Wachten op de deostick

Het kan ons nog steeds gebeuren dat we onaangenaam verrast worden door de geur van een medemens. Maar hadden we een paar eeuwen eerder geleefd, dan was de kans daarop flink wat groter geweest....

We zijn schoner en prettiger walmend gezelschap dan onze voorouders, mag je rustig concluderen uit Lekker fris! (Sun; euro 19,90), een heerlijk werkje over grote sprongen voorwaarts op het gebied van de lichaamsverzorging, geïllustreerd met prenten, schilderijen en reclames. Mayke Groffen reist van het hoofdhaar via mond, oksel en kruis naar de voeten en beziet wat de mens op de betreffende plekken door de eeuwen heen allemaal bij elkaar blunderde. Verrukkelijke ‘feitjes van vroeger’ worden aan de vergetelheid ontrukt. Zo kregen kale mannen tot in de vroege 20ste eeuw zelf de schuld van hun onbedekte schedels: hadden ze hun haarwortels maar beter moeten verzorgen. Een in oksels gespecialiseerde non wist in 1931 nog zeker dat het ontharen van deze hofleverancier van het zweet het transpireren zou bevorderen. Deze medische argumentatie was subtiel verbonden met een verbod op mouwloze kleding dat de Nederlandse bisschoppen in 1926 hadden uitgevaardigd. Grote bezwaren hadden de experts ook bij het pessarium, dat na de gemeenschap duizelingen, hoofdpijn en ‘zenuwachtige trekkingen’ zou veroorzaken.

Het duurde een flinke tijd voor het verband tussen hygiëne en gezondheid gemeengoed werd. Toen arbeiders begin 20ste eeuw het advies kregen voor hun eigen bestwil minstens één keer in de week schoon ondergoed aan te trekken, reageerden velen met hoongelach. Dat tandenborstels vervangen moeten worden, was Nederlanders nog moeilijker aan het verstand te brengen dan andere Europeanen. In een schokkend onderzoek uit 1955 waarin 942 Nederlandse tandenborstels werden geïnspecteerd, bleek meer dan tweederde volkomen versleten. Behalve met een nog gebrekkig ontwikkelde kennis betreffende de mondverzorging, had dit misschien ook wel een beetje te maken met een Hollandse krenterigheid die van alle tijden is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden