Waarom willen wij deze schilderijen zo graag terug?

Ja, ze zijn uniek in het oeuvre van Rembrandt en ja, het zou spectaculair zijn als ze na 137 jaar terugkeren naar Amsterdam, en eindelijk weer door meer mensen te zien zijn dan alleen de Rothschild-familie en hun huisvrienden. Maar wie is er in hemelsnaam met de oneliner 'de broer en zus van de Nachtwacht' op de proppen gekomen?

Oopjen Coppit

Als Maerten Soolmans en Oopjen Coppit de broer en zus van de Nachtwacht zijn, dan is Wim Pijbes de neef van de Staalmeesters. En zo ken ik er nog wel een paar. Behalve dat er voor het gemak een echtpaar met de bijnaam van een groep (niet-verwante) mannen wordt vergeleken - wat al als een tang op een varken slaat - is er ook geen enkele connectie tussen Maerten en Oopjen enerzijds en de schutters van de Kloverniersdoelen anderzijds. Het zijn schútters, jongens, wijkbewakers met wapens, tegenover twee jonge, steenrijke immigranten in hun beste pak, als jonge, geslaagde nieuwe Nederlanders in Gucci of Armani.

Maar ach, de kranten schrijven erover, het werkt, en zo ook hier. Elk verband met de collectie van het Rijksmuseum mag zich immers in het onderbewuste van het Nederlandse publiek wurmen en geef ze eens ongelijk, mevrouw de minister en meneer de museumdirecteur, die het ondenkbare denkbaar lijken te maken. Waar de Franse regering én het grote Louvre voor terugschrokken, gaat ons kikkerlandje misschien wel scoren. En dat net op het moment dat het Louvre tóch interesse toont.

Wim Pijbes, de directeur van het Rijksmuseum.Beeld Anke Teunissen

We halen ze terug, onze immigranten, want ze horen bij ons. Dat is nu de toon. De geportretteerden staan symbool voor het verhaal van het exploderende Amsterdam in de Gouden Eeuw, waar de economie in korte tijd onbegrensd groeide door de wereldhandel, de samenleving internationaal werd en de burgers als vorsten werden.

Maerten en Oopjen behoorden tot de groep die vertrok uit Antwerpen toen de Spanjaarden de Schelde afsloten en er geen perspectief meer was voor de handel. Ze waren 21 en 23 jaar toen ze in 1634 poseerden voor Rembrandt - toen een nieuwkomer in Amsterdam. Het enorme portretformaat, waarbij ze staand en ten voeten uit zijn afgebeeld, was tot dan toe strikt voorbehouden aan de hoogste Europese adel. Het kostte het stel 500 gulden, een jaarsalaris voor een ervaren werkman. Ze maakten een statement: wij zijn de nieuwe vorstelijke klasse van Holland.

Ze hebben de nieuwste mode uit Frankrijk aan. Hij draagt een zwart satijnen pak waarin je haast een krijtstreep zou zien, een kanten kraag, manchetten en enorme witte rozetten op zijn schoenen. Oopjen pronkt met een waaier, rozetten, parels en een ring vol diamanten aan een ketting om haar hals. Haar zwarte sluier is tegen de zon; daar stak bovendien haar witte huid mooi tegen af.

Maerten Soolmans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden