Wagemakers geeft Lucia een psyche

Lucia di Lammermoor..

AMSTERDAM Te oordelen aan het al te markante plopgeluid waarmee een capsule met theaterbloed eindelijk openspatte toen de sopraan Mariola Cantarero haar pols tegen een decorwand wreef, zit er iets niet helemaal goed met de rekwisieten die de Nederlandse Opera heeft ingezet voor de waanzinscène in Donizetti’s Lucia di Lammermoor.

Of er mankeert iets aan de training van hoofdrolsopranen in het hanteren van snij- en steekwapens. Moest de dienstdoende Lucia zich vorige week bij een repetitie onder doktersbehandeling stellen, nadat ze zich daadwerkelijk een snee in de arm had toegebracht, bij de première was er voor Mariola Cantarero geen medische zorg maar (splats) hilariteit op de eerste rijen.

De jonge Spaanse, net nog uit een zwart bruidsbed met een dode bruidegom gekropen, trok zich er weinig van aan en vervolgde haar oefening in hallucineren met zoete cantilenen aan het adres van een afwezige lover, wiens naam in bloed-graffiti (‘Edgardo’) op genoemde decorwand prijkte.

Een fraai debuut. Niet gekleurd door de vocale bravura die menige Lucia-sopraan richting tweede balkon wenst af te vuren in deze bel canto-opera bij uitstek, maar door tederheid in de hogere registers en ingetogen passagewerk. Dat laatste was misschien niet naar de zin van iedere belcantofanaat, het paste wel bij de breekbaarheid van de centrale personage in deze nieuwe productie, en het kreeg meerwaarde door de vochtige fluittonen die hier de waanzin van begeleiding voorzien.

Die zijn afkomstig van de ‘glasharmonica’ die de dirigent Paolo Carignani heeft teruggesmokkeld naar Donizetti’s Lucia-orkest. Geen glasharmonica naar oud-Mozartiaans model, met ronddraaiende paneeltjes, maar een Toby Rix-achtig toeterorgel met glaspijpen en wijnglazen in plaats van toeters. Meestal hoor je een dwarsfluit het gekwinkeleer van de malende Lucia imiteren, maar Donizetti-vorsers hebben uitgezocht dat de componist anno 1835 in Napels wel degelijk een etherisch glasgeluid op het oog heeft gehad voor de befaamdste aller Donizetti-scènes.

De laatste Lucia’s bij de Nederlandse Opera waren ruim een kwarteeuw geleden de diva’s Joan Sutherland en Cristina Deutekom. Zij waren, waar het ging om imitaties van een zoutpilaar in nachthemd, aan elkaar gewaagd. Monique Wagemakers, in die jaren assistent bij de Operastichting, denkt er vermoedelijk met gemengde gevoelens aan terug. In haar nieuwe enscenering, met appartamenti di Lord Ashton gezet in doosvormig Willy Decker-model, relativeert ze het begrip diva-opera en zet ze alles op alles om de sopraan te voorzien van een psyche.

Tot de meer zichtbare trouvailles bij dat streven horen de polsensnijderij die Wagemakers toevoegt aan de moord die Lucia pleegt op de haar opgedrongen bruidegom Buklaw. Plus een menigte toegetakelde poppen waarop de bruid-in-spe een kennelijk al danig opgesplitst zelf projecteert. Kroon op de misère is ‘huisleraar Raimondo’ (Alistair Miles), die hier kans ziet ook de borst en bips van de patiënte te ‘verzorgen’.

Mooie horror wordt geboden in een Chucky-achtig tafereel, wanneer de tot leven gekomen poppen langs Lucia komen strompelen. Maar het ware ‘griezelen’ (de waanzinscène) is dan nog lang niet aan de orde. Het probleem van Donizetti’s Lucia, is dat het libretto van Salvatore Cammarano veeleer een prangende (oud-Schotse) politieke situatie beschrijft, met veel herhaling van zetten. Terwijl Donizetti’s aria’s, koren en ensembles de ene gebeurtenis na het andere opstootje suggereren.

Goed dat dit duo zich nooit aan Ivanhoe heeft gewaagd. Ismael Jordi (Edgardo) is een fantastische tenor, en de hoorns van het Nederland Kamerorkest doen het prachtig. Maar na drie uur Donizetti kan het verlangen naar Stockhausen erg groot worden.

Roland de Beer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden