Waarschuwingen vuurwerk genegeerd

Het vermoeden dat er wordt geknoeid met de etiketten op vuurwerkdozen, is al jaren oud, maar harde bewijzen ontbraken. Er was een rapport van TNO nodig om leidinggevenden op de ministeries wakker te schudden....

Wat ligt er opgeslagen in de vuurwerkbunkers?

Wat ligt er in Tilburg, in Dronten, in Wapenveld en bij dat tweede Enschedese vuurwerkbedrijf?

En wat ligt er precies in de dertig andere steden waar mogelijk te zwaar vuurwerk door muren en hekken aan het zicht wordt onttrokken?

De burgers van die gemeenten weten het niet, de ambtenaren evenmin en misschien gissen zelfs de vuurwerkhandelaren naar de ware kracht van de explosieven die in China zijn aangemerkt als betrekkelijk ongevaarlijk. Want niemand in Nederland controleerde de afgelopen decennia of de kracht van het vuurwerk overeen kwam met de aanduiding op de kartonnen verpakkingen.

De ambtenaren van de Rijksverkeersinspectie en Defensie vermoedden wel dat er iets onoorbaars gaande was. Maar hun waarschuwingen kregen de ministeries niet in beweging; iets wat het TNO-rapport dat dinsdag in de openbaarheid kwam wél lukte. Op grond van proeven, die zijn gedaan met vuurwerk dat onderweg was naar het ontplofte vuurwerkbedijf S.E. Fireworks, concludeert het onderzoeksinstituut dat het knalgoed zwaarder moet zijn geweest dan op de verpakking stond.

De verdenkingen van de inspecteurs gingen nog verder, zo blijkt uit hun verklaringen in het strafrechtelijk onderzoek naar de ramp in Enschede. Ze vermoeden dat Nederlandse handelaren zijn afgereisd naar China om te bewerkstelligen dat gevaarlijk vuurwerk als minder gevaarlijk te boek kwam te staan. Een vermelding in de klasse 1.4 maakte het transport en de opslag goedkoper dan de zwaardere en gevaarlijker klassen 1.3 tot en met 1.1.

De vermoedens van de inspecteurs over opzettelijk onjuiste classificatie zijn niet hard gemaakt. Het is dan ook geen gewoonte geworden de vermelding op de verpakking na het passeren van de Nederlandse grens op juistheid te onderzoeken. De leidinggevenden op de ministeries van Defensie en Milieu maalden er volgens de inspecteurs niet om. En dus hebben de vuurwerkhandelaren het zware knalgoed, al dan niet bewust, jarenlang zonder extra veiligheidsmaatregelen kunnen opslaan en doorverkopen.

Nu, ruim drie maanden na de ramp in Enschede, gebeurt dat volgens TNO nog steeds.

Voor de gemeenten met een vuurwerkbedrijf binnen de stadsgrenzen moet die conclusie een schok zijn. Na de ramp hebben zij de mogelijk gevaarlijke bedrijven opnieuw gecontroleerd op het naleven van de vergunningen. Maar als het TNO-onderzoek klopt, is die inspectie zinloos geweest. Als er brand ontstaat in een bunker kunnen de gevolgen vele malen ernstiger zijn dan is gedacht. Vooruitlopend op het onderzoek dat het ministerie van Milieu de komende weken zal gaan doen, heeft Binnenlandse Zaken al aangekondigd dat de rampenplannen moeten worden herzien.

In Enschede zijn de gevolgen van het TNO-onderzoek al merkbaar. De gemeente heeft onmiddellijk opdracht gegeven om de voorraden van Haarman Vuurwerk nader te bekijken. De concurrent van S.E. Fireworks heeft blijkens eerdere controles een aantal kleine overtredingen begaan. Maar de schrik van de gemeente zit hem vooral in de kracht van het vuurwerk dat volgens de eigenhandig afgegeven vergunningen aanwezig mag zijn.

Mogelijk handelde Haarman niet anders dan zijn voornaamste concurrent S.E. Fireworks. Dat bedrijf had zwaar vuurwerk, vertelde hij daags na de ramp. Niet dat er officieel iets mis was met de verkooplijsten van de ontplofte vuurwerkhandel. Maar de kenner wist beter, zo suggereerde Haarman temidden van zijn eigen knalgoed. 'Het is te zwaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden