopt en de Mol voor Best behouden blijft. Zo staat het in een voorstel aan de gemeenteraad. Het plan is één van de vier scenario's die het college van burgemeester en wethouder de raad voorlegt en die variëren van afwachten tot Claassen zelf geld genoeg heeft, financieren in ruil voor kunstwerken, gedeeltelijke ontbinding of sloop. Het college heeft geen voorkeur uitgesproken.

Financiering met zijn eigen kunst spreekt Claassen het meest aan. 'Het is een creatief idee. Je wil niet dat de dingen mislukken. Ik bied de waarde van mijn kunst aan in ruil voor herstel van de Mol, meer kan ik niet doen. Het is een zeer fascinerend beeld. Het staat niet op instorten, het is alleen niet netjes gemaakt. Maar het vervult wel een goede functie. Het is vanaf het station heel goed zichtbaar. Je kunt wel zeggen: we slopen hem en we ruilen hem in voor een kleintje, maar dat is dan niet meer dan een herinnering van wat er ooit heeft gestaan. We moeten doorknokkelen. Het komt goed met de Mol en de gemeente, als iedereen maar rustig blijft en blijft nadenken. Hoe kunnen we het molletje helpen? Dat is de vraag die we moeten stellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden