Was het de eerste racistische moord of toch niet?

Kees Vlaanderen (51) maakte voor de Humanistische Omroep een documentaire over Nico B., die 25 jaar geleden de Antilliaan Kerwin Duinmeijer neerstak....

Voor de documentaire heb je Nico B., die Kerwin Duinmeijer op zijn 16de neerstak, zes dagen lang gefilmd. Was het nou een racistische moord of niet?

‘Hij is niet veroordeeld voor moord, maar voor zware mishandeling met de dood tot gevolg. Ik ben ervan overtuigd dat Nico geen expliciet racistisch motief had. Ook de rechter oordeelde dat racisme niet het wezenlijke motief was voor de steekpartij. ’

Maar volgens de politie zou hij geroepen hebben dat Kerwin een ‘vieze nikker’ was.

‘Dat heeft hij die nacht niet geroepen. De politie van bureau Warmoesstraat bracht dat naar buiten; dat heeft grote gevolgen gehad. Nico was dat weekend met zijn vriend Dirk op stap in Amsterdam. Ze waren al een weekend lang aan het drinken. Op een gegeven moment haalden ze een patatje in de snackbar waar Kerwin en zijn vrienden stonden. Dirk begon ruzie te maken met de allochtone snackbarhouder, en kreeg toen ruzie met Kerwin. Ze gingen buiten door. Nico weet niet of er racistische dingen zijn gezegd; het speelde zich af tussen Dirk en hen. Nico zegt dat hij naar buiten is gegaan om het te sussen, wat niet lukte. Daarna heeft hij in een café verderop een mes gehaald en gestoken.’

Dat lijkt niet erg op sussen.

‘Dat is vreemd, ja. Hij is degene die het mes haalde. Maar hij zegt dat hij zich bedreigd voelde. Hij dacht ook dat een van die andere jongens een mes had. Ik denk dat het allemaal heel onoverzichtelijk was. Nico wordt in het Pieter Baan rapport beschreven als niet alleen een stoere, maar ook een angstige jongen. Als hij in het nauw komt, dan gaat hij in de aanval.

‘Ik wil laten zien dat de mythe gecompliceerder ligt. Je denkt al snel: de vermoorde onschuld tegenover de duistere skinhead. Maar zo zwart wit lag het niet. Kerwin Duinmeijer deed bijvoorbeeld aan boksen. Hij was breder dan op het fotootje dat na zijn dood werd verspreid. Op die foto was hij een jaar jonger.’

Toch blijft de vraag of racisme een rol speelde. Nico zei later dat hij vond dat alle allochtonen het land uit moesten. Verder sympathiseerde hij met de Centrum Democraten en had hij naar verluidt ‘100 % white’ op zijn arm getatoeerd. Hoe zit dat dan?

‘Ik denk dat er een periode was waarin hij is gaan voldoen aan het beeld dat was ontstaan. Het werd bekend als de eerste racistische moord in Nederland na de oorlog. Ik wil hem niet verontschuldigen, maar ik denk dat hij hierdoor is geradicaliseerd.’

Hij zou ook een ‘gestoorde agressieregulatie’ hebben. Hij heeft een wielklem van driehoog naar beneden gegooid op parkeerwachten, hij had verboden wapens en heeft nog een jaar gezeten voor een ander steekincident.

‘Hij zegt te zijn uitgedaagd door krakers. Er kwam iemand met een balk op hem af. Die haalde uit en toen stak hij. Maar ik ben er niet om het finale oordeel te geven. ’

Hoe zat het met de taxichauffeur die weigerde Kerwin naar het ziekenhuis te brengen omdat hij geen ‘bloed op de achterbank’ wilde?

‘Nog zo’n mythe. Taxi’s hadden instructies om geen gewonden mee te nemen, maar een ambulance te bellen. Aanvankelijk zag je ook niet zoveel bloed. Toen de politie langskwam, is Kerwins stiefbroer nog naar de dader gaan zoeken, terwijl Kerwin bij de taxichauffeur bleef. Toen ze terugkwamen was de ambulance er nog steeds niet, dus het duurde wel lang. Uiteindelijk stief hij aan bloedverlies.’

Geloof je Nico?

‘Ja, op mij komt hij authentiek over. Wat me trof is dat hij niet de neiging heeft een dramatisch verhaal te vertellen. Zijn vader is Joods en in 1943 is de hele familie opgepakt. Ze zijn allemaal omgekomen. Die vader heeft zelf ook maandenlang in Westerbork gezetten. Maar Nico vindt het flauwekul om die geschiedenis erbij te halen. Toch speelde dat waarschijnlijk wel mee. Nico heeft ook veel strijd gevoerd met zijn moeder. Hij begon op het gymnasium, en toen havo, mavo, lts, internaat.’

Nico’s vriend Dirk is overleden aan de drugs en kan niets meer navertellen. Maar Kerwins broer en zijn vrienden zijn er nog wel. Waarom laat je alleen Nico aan het woord?

‘Dit is zíjn verhaal. Hij krijgt na 25 jaar een gezicht. Hij heeft altijd het gevoel gehad dat hij toch één keer zijn verhaal moest vertellen. Dat nuanceert het beeld en maakt het oordelen moeilijker. ’

Je hebt Kerwins stiefbroer wel gesproken. Wat zegt die?

‘Hij is er van overtuigd dat het een racistische moord was.’

Heeft Nico berouw?

‘Hij zegt: het had nooit mogen gebeuren. Hij schreef wel een brief aan Kerwins stiefouders, maar hij heeft nooit spijt betuigd in het openbaar. Dat had hij wel moeten doen. Maar hij vindt dat zoiets niets oplost.’

Heeft hij nog een tatoeage met de tekst: 100 % white?

‘Dat weet ik niet. Hij heeft er wel een in zijn nek: Made in Holland. Op zijn achterhoofd staat: skinhead. En op zijn knokkels heeft hij Nico en hate laten tatoeëren. Maar laatst zei hij dat hij die nu toch maar eens weg moest laten halen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden