Filmrecensie Wad – overleven op de grens van water en land

Wad is spectaculair en bioscoopwaardig, maar verkiest vette emotie boven diepgang (drie sterren)

Ejaculerende mosselen en vechtende zeehonden: Wad zit vol spectaculaire beelden, maar mist ook wat urgentie.

Beeld uit Wad - overleven op de grens van water en land (Ruben Smit).

Een sterk tot de verbeelding sprekende verschijning in Wad – overleven op de grens van water en land is de zeevonk, een ééncellig organisme dat ’s nachts sprookjesachtig oplicht in de golven van de Nederlandse Waddenzee. Het is Disney’s Fantasia, in het echt en gewoon om de hoek. Of neem de beelden van garnalen die bij laagwater wegfloepen in de zeebodem, op de vlucht voor vraatzuchtige strandlopers. De ejaculerende mosselen, nog zoiets. Exotisch spektakel, voor wie er maar oog voor heeft.

En anders biedt het Wad ook blockbusteractie: zwaar aangezette klappen en diep geloei tijdens een zeehondengevecht, met close-ups en in slowmotion. Met de ogen dicht lijkt het haast Jurassic Park.

De Nederlandse natuur moet in de bioscoop vooral worden beleefd, in deze nieuwe documentaire van ecoloog-fotograaf-filmer Ruben Smit. Dat is opmerkelijk: toen Smit na de succesdocumentaire De nieuwe wildernis (2013) ruzie kreeg met zijn collega’s, die hij een zekere mate van mooifilmerij ten koste van diepgang verweet, leek hij met zijn soloproject Levende rivier (2015) juist zijn innerlijke bevlogen natuurnerd vrij spel te geven.

Maar in Wad kiest Smit bij tijd en wijle juist voor vette emotie: esoterische zang onder een scène waarin een snoezige doch morsdode zeehondenpuppy wordt gezandstraald door een stevige storm. Ook de voice-over stelt wat dat betreft niet teleur. Het Wad krijgt een beschrijving à la Hendrik Marsman: ‘Een kleine zone van tijd en ruimte, op de grens van water en land.’ En alles wordt in een verhaaltje geduwd, ook de slechtvalk die – opzwepende muziek – in een vogelzwerm op een prooi jaagt. ‘Het is nu zaak één slachtoffer te kiezen – maar welk?’ Nou ja, het slachtoffer dat de slechtvalk te pakken kan krijgen, ben je geneigd te denken.

Terwijl de documentaire het waddenleven uitbundig dramatiseert, toont Smit zich meer in zijn element tijdens een uiteenzetting van onderlinge verbanden. Wanneer hij laat zien hoe duizenden aan elkaar gekleefde mosselen een rif vormen, het zeewater filteren en zo een hele keten van onderwaterleven mogelijk maken, overstijgt Wad direct de aaneenschakeling van gebeurtenissen die de film tot dan toe voornamelijk is.

Wel zijn momenten als deze de uitzonderingen. Bioscoopwaardig blijft het, maar op een gegeven moment dringt het tot je door dat je nog steeds weinig weet over hoe dit wad zich verhoudt tot andere, vergelijkbare gebieden. Of hoe klimaatverandering dit specifieke stuk natuur beïnvloedt. Tijdens de aftiteling wordt het aangestipt, maar op deze wijze mist Wad - overleven op de grens van water en land toch enige urgentie.

Wad - overleven op de grens van water en land. Documentaire. Regie: Ruben Smit. 93 min., in 93 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden